Superbase PROFESSIONAL
Retro bilgisayar
Merhaba... Dergimizin birinci sayısı ile başlayan Superbase Professional tanıtımımızın genel kullanım ve menülerini geçen ay tamamladık. Bu ay, Superbase'in external (harici) dosyalarını ve bunların kullanımını inceleyeceğiz.
Bir Superbase database dosyası içinde istenen external dosyaların isimlerini saklamak, kayıtlarla birlikte bunları görüntülemek ve database'in indexleme, arama gibi özelliklerini bu external dosyaya uygulamak mümkündür.
İki tip external dosya vardır: Yazı dosyaları ve resim dosyaları. Bunlar dışında Amiga'da harici ses dosyalarını saklamak ve sonradan kullanmak da mümkündür. Şimdi bu dosyaları inceleyelim. RESİM DOSYALARI:
Resim dosyaları, grafik olarak tutulur. Bunlar bir çizim-boyama programında oluşturulmuş resimler olabileceği gibi, digitize edilerek saklanmış resimler de kullanılabilir. Digitize resim kullanımındaki tek kısıtlama, resimlerin Superbase'in kabul edeceği formatta saklanması gerekmesidir ki bu da fazla bir sorun çıkarmaz. External resim dosyalarını görüntülerken, düşük çözümlemeli bir resim için en az 40 K bellek gerekir.
External resim dosyalarının sayısız uygulamaları vardır. Bina planlarının yapıldığı CAD çizimleri, digitize ya da kendi boyama programınızla oluşturduğunuz resimlerin kütüphanesini oluşturmak gibi. YAZI DOSYALARI:
Yazı dosyaları, uzun bir yazı ya da hatırlatma notlarını içerirler. Bunlar, tıpkı database text alanlarındaki bilgiler gibi saklanırlar; fakat, bilgi uzunluğunda herhangi bir kısıtlama yoktur. Hatırlarsanız dosya tanımlarken text alanları için verilebilecek
MAHMURE ÜNYELİ maksimum uzunluk 255 karakter idi. Text dosyalarının uzunluğu için ise tek kısıtlama bellek miktarıdır. Yani yeterli boş bellek alanınız varsa, istediğiniz uzunlukta yazı yazabilirsiniz. Yeterli belleğiniz yokken bir doküman yüklemeye çalıştığınızda, Superbase dokümanın bir kısmını yükleyecek ve sonra da bir hata mesajı görüntüleyecektir.
External yazı dosyaları, Superbase'in Text Editörü ya da bir başka kelime işlem programı ile oluşturulabilir. Superbase, text dosyasını Text Editor içine yüklenmiş gibi görüntüler. Burada yazıyı kaydırarak düzeltebilir ve değiştirebilirsiniz.
EXTERNAL FILE ALANLARI:
Dosya tanımlarken penceredeki External File alan tipinden bahsetmiştik. External File alanları, external dosyalar için isim ve path isimlerinin yazılması dışında aynen Text alanları gibidir. Path ismi, işletim sisteminin directory yapısına uygun olarak verilir. External dosya alanının içeriğinde şunlar olabilir:
. Bir dosya ismi . İstenen dosyanın yerini gösteren bir path ismi ve takip eden dosya ismi
. DF0:, DF1: ya da DH0: sürücü ismi ve onu takip eden path ismi ile dosya ismi.
External dosya adını girerken, dosyanın (varsa) uzantısı ile birlikte tamamını vermelisiniz. Örneğin Text Editörde yazılmış bir yazı dosyasını kullanacaksanız, 'sbt' uzantısını girmelisiniz: Mektup/.sbt gibi.
Aynı disketten ve aynı directory'den dosya girecekseniz, sadece dosya ismini yazmak yeterlidir: Castle gibi.
Aynı disketin farklı directory'sinden bir dosya ismi verirken, dosyanın bulunduğu directory ismi external dosya alanına yazılır. Böylece Superbase önce bu directory'ye gider, dosyayı açar ve datayı okur: RESİMLER/Castle gibi.
Farklı bir data disketinden data alınacağı zaman, path ismine sürücü ismi ilave edilir. Bir text dosyası örneği ile devam ederek 0 numaralı sürücüdeki DOKÜMAN directory'sinden bir yazı dosyası ismi girelim: DH0:DOKÜMAN/Mektup1.sbt gibi. İki nokta üst üste işareti, Superbase'e DOKÜMAN directory'sinin DH0: sürücüsünde olduğunu bildirir. Bu komutu okuduğunda Superbase disk'i ya da directory'yi bulamazsa, hata mesajı verir.
YAZI DOSYALARININ GÖRÜNTÜLENMESİ: External yazı dosyaları, Text Editör penceresinde görüntülenir. Komut panelindeki External dosya düğmesini kliklediğinizde, Superbase Text Editör'ü yükler ve yazı penceresini aktif hale getirir. Bu noktada dosyaya diğer yazı dosyaları gibi davranabilirsiniz. External dosya düğme-
PROFESSIONAL
sine basmak; Project menüden Text seçeneğini işaretleyip sonra da Text Editor menüsünden Open kalemini seçmekle aynıdır.
Yüklenen yazı dosyası Text penceresinden daha uzun olduğunda, pencerenin kaydırma çubuklarını kullanarak yazı görüntüsünü kaydırabilirsiniz. Bu anda yazıda bir değişiklik yapabilir ya da yeni bir doküman ile değiştirebilirsiniz.
EXTERNAL YAZI DOSYALARININ KONTROLÜ:
External yazı dosyaları ile resim dosyalarının kontrolü aynı yolla yapılır:
. External dosya düğmesi bir text dosyasını text editör penceresinde görüntüler.
. Belirli bir yazı dosyasını seçmek ya da bir seri yazı dosyasını gözden geçirmek için kayıtlar arası geçişler için kontrol paneli kullanılır.
. External » ve External « düğmeleri, aynı kayıt içinde external bir yazı dosyasından diğerine geçiş için kullanılır. Yani aynı kayıt içindeki external dosyaları birinci seviyeden başlayarak sonuncuya kadar sırayla görüntüleyebilirsiniz.
Resim dosyaları için de aynı kontroller geçerli.
ÖRNEK: 3 disketlik Superbase Professional disketine sahipseniz, 3 numaralı data disketinde örnek birçok database dosyası bulabilirsiniz. External text dosyası örneğini, bu diskette Help directory'si içindeki Help dosyasını yükleyerek inceleyebilirsiniz. Bu dosya bir yardım ekranı özelliklerini taşır. Bu dosya ilk kaydında diğer kayıtlarla birleştirilmiş yazı girişlerinin içindekiler sayfasını içerir. Help dosyasını açtıktan sonra, External dosya düğmesini kliklediğinizde Contents sayfası yüklenecek ve text editör penceresine yerleştirilecektir. Buradan ikinci sayfaya geçmek için kontrol panelindeki > (Bir Sonraki Kayıt) düğmesine basmak gerekir.
Contents sayfasındaki her giriş ayrı bir text dosyasını temsil eder ve her biri girişi ile aynı isimde diskete kaydedilmiştir. İçindekiler arasından seçeceğiniz özel bir konu varsa, aşağıdaki prosedürü izleyin:
1. Konu ismine bakın ve ilk kaydın en üst seviyesine gitmek için « düğmesine basın.
2. Key Lookup (Anahtar Arama) düğmesine basın ve konu ismini girerek RETURN tuşuna basın.
3. Superbase, istediğiniz konuyu görüntüleyecektir. İkinci sayfaya geçmek için » düğmesine basabilirsiniz.
Başka bir Help girişine geçmek isterseniz, önce ilk kayıt düğmesine basıp yukarıdaki adımları tekrarlamanız gerekir. Tüm dokümanı sırayla incelemek isterseniz, önceki ve sonraki kayıt düğmelerini kullanabilirsiniz.
EXTERNAL YAZI DOSYALARINDA
ARAMA:
Superbase external yazı dosyaları ile kullanılacak özel bir operatör içerir: CONTAINS. CONTAINS, aynı LIKE operatörü gibi çalışır; ancak LIKE verilen yazı dizisini text alanlarında ararken, CONTAINS text dosyalarında arar.
CONTAINS, herhangi bir komut satırı gibi girilir; ya kontrol panelindeki filtre ya da Query filtresi ile kullanılır ve external text alanının ardına yazılır. Aynı örnekten devam edelim. Kontrol panelinden = filtreleme düğmesine basarak komut satırına aşağıdaki örneği yazın:
Name CONTAINS "*EFMS*"Örnekte, external dosya alanının ismi "Name". Database dosyasındaki her kayıt external yazı dosyasının ismini bu alana saklar. Bu satırı filtreleme satırına yazdığınızda, Superbase Name alanı ile dosyaya birleştirilmiş tüm external yazı dosyalarında "EFMS" kelimesinin olup olmadığına bakar. Kelimeyi bulduğu yazı dosyasını Text Editör penceresinde görüntüler.
Kelimenin başına ve sonuna koyduğumuz "*" işaretleri, başında ve sonunda bulunan karakterleri umursama demektir. Yani, bu durumda uyumlu kelime değil.
uyumlu satır aranır. Bu özellikle bir kelime içeren satırlar aranacağı zaman çok işe yarar. Bu işaretler kullanılmazsa, komut aşağıdaki gibi girilir:
Name CONTAINS "EFMS"
Bu durumda, Superbase text dosyalarında sadece "EFMS" kelimesini arar. Bizim örneğimizde bu kelimeyi bulamayacağından, herhangi bir yazı görüntülenmeyecektir.
CONTAINS operatöründe, LIKE operatöründe kullanılan diğer uyum kalıpları da kullanılır. Örneğin:
Name CONTAINS "*[a-k] DUMAN*"
Bu komut tüm dosyalarda soyadı DUMAN olan isimleri tarayarak ismi A ile K sınırında bir harfle başlayan isimleri bulacaktır: AHMET DUMAN, DENİZ DUMAN gibi.
CONTAINS operatöründe bilmeniz gereken en önemli nokta, satır satır çalışıyor olmasıdır. Bunun anlamı; birden fazla kelime aranıyor olduğunda, hepsi aynı satırda olmadıkça Superbase'in onları bulamayacağıdır. En son örneğimizle düşünürseniz; yazı dosyasında isim bir satırda, soyadı bir satırda olduğunda aranan kelime bulunamayacaktır.
EXTERNAL DOSYALARDA QUERY
İŞLEMİ:
Data çıkışları ile birlikte yazı ya da resim çıkışı da üretmek için, Process menüdeki Query seçeneği kullanılır. Bu işlem iki adımda yapılır:
1. Set menünün Options diyalog penceresindeki External File Query düğmesi işaretlenir.
2. Görüntülenmesi istenen external alan ismi ya da isimleri Query alan satırına yerleştirilir.
EXTERNAL RESİM
DOSYALARININ GÖRÜNTÜLENMESİ:
Tıpkı yazı dosyaları gibi resim dosyaları da external olarak database dosyaları ile birleştirilebilir ve External Dosya düğmesine basıldığında ilk yazılan dosya seviyesinden başlanarak açılan resim ekranında görüntülenirler. Bu konuyu da disketteki bir tanıtım dosyasından yararlanarak inceleyelim: aynı disketteki Picture directory'si içindeki Pictures dosyası.
Dosyayı yüklediğinizde Picture Number'a göre indexlenmiş olduğunu ve her kayıtta 3 adet resim olduğunu göreceksiniz. Bu resimler Picture 1, Picture 2 ve Picture 3 isimli external alanlara kaydedilmiş. Kayıtlarda 3 ayrı external resim dosyası olması, 3 ayrı seviye olması demektir. Seviye, External Dosya sistem menüsünü kullanarak kayıttan kayıta geçmeye başladığınızda önemli olacaktır.
EXTERNAL DOSYA DÜĞMESİ:
Şimdi Picture dosyasını açalım, ilk kayıt ekranda görüntülendiğinde ilk resme bakalım. Bunun için, kontrol panelindeki External Dosya düğmesini klikleyin. Superbase, o anki kaydın birinci external dosya alanında yazılı olan external dosyayı görüntüler.
External dosya düğmesi, resmi bulduğunda bir external dosya ekranında görüntüler. Bu ekranı kapatmak için, Control menüdeki Close seçeneği kullanılır.
Ekranın üstüne baktığınızda, resmin başlığını göreceksiniz. Başlık çubuğunun sağ tarafında normal ekranlardaki gibi öne ve arkaya alma kutucukları bulunur.
External dosya sistemi, resimleri kontrol için ayrı bir menü setiyle kendi ekran ve penceresini kullanır. Menüyü kullanabilmek için, ekranı tıklayarak aktif hale getirmek gerekir.
EXTERNAL DOSYA SİSTEMİ
MENÜLERİ:
CONTROL MENU: Bu menü, bazı basit kontrol seçeneklerini içerir.
Pause: Superbase Forward ya da Rewind modunda resimleri görüntülerken, zaman zaman durdurup bir resme bakmak isteyebilirsiniz. İşte bu işlem için kullanılacak seçenek budur. Seçenek işaretlendiğinde Superbase o anda görüntülemekte olduğu resmi tamamlar ve durur. Bu anda Control menüye bakarsanız, Pause seçeneğinin farklı renkte bir çubukla kaplı olduğunu göreceksiniz. Pause durumundan çıkmak için seçeneği bir kez daha seçerseniz, Superbase Pause'tan önceki işleme geri döner.
Stop: Forward ya da Rewind işlemine son vermek için kullanılır. Superbase o anki görüntüyü tamamlar ve durur. Bundan sonra diğer menü seçeneklerini kullanabilirsiniz.
Hide ve Show Title Bar: Bu seçenek, External Dosya penceresinin başlık çubuğunu kaldırmaya ve yeniden yerleştirmeye izin verir. Başlık çubuğu, normalde görüntülenen resmin ismini görüntüler. Superbase bir external dosya bulamazsa, "No External Data" mesajı çıkar.
Screen Dump: Screen Dump seçeneği, External File penceresini printer'a göndermek için kullanılır. Grafik yazıcının parametreleri Preferences'tan ayarlanır.
Close: Bu seçenek External File penceresini kapatarak Superbase'in ana ekranına geri dönüşü sağlar. Ana ekranda iken herhangi bir kayıt seçilirse ve external dosya düğmesi seçili durumdaysa; Superbase, otomatik olarak external dosyayı bulur ve okur. Bu sistemin çalışmasını yavaşlatan bir işlemdir tabii. Superbase'in external dosya okumasını istemiyorsanız, External File penceresine geçerek Close'u seçmelisiniz.
RECORD MENÜ:
Bu menüdeki seçenekler ana görüntü ekranındaki kontrol paneli fonksiyonlarına benzer, yani database dosyasından kayıt seçmenize izin verir. Superbase bir kayıt seçtiğinde, resmi bulmak ve görüntülemek için External dosya alanının o anki seviyesini kullanır. "No External Data" mesajı alırsanız, o seviyedeki External dosya alanındaki isimde dosya bulunamadı demektir.
Ana görüntüde bir filtre kullanıyorsanız, Superbase sadece filtreye uygun kayıtları seçecektir.
First, Last, Next, Previous: Bu seçeneklerin her biri database dosyasından bir tek kayıt seçer. Sırayla ilk kayıt, son kayıt, o anki kayıttan bir sonraki ve bir önceki kaydı seçmek için kullanılırlar. Buradaki seçeneklerin hepsi, external dosyayı bulmak ve görüntülemek için o anki External Dosya alan seviyesini kullanırlar.
Forward: Alanın bulunduğu seviyede, o anki kayıttan dosya sonuna kadar tüm kayıtlar için external dosyaları bulur ve görüntüler. Bu size bir "Slide Show" imkanı sağlar.
. Bir filtre aktif ise, Superbase onu kullanır.
. Bir resmin görüntüde kalış süresi, Set Options diyalogundan ayarlanır.
. Görüntü, Control menüden Pause ya da Stop seçilerek ya da eğer görüntüye almışsanız kontrol panelindeki Stop veya Pause düğmesine basılarak kesilebilir.
Rewind: Bu seçenek Forward seçeneğinin karşıtıdır. Yani o anki kayıttan ilk kayda kadar o anki seviyedeki resimleri görüntüler.
FIELD (IMAGE) MENÜ: Bu menü seçenekleri, bir kayıt içindeki birden fazla external resim dosyalarının birinden diğerine yani seviyeler arası geçişi sağlar.
Next: Kayıt içinde bulunulan external dosya seviyesinden bahsetmiştik. Bu seviyelerin ilkinde bulunduğunuzda, sonrakilere geçiş için kullanmanız gereken seçenek Next'tir. Next'i her seçişinizde, seviye bir sonraya yani bir sonraki external dosya isminin yazılı olduğu external alana geçer ve bu dosyadaki resmi görüntüler. Son external alana geldiğinizde bir kez daha Next seçeneğini işaretlerseniz, "No External Data" hata mesajını alırsınız. Bu mesaj, kayıt içindeki son external dosya seviyesine gelinmiş olduğunu belirtir.
Previous: Bu seçenek de Next'in karşılığıdır. Bir seviye yukarı çıkıp o anki kaydın bu seviyesindeki resmi görüntülemek isterseniz, Field menüden Previous'u seçmelisiniz.
Advance: Bazı IFF dosyalar birden fazla frame'den (kare) oluşur. Bu gibi durumlarda, Advance seçeneği ile sonraki frame'in görüntülenmesi sağlanır. Bir önceki frame'i görüntülemek için ise seçenek yoktur.
DATABASE KAYITLARI İLE
EXTERNAL DOSYA GÖRÜNTÜSÜNÜ BİRLEŞTİRMEK:
Aynı ekranda resim ve data ekranlarını fiziksel olarak bir arada görüntülemek mümkündür. Bu işlem pencereleri daraltmak ve çekmek yoluyla yapılır. Bu yolla resim hakkında bilgileri görebilir, Record ve Control menüleri yerine Kontrol Paneli düğmelerini kullanabilirsiniz.
Bir external dosya ile birleştirilmiş database dosyasını yükleyip bu işin nasıl yapıldığına bakalım isterseniz. Denemeyi yukarıda kullandığımız dosyalar üzerinde de yapabilirsiniz.
External Dosya ekranında, işaretçiyi başlık çubuğuna yerleştirin. Sol mouse tuşuna basarak pencereyi ekranın altına doğru çekin. Resim ekranın altına doğru kayacak, arkasından Superbase ana görüntü ekranı çıkacaktır. Resim ekranı, mouse düğmesini bıraktığınız noktada kalacak ve bu bölüm resim ekranına ayrılacaktır. Bu işlemi yaptıktan sonra, Superbase ana görüntü ekranına geçerek oradaki işlemleri yapmalısınız:
1. Sağ alt köşedeki genişletme kutucuğunu kullanarak ana görüntü penceresini küçültün, sonra da biraz aşağıya çekin.
2. Kontrol Paneli penceresini ana görüntü penceresi üzerine ekranın en tepesine yerleştirin.
3. Tekrar External Dosya ekranına geçin: klikleyerek aktif hale getirdikten sonra öne alma kutucuğu ile ana görüntü ekranının önüne geçirin.
Böylece hem database kaydının görüntüsünü, hem kontrol panelini, hem de resim ekranını aynı ekrana yerleştirmiş olursunuz.
Bir external dosya alanına bir ses dosyasının adını girerseniz, External dosya düğmesine bastığınızda Amiga bu dosyada saklı sesi çalacaktır. Bu anda External Dosya ekranı görüntüde ise ses dosyası bir resme eşlik edecektir.
Superbase iki tip ses dosyasını kabul eder: Perfect Sound gibi programlarla üretilerek IFF kaydedilmiş ses örneklemeleri ve ses digitizer'ı ile örneklenmiş sesler. IFF formatındaki dosyalar, çalınacağı hız bilgisi ile birleştirilmiştir. Diğer ses dosyalarının çalınma hızını opsiyonel hız parametresini kullanarak çalabilirsiniz. Bu bilgi, external dosya alanına ses dosyasının arkasından noktalı virgül ile ayrılarak verilir. Örneğin:
SOUND/Chord;150 EXTERNAL SES DOSYALARI:
Bu komut, SOUNDS directory'si içinde bulunan Chord ses dosyasının 150 hızda çalınmasını sağlar.
Aynı data disketinde bulunan "Sbpeople" dosyası external dosyalara ilginç bir örnek özelliği taşıyor. Hem text hem de resim dosyaları ile birleştirilmiş olan bu dosyayı incelemenizi öneririm. Şahıs bilgileri tutulan bu dosyada, her şahsın resmi ve imzası digitize edilerek dosyaya eklenmiş.
Bu aylık da bu kadar. Gelecek ay Superbase'in Form Editörünü inceleyeceğiz. Hoşça kalın...
