Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 19
Genel olarak ekrandaki her bağımsız eleman ayrı bir objedir. Bu yüzden bir satır yazı ya da grafik bir tek obje olarak kabul edilir. Birçok objeden meydana gelen bir satır (ya da ekranda bulunan başka bir kalem) oluşturmanız mümkündür; böylece, bir sürü kısa kısa satırdan uzun bir satır yapabilirsiniz. Tanımlanan her objenin aktif hale geçebilmesi, ona tanımlanan göreve bağlı olarak gereken işlemle olur. Yani, bir tek objenin tanımlandığı bir çizgi çizildikten sonra mouse düğmesine basmak, bir yazı objesine karakterleri girdikten sonra RETURN tuşuna basmak gibi olacaktır. ALANLAR (FIELDS):
Alanlar, Forms Editor ile Superbase arasında iletişimi sağlarlar. Bunlar, dosyaya data girişi ya da dosyadan data okuma için Superbase'deki bir formu kullanmanıza olanak sağlayan elemanlardır. Alanlara validation ya da calculation formülü iliştirerek, dosyanın kendi data işleme kapasitesine bir şekil verebilirsiniz. Bu özellikleri kullanarak bir form içinde farklı dosyalar arasında bağıntılı iletişim oluşturabilir ya da alana bir data girişi yapıldığında sonucu otomatik olarak hemen hesaplayan bir form yerleştirebilirsiniz.
Alanlar da çizgi ve yazı gibi obje olmakla birlikte, iki ana farklılıkları vardır: Birincisi, forma eklenen alanın bir Superbase dosyasında mevcut olması gerekmesidir. İkincisi ise, alan içeriğinin Superbase'de kullanılana kadar ekranda görüntülenmemesidir; bunun yerine, Forms Editor içeriğin görüntüleneceği bir alan kutusu çizer. Formu Superbase'den kullanmaya başladığınızda, alan ya belirli bir kaydın içeriğini görüntüleyecek ya da data girişine hazır olarak boş bekleyecektir.
MENÜLER ve DİYALOG
PENCERELERİ: Forms Editor fonksiyon ve kontrolü için beş pull down menu mevcuttur. Bu menüler normal Superbase menüleri gibi çalışırlar. Her menünün bir başlığı vardır.
Diyalog pencereleri de Superbase içinde görmeye alıştığımız diyalog pencereleri ile aynı. Kullanıcı ile program arasında diyalog sağlayan bu pencereler, bu kez tabii ki farklı seçeneklerle.
Buradaki diyalog pencerelerinin diğerlerinden en önemli farkı, bazı diyalogların CANCEL düğmesini içermemesidir. Bu durumda pencereden çıkış için mutlaka OK düğmesini kullanmak zorunda olacağınızdan, bu denemeleri açıklamalarımızı okuduktan sonra yapmalısınız.
FORMLARLA ÇALIŞMAYA
BAŞLAYALIM: Forms Editor'ün menü seçeneklerini yapacakları işe göre tanımlayalım, bu kez isterseniz.
YENİ BİR FORM YARATMA: Yeni bir form oluşturmaya Project Menü'deki New Form seçeneği ile başlanır. Ancak Forms Editor'ü yüklediğinizde de ekrana, yeni bir formun ilk sayfası olarak kullanabileceğiniz başlıksız boş bir sayfa gelir.
New Form seçeneği, halihazırda bir form açık durumdayken de seçilebilir. Disketten yeni bir form seçip yükleyip editleyebileceğiniz gibi yeni bir form oluşturup diskete kaydedebilirsiniz. Sonra tekrar yeni bir form oluşturmak isterseniz, bu menü kalemini seçerek bellekten önceki formu temizleyebilirsiniz.
YENİ BİR SAYFA YARATMA: Project Menü'deki New Page seçeneği, o anki sayfanın arkasına bir boş sayfa ekler. Örneğin o anda ekranda 2 numaralı sayfa açıksa, yeni sayfaya sayfa numarası olarak 3 verilecektir. Yani bu seçenek sayesinde bir forma yeni bir sayfa eklemek mümkün olur; çünkü o an hazır olan sayfaları silmez.
Yeni bir form oluştururken, formun ilk sayfasına bir obje yerleştirilene kadar New Page seçeneği hayalet kalem olarak görüntülenir.
BİR FORMU AÇMA: Project Menü'deki Open Form seçeneği, disketten hazır bir formu yüklemek için kullanılır. Bu seçenek ya daha önce hazırlanmış bir formu düzeltip değiştirmek ya da görüntülemek için kullanılır. Seçenek işaretlendiğinde, o anki directory'de bulunan form dosyalarını (.sbv uzantılı) listeleyen bir diyalog penceresi görüntülenir. Bu listeden istediğiniz dosyayı seçerek yükleyebilirsiniz. Bellekte bir form açık durumdaysa, Open Form seçeneği ile açılan yeni form eskisi ile değişir. Yani bu seçenekle iki formu birleştirme imkanı yoktur. Ancak Open Page seçeneği ile yeni bir sayfa eklenebilir. BİR SAYFA AÇMA: Diskete daha önceden kaydedilmiş bir sayfayı açmak için, Project Menü'den Open Page seçeneği kullanılır. O an açık olanla yer değiştirmesi dışında, Open Page de aynen Open Form gibi çalışır. Bu seçenekle de ekrana o anki directory'de bulunan sayfa dosyalarını (.pg uzantılı) listeleyen bir diyalog penceresi açılır. Fakat listeden bir sayfa seçtiğinizde, formun o anki sayfasının arkasına ilave edilecektir. Örneğin 4 sayfalık bir formunuz açıksa ve o anda ekranda görüntülenen sayfa 3 ise, yüklediğiniz sayfa 4 olacak ve önceki sayfa 4, 5. sayfa olacaktır. Open Page, eskilerden yeni bir form oluşturmanıza da izin verir. Bunu yapmanın bazı yolları vardır: . Tek bir sayfayı yükleyerek değiştirmek . İki formu arka arkaya eklemek . Diğer formlardan sayfalar kullanarak yeni bir form yaratmak . Sayfaları tekrarlamak Open Page, daha önceden Save Page seçeneği kullanılarak tek tek sayfa olarak kaydedilmiş (.pg uzantılı) sayfa dosyaları ile çalışır. Save Form seçeneği ile kaydedilmiş bir dosyayı bu seçenekle yükleme imkanı yoktur. Bir formdaki sayfaları diğerinde kullanmak isterseniz, form sayfalarını ayrı ayrı kaydetmelisiniz. Bir sayfayı diskete kaydettiğinizde, sayfanın o anki sayfa numarası kullanılmaz. Bunun nedeni, aynı sayfayı aynı formda kullanabilmeniz yani tekrarlayabilmenizdir.
Tabii ki uygulamada aynı sayfadan oluşan birkaç sayfalık formlar kullanılmaz. Bu özellik, sayfalarında küçük farklılıklar olan formları oluştururken avantajlıdır. Sayfaları ekleyerek sonradan değişikliklerini yaparsınız.
O ANKİ SAYFAYI DEĞİŞTİRMEK: Page Menü'deki ilk üç kalem olan Go to, Next ve Previous seçenekleri ekranda o anki sayfayı değiştirmenizi sağlar. Bu seçenekler, sadece o an açık olan sayfalarla çalışır.
Go to, açılacak sayfa numarasının girileceği bir diyalog penceresi görüntüler. İstenen sayfa numarası buraya girilerek RETURN tuşuna basılarak belirtildiğinde, Forms Editor onu sayfa ekranına getirir ve o anki sayfa yapar.
Next, bir sonraki sayfaya geçişi sağlar. Mesela o anda 3 numaralı sayfa açıksa, Next seçeneğiyle 4 numaralı sayfa o anki sayfa yapılır.
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 18
FORMS EDITOR: Superbase Professional'ın Forms Editor'ü herbiri aynı ölçüde faydalı ve diğerinin tamamlayıcısı olan bir program içindeki üç program olarak düşünülebilir.
Forms Editor ile belirli bir dosya için bir form düzenleyebilir ve sonra dosyadaki dataları ekranda görüntülemek ve yeni data girişi için her iki dosyayı da kullanabilirsiniz. Bu şekilde Forms Editor, Superbase'in Form View seçeneğine benzer özellikleri içerir; tabii ki daha güçlü ve önemli konularla beraber.
En önemli özellik, farklı dosyalardaki dataları karşılaştırma işlemine benzer bir yolla çalışmasıdır. Burada Form Editör oldukça kabiliyetli bir şekilde birden fazla Superbase dosyasından data alıp tutabilir ve onlarla işlem yapabilir. Bir form, aynı anda iki ya da üç (hatta daha fazla) dosyadan alan ya da kayıt görüntüleyecek şekilde tanımlanabilir.
Data girişi için form tanımlama, her satıra ayrı bir alandan veya ayrı bir kayıttan, hatta ayrı bir dosyadan bilgi saklayacak şekilde yapılabilir.
Bu özellikler dışında Forms Editor tam bir dizayn ve çizim paketidir. Sağladığı olanaklar; çok sayfalı formlar yaratmak, renklendirmek, çizgiler, kutular ve yazılarla süslemek olarak sayılabilir. Mouse'u birkaç kez klikleyerek sayfadaki herhangi bir özelliği biraz değiştirmeye imkan veren geniş olanaklı bir editleme setine sahiptir. Başka programlarda oluşturulmuş şirket logosu, mektup başlıkları gibi grafik resimleri kullanmak için de kullanılabilecek seçeneğe sahiptir. Form bir kez dizayn edildikten sonra, printer çıkışı alınıp fotokopi ile çoğaltılabilir ve günlük iş yazışmalarında kullanılabilir.
İş alanındaki kullanımlarda; faturalar, masraf formları, stok kontrol, pazarlama anket formları gibi geniş bir uygulama alanı vardır. Tabii farklı alan kullanımları için değişik formlar yaratılabilir; ancak ta-
MAHMURE UNYEU tabii ki bunları iyi araştırmak ve esaslarını öğrenmek gerekir.
Forms Editor'ün diğer bir kullanım alanı da, rapor üretmektir. Biliyorsunuz, Superbase Professional zaten bir raporlama özelliğine sahip. Ancak Forms Editor rapor tanımlama sınırlarını genişletiyor ve rapor analizi özelliğini ekliyor. Burada, birden fazla dosyadan dataları toplayıp özetlemek tıpkı tek bir dosya ile çalışılıyormuşcasına kolaydır. Forms Editor, böylece raporlamaya çok büyük bir esneklik getirir. Çok sayfalı raporlara ayrı sayfa başlıkları ve sayfa toplamları da verilebilir.
Forms Editor, çeşitli versiyonlarda farklı farklı yerlerde bulunur. Superbase Professional'in 3 disketlik versiyonunda SBFormed etiketli diskettedir. Çalışma sistemini anlamak için çok önemli birkaç konu vardır. Biz burada Forms Editor'ün ana tanımlamalarından başlayarak formları ve sayfaları, bunların nasıl tanımlanacağını ve açılacağını, sonra da diskete kaydetme yöntemini anlatacağız. Bu tanımlamaları önce tek sayfalık formlardan başlatacağız. Sonra da değişik kullanımları ve disketteki dosyalarla birleştirilmesine değineceğiz.
FORMLAR ve SAYFALAR: Genel kullanımda "FORM" terimi, geniş bir yazışma materyalini kapsar: faturalar, bilgi giriş formları, müşteri kabul vs. Ancak biz bu açıklamalarda ve Forms Editor programında FORM terimini, "SAYFA"ların birleşimi şeklinde düşüneceğiz.
Bir sayfanın büyüklüğü, 66 satıra yazılabilecek 240 karakter olarak düşünülebilir. Ekranda bir sayfanın sadece bir bölümünü görebilirsiniz: farklı bölümleri görüntüye getirmek için kaydırma çubuklarını kullanmalısınız.
Bir sayfayı aralıksız yanyana dizilmiş üç A4 yaprağı olarak düşünebilirsiniz; her yaprak 80 karakterlik 66 satır içerir. Bir sayfanın printer çıkışını almak istediğinizde, bu üç yapraktan seçtiğiniz bölümün dökümünü alırsınız.
Formlar ve sayfalar arasında farklılık yaratmanın ana avantajı, esnekliktir. Bunun anlamı, sayfaları kendi üzerlerinde düzenleyip kaydettikten sonra, farklı sayfalardan form oluşturma imkanı sağlamasıdır. Aynı sayfa ya da sayfaları farklı formlarda kullanmak; aynı sayfayı bir formda tekrarlamak mümkündür. Bir formu sayfa sırasını değiştirerek, araya sayfalar sokarak ya da silerek değiştirmek mümkündür.
Formlar ve sayfaların farklarını 4 ana kuralla özetlemek mümkün:
1. Bir form bir ya da daha çok sayfadan oluşabilir.
2. Bir form tek sayfadan oluşuyorsa, sayfa ya da form olarak kaydedilebilir. PROFESSIONAL
3. Birden fazla sayfadan oluşan bir form, sadece form olarak kaydedilebilir.
4. Bir form açık durumdayken diğer bir form yüklenemez. Fakat o anki forma eklenmek üzere bir sayfa yüklemek mümkün.
Superbase; form olarak kaydedilen dosyaların isimleri sonuna ".sbv" uzantısını eklerken, sayfa olarak kaydettiğinizde ".pg" uzantısını koyar.
OBJELER: Bir sayfaya yazı ya da grafik gibi herhangi bir şey ekleyeceğinizde, Forms Editor onu bir "OBJECT" olarak tanır. Bir çizgi, bir alan, bir yazı satırı, bir saha ve bir resim gibi tüm ayrıntılar, program tarafından ayrı birer obje olarak kabul edilir. Böylece program bunların tamamını sayfanın elemanları olarak muhafaza eder. Bir resmin ayrı bölümlerinin ayrıntılarını saklamaksızın ekrana bir resmi yerleştirmenize izin vermesi yönünden diğer çizim ve dizayn paketlerinden farklıdır.
Bu özellik Forms Editor içinde "OBJECT-ORIENTED" olarak adlandırılır ve özellikle bir sayfanın editlenmesi konusunda çok fazla avantaja sahiptir. Bu, sayfadaki bir bölümü seçerek değiştirmeyi çok kolaylaştırır. Örneğin seçilen objeyi yeni bir pozisyona getirmek ve onun boyutlarını değiştirmek gibi. Diğer bir avantajı da printer çıkışında görülür. Forms Editor'ün obje tiplerinin yalnızca bir kısmını printer'a göndermesini sağlayabilirsiniz: örneğin sayfadaki yazıları hariç tutabilir ya da gölgeli alanları yazmamasını isteyebilirsiniz.
Forms Editor, 6 tip obje tanır: Sahalar (Area), Kutular (Box), Çizgiler (Line), Resimler (Image), Yazılar (Text), Alanlar (Field). Sahalar ve resimler dışında, bu tiplerin temsil ettiği her obje'nin değişik modelleri kullanılabilir. Örneğin çizgi bir doğru, kutu da bir dikdörtgendir. Sahalar, kutularla doludur; kutuların hepsi aynı renk ve kalıplarla doldurulmuştur. Resimler, herhangi bir çizim programı ile yapılıp bir Forms Editor sayfasına alınırlar.