TFMX EDİTÖR V1.5

• Müzik ve ses
• Kurslar ve dersler

Merhaba Sayın Müzisyenler... Bu haftaki konumuza başlamadan önce sizinle biraz sohbet etmek istiyorum.

Bazılarınız mutlaka benim neden bu denli kompleks bir müzik editörünü pat diye sunduğumu merak etmiştir. Bunun sebebi şu :

Amiga uzun zamandır (pek uzun değil ama...) Türkiye'deki bilgisayar kullanıcılarına (dolayısıyla bilgisayar destekli müzisyenlere) hitap etmektedir. Ancak bu zamana kadar çoğu bilgisayar dergilerinde 'Noise Tracker, Sound FX' gibi bu iş için (yani sadece bilgisayar programlarında kullanılan müzikler için) hazırlanmış programlar artık biraz daha tekdüzeleşti. Zaten bu tip programların kullanıcıya verdikleri imkanlar oldukça sınırlı. Şimdi eğri yazalım doğru konuşalım Amiga 500; 4 ses kanalına hapsedilmiş ve müzik işlerinin de altından kalkmaya çalışan bir bilgisayar. Bu durumda ancak biz bu ve buna benzer programlardan bilgisayar oyunlarının veya demonstration'larının müziklerini bestelemek için faydalanabiliriz (Daha profesyonel amaçlar için ise gelişmiş Synthesizer'lar ve MIDI imdadımıza yetişiverir). Mesele böyle olunca, bize en çok kullanım özgürlüğü veren ve bizi daha özgür kılan, amacımıza en uygun programı tercih etmemiz gerekir.

Kimi zaman sadece bilgisayarın seslerini kullanarak ve dolayısıyla hafızadan oldukça tasarruf ederek bir parça yapmak isteyebiliriz. Bazen de son derece kompleks sample'lar ile yapılmış hafıza sınırı tanımayan, gerçekçi besteler yapmak daha çok işimize gelebilir. Bu durumda birkaç programa bağımlı kalmamız imkansızdır. Çünkü her programın bu konudaki yoğurt yiyişi farklı....

Benim amacım; sizleri Noise Tracker ve arkadaşlarının egemenliğinden kurtarmak ve sizlere daha titiz çalışma ortamı sağlayan programları tek tek sunmaktan ibaret. İşte TFMX Editör bunlardan sadece bir tanesi ve EN İYİSİ.!!! Şimdi kendinizi dinç ve yorulmaya hazır hissediyorsanız TFMX Editör'de kaldığımız yerden hep birlikte devam edelim.

PATTERNLER

Geçen ay makro'ları incelemiş ve ne işe yaradıklarını görmüştük. Makroları bir enstrüman yerine koyduğumuza göre, bu enstrümanları bir yerlerde kullanmamız gerekiyor. Bu iş de, patternlerde gerçekleşmekte. Patternler notaları yazdığımız yerler. Ancak müzik parçaları tasarlanırken, sadece yazı yazar gibi notalar kağıda aktarılmaz. Bu kağıda müzik esnasında nerede coşulacak, nerede susulacak, nerede ses seviyesi yükselecek, müzik nerede ve ne zaman sakinleşecek gibi birtakım bilgiler aktarılmaktadır. Ne şanslıyız ki, TFMX bize bu imkanların hepsini tanımakta. Biz de madem ki notalarımızı patternlere yazıyoruz, öyleyse parçayla ilgili olan bu bilgileri buraya yazmamız gerekiyor.

Peki müziği nasıl sakinleştirip sesini aniden nasıl yükseltebileceğiz ?

Bu gibi efektlerin bazı kısımlarını makrolardan da halledebiliriz. Fakat, diyelim ki parçamızın sonunu ses seviyesini yavaş yavaş düşürerek bitirmek istiyoruz. İşte burada, pattern komutları devreye girmektedir. Dilerseniz şimdi, tek tek patternlerin bu komutlarını inceleyelim. Unutmadan, pattern safhasına geçmek için ya "P" tuşuna basın veya "Edit Patterns" seçeneğinin üzerine işaretçiyi getirip, mouse'un sol düğmesine basın.

PATTERNLERİN KOMUTLARI Komutların açıklanmasında, komutun başındaki rakam sizin pattern sayfasında yazarak çağıracağınız komutun kod numarasıdır. Komutların parametrelerinin hangi hanelere yazılacağının kolay anlaşılabilmesi için altları çizilmiştir.

00-F#0 00_ -------------------0 0 00: Bu komutlar aslında, komut kavramından çok nota kavramına girmektedir, ilk rakam, notanın kod numarasıdır. Daha sonra notanın ne değerde olduğu ve buna bağlı olarak da notanın hangi oktavda olduğunu belirten semboller bulunmaktadır. Bu sembollerden sonra gelen hane ise, notanın kaç numaralı makroyu kullandığına dair sayıyı yazmamız gereken yerdir. Bundan sonra sağda bulunan üç ayrı hane ise, sırasıyla notanın ses seviyesini (0-F arası değer alır), notanın hangi numaralı kanalı kullandığını ve sonuncu da notanın tını değerini belirtir. Bu tınıyla ilgili olan değeri arttırırsak, notanın sesinde verilen değere bağlı olarak pesleşme olur. Sıfır değeri, notanın öz tınısıdır. Gelelim kanal hanesine... Bu hanede 8 kanal kullanabilirsiniz. Hemen heyecanlanmayın, Amiga'nın yalnız 4 kanal ses verebildiğini ben de biliyorum. Ancak buradaki ek 4 kanal kavramı biraz farklı. Şöyle ki, ikinci ek 4 kanal birinci kanalın boşluklarını yakalayıp uygun yerlerde araya dalmakta ve burada öncelik hep ilk 4 kanala ayrılmaktadır. Böylece gerçek 8 kanal esprisine nispeten yaklaşılmaktadır. Durum böyle olduğundan, pattern sayfasındaki CH(annel) (Tk. Kanal) hanesine 0 ile 7 arası rakamlar yazabiliriz, ilk 4 rakam esas kanallara, ikinci 4 rakam ise yardımcı kanallara aittir. 4. kanal 0.kanala, 5.kanal 1.kanala, 6. kanal 2.kanala ve 7.kanal 3.kanala yardım eder.

40-F# 00 -------------------0 0 00: Bizim kullanımımıza ayrılan notalar 40'a kadar bitiyor. Buradan sonra C0'a kadar olan her nota hiçbir işe yaramaz.

C0-F#0 00<-portcount/ch-speed->0 0 00:

Bu notaların kullanımı oldukça değişiktir. Sanırım müzisyenler özellikler gitaristler "Slide" (Tk. kayma, geçiş) kavramını bilirler. Bu kavram iki nota arasındaki geçişi ilk notayı kesmeden gerçekleştirme işlemine denir. Bu teknik en çok solo enstrümanlarında kullanılır. İşte bu komutsal notalarda iki nota arasında kayarak bir geçiş yaparlar. Buradaki nota değeri, geçmeyi düşündüğümüz notaya ait değerdir. Sonraki rakam, bu kez makro numarası değil (çünkü makro değeri bir evvelki notadan alınır) bu geçişin süresini belirler. Kanal hanesine yine kanal numarasını (bu kayma işlemi, başka bir kanala doğru da olabilir) belirtir. Tını değiştirme hanesine ise, bu geçiş işleminin hızını girmeliyiz.

F0 – End 00......Next track step .....0 0 00:

Bu komut otomatik olarak her patternin sonunda bulunmaktadır. Biz istesek de bu komutu yazamayız veya silemeyiz.

F1 - Loop 00_<- count/step. w->0 0 00: Bu komut, pattern içerisinde tekrar kaçıncı adıma sıçranacağını tanımlar. Loop komutuyla karşılaşıldığı zaman tını değiştirme hanesinde belirtilen adıma gidilir ve bu sıçrama işlemi makro no. hanesindeki sayı kadar tekrarlanır. Bu komut tıpkı BASIC'teki "For-Next" döngüsünü çağrıştırıyor.

F2 - Cont 00 <- patternno./step. w->0 0 00:

Bu komut ise, notaların devamının hangi patternden alınacağını bildirir. Burada bir sıçrama işlemi söz konusu. Makro no. hanesine kaçıncı patterne atlanacağı, tını değiştirme hanesine ise atlanan patternin kaçıncı adımına gidileceği belirtilmelidir.

F3 - Wait 00 <-- count 00 - FF.... 0000:

Bu komut en çok kullanacağımız komutlardan biridir. Çünkü bir notayı çaldıktan sonra eğer onu bir süre bekletmezsek hemen sıradaki komut işleme konur, bu da bu notanın saniyenin çok az bir bölümünde çalınmasını sağlar. Ama notalar bildiğiniz gibi belirli zaman aralıklarına sahiptirler (1 vuruşluk nota, 2 vuruşluk nota gibi). İşte bu komutu, çalmak istediğimiz notayı tanımladıktan sonra hemen kullanmamız gerekir. Aşağıdaki örnekte 4 vuruşluk bir Sol notasının patternlerde nasıl kodlanacağı görülmektedir.

01    G 0 02 ................................... 8 1 00 
F3-Wait 03<—count 00-FF ____ 0 0 00

Yukarıdaki örnekte ilk önce ses seviyesi 8 olan, 1 numaralı kanalı işgal eden ve 02 numaralı bir makroyu kullanan 0. oktavda bir Sol notası çalınıyor (0. oktav en alçak oktavdır). Daha sonra hemen alttan bir sonraki komut işletilir. Burada ise 0'dan 3'e kadar sayılarak bir evvelki komut bekletilir. Bu sayma işleminde her sayma adımı çeyrek vuruşluk sus'a eşittir. Bu yüzden 4 tane çeyrek vuruş bir tam vuruşluk notaya eşit olur. Bu mantık çerçevesinde aşağıda temel ölçülerdeki notaların bekleme sürelerinin tablosu belirtilmektedir.

16'lık nota.............................> Wait 00 8'lik nota ------------ .............> Wait 01 4'lük nota............................... > Wait 03 2'lik nota -------- ............-.......> Wait 07 1'lik nota.......—.................... > Wait 0F

F4 - Stop 00... stop this pattern... 0 0 00:

Bu komutun işlevi gayet basit. O andaki pattern çalarken, bu komuta rastlanırsa bu pattern durur ve track sayfasında belirtilen bir sonraki patterne geçilir. Eğer bu komut ile karşılaşılmazsa "F0" kod numaralı komut otomatik olarak her patternin sonunda mevcuttur. Bu yüzden hemen sıradaki pattern çalınır.

F6 - Vibr 00_ <-- speed/rate.b --> 0 0 00: Bu komut herhangi bir notayı vibrasyonlu bir şekilde çalmamızı sağlar. Yani sesin tınısı belirli bir zaman dilimi süresince ve belirli bir salınımla birlikte bir pesleşir bir tizleşir. Bu salınımın hızı makro no. hanesinde, ulaşılacak en pes ses ile en tiz sesi belirten parametre ise (maximum 5) kanal hanesine yazılır. Bu işlem aslında makrolardan da halledilebilir. Fakat aynı makronun bir de vibrasyonlusunu yapmak yerine burada işi bir tek komut ile hallediveriyoruz. Aşağıdaki ör-

nekte bir notanın nasıl vibrasyon efektine 
tabii tutulacağı gösterilmektedir. 
01    G0  02 ...............................   8 1 00 
F6 -Vibr 03 <- speed/rate.b --> 0  5 00 
F3- Wait 03 <-- count 00 - FF.... 0 0 00

F7-Enve W<-speed/end volume.b->0 0 00:

Bu komut aşağıda "FADE" komutuna işlev olarak çok benzemektedir. Fakat en önemli ayrıcalığı Fade komutu tüm patterni kapsar "Envelope" (Tk. sesin zarfı) sadece bir nota için geçerlidir. Aşağıdaki örnekte bu komutun işleviyle ilgili bir örnek verilmiştir. 01 -G0 02 .......................................8 1 00 F7-Enve 03 <- speed/endvolume.b --> 0 1 00 F3-Wait 03 <-- count 00 - FF........ 0 0 00

Yukarıdaki örnekte ilk önce sol notası çalınır ve daha sonra envelope komutuyla birlikte ses seviyesi gitgide düşürülür. Eğer wait komutu olmazsa, ne nota çalar ne de envelope komutu işlevini yerine getirir. Çünkü herhangi bir bekletme yapmadığımız takdirde doğrudan sıradaki komut işleme girer.

Bu komutun parametreleri ise şöyle: Makro no. hanesine sesin kaybolma hızı, kanal hanesine ise sesin ulaşacağı en son ses seviyesi girilir. Eğer bu değerlerden herhangi biri 0 olursa, komut işlevini yerine getirmez.

F8-GsPt 00<-patternno/step.w->0 0 00:

Programcılar bilirler, bazen programlarda alt programlar bulunur. Siz de hatırlarsanız, TFMX ile çalışırken müziğinizi yazmaktan ziyade onu programlayacağınızı belirtmiştim. İşte bizim patternlerimizin de istersek tıpkı BASIC, C, ASSEMBLER gibi programlama dillerine benzer "alt patternleri" olabilir. Bu alt patternler, yine istediğimiz yerlerde kullanabileceğimiz birer pattern şeklindedir. Örneğin parçamızda bir nakarat kısmı var ve zaman zaman bunu tekrar çaldırmamız gerekiyor. İşte burada bu nakaratın bir patternini yapar ve başka patternler çalarken, bu komut sayesinde bu nakarat patternini çaldırıp tekrar eski patterne dönebiliriz. Bu sadece bir örnekti...

Burada makro no. hanesine atlanacak patternin numarası, tını değiştirme hanesine ise atlanılacak patternin hangi adımına gidileceği belirtilmelidir.

F9-RoPt 00 _ Return old pattern -0000: Yukarıdaki komut sayesinde bir patterne atlamayı başardık. Ama nasıl geri döneceğiz. İşte bu komutu alt patternin sonuna veya uygun bir yerine yazarız. Alt pattern çalarken bu komutla karşılaştığı zaman hemen eski patterne geri döner

FA-Fade W<-speed/endwtume.b>-> 0 0 00: Örneğin parçamızın bir yerinde tüm patternin ses seviyesini yavaş yavaş düşürmek istiyoruz. Normalde ses seviyesini gösteren hanedeki değeri tek tek değiştirmemiz gerekir. Fakat bu sırada "Fade" (Tk. kaybolmak) komutu imdadımıza yetişir. Bu komut sayesinde konuyla ilgili patternin ses seviyesini istediğimiz hızda ve dilediğimiz seviyeye kadar düşürebiliriz. İlk değer olarak kayboluş işleminin hızını (makro numarasını yazdığımız haneye), ikinci değer olarak da (kanal hanesine yazılır) en son ne kadarlık bir ses seviyesine inilmesi gerektiğine dair rakamları girmemiz gerekir.

FB - SOP 00.... No Operation.... 0 0 00:

Bu komut aslında hiçbir işlev yapmaz. Fakat çeyrek vuruşluk bir notanın zaman dilimine eşit bir sürede zaman kaybına sebep olur. FB'den FF'e kadar tüm komutlar "NOP"dur.

Patternler ile ilgili örnek verme gereksinimi duymuyorum. Eğer örnek gereksinimi duyarsanız, TFMX disketinde bulunan müzik parçaları sanırım sizin için yeterli olacaktır.

TRACKLER Track sayfasında sol sütunda müzik parçamızın adımlarını belirten ve 0'dan başlayan numaralar bulunmaktadır. Biz bu adımlara daha evvel hazırlamış olduğumuz patternlerin numaralarını yazarız. Üst satırda 8 tane Track olarak belirtilmiş kanallar bulunmaktadır. Bu kanalları mouse işaretçisi ile tek tek track yazılarının üzerine gelip açıp kapatabiliriz. Ancak bu kanallar daha evvel de belirttiğim gibi Amiga'mızı 8 kanala çıkardığımız anlamına gelmez. Burada ek kanal diğer herhangi bir kanalın boşluklarını yakalayıp dalar ve az da olsa bir gerçek 8 kanal rahatlığı verir. Ayrıca belirtmemde yarar var: Patternleri dilediğiniz track'lere yazabilirsiniz, bu hiç fark etmez (tabii ortalığı da birbirine karıştırmayın!!). Bu kanalların birbirini tamamlama işlemi şöyle gerçekleşir: Patternlerde notaları yazarken zaten asıl kanal numaraları ile yardımcı kanal numaralarını belirtiyorsunuz. Bu yüzden tracklerde patternler çalınırken otomatik olarak kimin kime yardım edeceği ortaya çıkmaktadır.

Track sayfasında patternlerin numaralarını yazarken hangi sütunda çalışıyorsak o sütunda iki tane 16'lık sayı sistemine uygun rakam hanesi göreceksiniz. Burada sol tarafta olan hane, pattern numarasını belirtir. Sağda ise o patterni transpoze etmenizi sağlayan bir hane bulunmaktadır. Bu, pattern sayfalarında bulunan bir notanın tınısını değiştirmemizi sağlayan hane ile aynı mantığa göre çalışır.

RECORD TRACK Bu seçenek ile, herhangi bir patterne klavyeden piyano çalar gibi kayıt yapabilirsiniz. Bunun için ilk önce track sayfasına geçip hangi track'te bulunan patterne kayıt yapacaksanız onun numarasının üzerine kursor'u getirin. Bunu klavyeden ok tuşları ile yapabilirsiniz. Şimdi de o track'e ait aşağıda bir "REC" ifadesi göreceksiniz. Bu ifade ancak "ON" (Tk. açık) konumunda iken kayıt yapılabilir. Bu yüzden bu seçeneği açık konuma getirin. Daha sonra bu patternin numarasını aklınızda tutup pattern sayfasına geçin ve üzerine kayıt yapacağınız patterne gelip sağ üst köşedeki "CLR" komutu ile bu sayfayı lekesiz tertemiz hale getirin. Şimdi "RECORD PAGE" sayfasına girip (işaretçiyle bu yazının üzerine gelip mouse'un sol düğmesine basın) kayıt işlemiyle ilgili parametreleri ayarlamamız gerekiyor. Şimdi bu sayfadaki parametrelerin işlevlerine bir göz atalım ve tekrar kayıt işleminin nasıl yapıldığına dönelim...

RECORD PAGE Buradaki

parametreleri de sırasıyla açıklayalım:

Precount:

Kayıt işlemine başlamadan önce metronomun kaç adım boş basacağını burada belirtmemiz gerekir. Böylece pat diye kayıda girmiş olmazsınız.

Stepping:

Kayıt işlemi esnasında herbir bare (Müzik terimidir)'da herbir vuruş sayısının minimum ne kadarlık olması gerektiğini belirtmeliyiz.

Metronome:

Metronomun temposunu isteğimize göre burada değiştirmeliyiz. Eğer 0 yaparsak metronom işlev dışı kalır.

RecSpeed: Kayıt işleminin hızı buradan ayarlanır.

Channel: Patterne kayıt yapılması sırasında notaların hangi kanalı işgal edeceği burada belirtilmelidir.

PatternLen:

Bir patternin kaç vuruşluk uzunlukta olduğunu gösterir.

KeyTranspose:

Kayıt işleminde kullanılan enstrümanı burada istediğimiz anahtara transpose edebiliriz.

Evet şimdi kayıtla ilgili parametreleri ayarladıktan sonra makro sayfasına geçip kullanacağımız makroyu seçelim ve daha sonra "RECORD TRACK" seçeneğini işleterek kayda başlayalım. Kayıt işlemi sırasında pattern durmadan tekrarlanır ve biz devamlı üzerine kayıt yapabiliriz. "STOP" seçeneğini mouse işaretçisiyle işleme soktuğumuzda, kayıt işlemi durur ve o ana kadar çaldıklarınız patterne yazılır ve o pattern karşımıza gelir. Dilersek artık pattern üzerinde gerekli düzeltmeleri yapabiliriz. Ne yazık ki tekrar aynı patterne kayıt yapmak istersek ilk önce patterni silmemiz gerekiyor.

Evet, bu da patternlere nota yazmanın bir başka pratik yolu. Şimdi son olarak da yaptığımız parçanın çalım planının ayarlanması işlemlerine...

TFMX ekranında sağ üst köşede bir takım parametreler göreceksiniz. Bunlar, parçanın ilk önce hangi adımdan başlayacağı, hangi adımda biteceği ve hangi hızda çalınacağı gibi parametrelerdir. Şimdi son olarak bu parametreleri tanıyalım.

CURP (Current Position): Bu parametre, parça çalınmaya başladığı zaman o anda track sayfasındaki kaçıncı adımın işlediğini gösterir.

I.ST (I. Position): Bu parametre ile ise, parçanın track sayfasında ilk olarak hangi adımdan çalınmaya başlanacağı belirtilir.

LAST (Last Position): Burada da son olarak parça çalınırken hangi adıma kadar gidileceği belirtilir.

SP (Speed): Bu parametre ile parçanın temposu ayarlanır.

SONG: Bu parametre ise oldukça ilginç. Örneğin müzik parçamızda birbirinden farklı birden fazla bölüm var. Bunlardan ilki 1. adımdan 32. adıma kadar süren yüksek tempolu bir bölüm, sonraki ise 33. adımdan 45. adıma kadar süren düşük tempoda olan bir başka bölüm olsun. Bu bölümlerin planını yapabilmek için şu işlemleri takip etmemiz gerekir. İlk önce Song parametresini "0" yapar, birinci parçanın parametrelerini ayarlarız (I.st=1, Last=32, SP=3). Daha sonra Song parametresini "1" yapar ikinci parçanın parametrelerini ayarlarız (I.st=33, Last=45, Sp=5). Bu sayede iki bölümden oluşan bir parça yapmış oluruz.

Şimdi de bazılarınız bu programın hiç "ABOUT"u yok mu diyebilir. Var!! Olmaz olur mu? Ancak gizli bir yerde saklı. Eğer mouse işaretçisini ekranın en üstüne ve ortasına götürüp sol düğmeye basarsanız, karşınıza bir menü çıkar. Burada iki tane seçenekle karşılaşacaksınız. Bunlardan solda olanı FSTDR (Fastdır) işlemini açar veya kapatır, diğeri ise Metronom'u aktif veya pasif hale getirir. Metronomu kapattığınız takdirde, parça çalınırken metronomun pıt pıt seslerinden kurtulursunuz. Bu sayfada ayrıca hafıza durumunu gösterir bilgilerle birlikte programı yazanlar ve kullananlar ile ilgili bilgiler mevcuttur. Buradan çıkmak için başka bir sayfaya geçmek yeterli olacaktır.

Evet sayın müzik severler, TFMX ile tanışma faslınız burada son buldu. İnşallah sizi çok terletmemişimdir. Size bol ilhamlı günler diliyorum. Bir başka yazıda karşılaşmak ümidiyle HOŞÇAKALIN.