SECOND FRONT

• Second Front (Amiga)
• Oyun incelemesi

Bu ay belki de şimdiye dek yapılmış olan en kaliteli, en zor ve gerçeğe en yakın bir strateji oyununu inceleyeceğiz, SECOND FRONT. Second Front bir SSI oyunu, zaten bu isim size kalite konusunda fikir vermek için yeterli olur sanırım. SSI bu sefer konu olarak kısa bir savaş senaryosu yerine, tarihin en kanlı muharebelerinin geçtiği, milyonlarca insanın öldüğü, Hitler'in Rusya savaşını ele almış. Fakat böyle geniş kapsamlı bir konuyu ele alırken, hiçbir şeyi de unutmamış. Eğer gerçek bir strateji oyunu oynamak istiyorsanız, zorlu mücadelelerin adamıysanız bu yazıyı okuyabilirsiniz, aksi takdirde bu yazı sizi oldukça sıkacaktır. Sakın bu oyunu diğer strateji oyunları gibi düşünmeyin. Unutmayın bu oyun bir Front Line ya da Blitzkrieg değil. Oralarda uyguladığınız taktikler bu oyunda hiçbir işe yaramaz ve savaşı daha ilk yılda kaybedersiniz. Daha evvel de bahsettiğim gibi, bu oyun gerçek bir strateji oyunu. Kimi zaman çaresiz durumlarda kalacaksınız ve o zaman Manstein veya Guderian'ın nasıl olup da bu gibi durumlarda başarıya ulaştıklarına hayret edeceksiniz. Fakat sizin oyunu save edip, başarısızlık anında geriye dönme şansınız var. Fakat o generallerin böyle bir şansları yoktu ve başarısızlıkları da mutlak ölümdü, iş böyle olduğu zaman bir Manstein'a, bir Kluge'ye, bir Guderian'a askeri dehalarından dolayı hayran olmamak elde değil. Oyunda 4 adet senaryo bulunmakta. Campaign 1941 Hitler'in BARBAROSSA harekatı. Daha başka bir deyişle Rusya seferinin başlangıcı. En geniş senaryodur. Bütün menüleri kullanabilirsiniz ve belki de savaşın kaderini değiştirebilirsiniz.

Campaign 1942 ise savaşın 2. yılının başlangıcıdır. Burada Alman ordusunun ilerlemesi durmuştur. Fakat zorlu kış ayı geçirilmiştir. Bence savaşı bu haliyle kabul edip, 1942 yılından başlamanız, savaşı baştan kaybetmeyi göze almanız olur. 1941'de biraz tecrübe ile çok daha iyi ilerleyebilir ve bazı stratejik önemi olan şehirleri alabilirsiniz. Ayrıca kolorduların tümenlerini ve tümen güçlerini de daha önceden ayarlayabileceğiniz için daha avantajlı bir durumda olursunuz. Bu sebeplerden dolayı, 1942'de oyuna başlamak bir avantaj değil, aksine büyük bir dezavantaj.

Moskova ve Stalingrad senaryoları ise hemen hemen aynıdır. Moskova senaryosunda, siz Doğu Ordular Grubunu kumanda ediyorsunuz. Üretim ve daha birçok konuya karışamıyorsunuz. Bu da sizi daha baştan kısıtlıyor. Karşınızdaki düşman ise ilk zamanlara nazaran daha hazırlıklı ve tecrübeli. Direkt olarak savaşın içinde olacağınız için de orduların yapıları içinde herhangi bir düzenleme yapamıyorsunuz. Stalingrad senaryosu da Stalingrad önlerinde geçiyor. Burada da Güney Ordular Grubunu kumanda ediyorsunuz. İdari açıdan Moskova senaryosu ile arasında pek bir fark yok. Bu sebepten dolayı bu iki senaryo da pek avantajlı ve zevkli değil. Şimdi isterseniz oyunu bir süre için bir kenara bırakalım ve konumuzla ilgili olduğu için biraz ikinci dünya savaşına ve Almanya'nın durumuna bakalım.

Hitler'in başa geçmesinden sonra Almanya büyük bir hızla endüstriyelleşmeye başladı. Büyük boyutlara varan işsizliğin önüne geçildi, silah sistemlerinde yenilikler incelendi ve bunlar Almanya'da uygulanmaya başlandı. Tüm bunlar olurken İspanya'da patlak veren iç savaş Almanya'nın burada kendisini sınamasına olanak verdi. Bu savaştan sonra birçok silah sisteminin eksik yönleri düzeltildi ve demode olanlar kaldırılıp, çok daha modernleri yapıldı. Eski savaş taktikleri modernize edildi. 1934 ve 1938 yılları arasında geçen sürede Almanya büyük çapta silahlanmaya başladı. 100.000 kişilik ordusu 600.000 kişiye çıkarıldı. Tüm dünyanın tersine Almanya'da tanklar piyadeden ayrı bir birim olarak düzenlendi. Almanya kuvvetlendikten sonra, Versailles Antlaşması'nda kaybettiği toprakları tekrar almanın planlarını yapmaya başladı. İlk olarak Ren bölgesi 1936 yılında işgal edildi, ardından Avusturya 1938'de, Südet bölgesi 1939'da, son olarak da Polonya toprakları içerisinde bulunan Prusya topraklarının alınmasıyla savaş resmen başladı. Hitler Rusya ile her ne kadar saldırmazlık anlaşması imzaladıysa da, bir süre sonra Rusya ile savaşmak zorunda olacağını biliyordu. Bunu düşünerek ilk saldırıyı ve bunun doğal olan sürpriz avantajını kullanmak için 22 Haziran 1941'de, kod adı BARBAROSSA olan saldırıyı başlattı. Binlerce kilometrelik cephe boyunca, milyonlarca insan, on binlerce top ve binlerce tank sınıra yığılmıştı. Bu korkunç güç 22 Haziran'ın gece yarısı harekete geçti ve önlerine geleni, büyük bir sel gibi, silip süpürdü. Tanklar piyadelerden ayrı olarak kullanıldı ve bu sayede stratejik şehirler ve ne olduğunu anlayamayan ordular kuşatıldı. Arkadan gelen piyadeler de kuşatılan bu orduları yok ettiler ve şehirlerde tam kontrolü sağladılar. Fakat hesapta olmayan bir şey vardı, o da Rus kışıydı. Alman planları yaz sonunda Moskova'nın alınacağı yönünde yapılmıştı. Fakat İtalya'nın yanlış bir zamanlama yaparak Yunanistan'a girmesi ve burada bozguna uğraması, Almanya'yı Yunanistan'a asker göndermek zorunda bıraktı. Alman ordusu bu sebeple 1 aylık bir süre kaybetti. Bu bir aylık kayıp süre Alman ordusunun Rus kışıyla erken tanışmasına yol açtı ve Almanya da bunu en ağır biçimde ödedi.

Alman Orduları Rus cephesinde 3 ana grupta, Kuzey, Doğu ve Güney Ordular Grubu olarak toplanmıştır.

Kuzey ordularının hedefi Leningrad'ı almak, ardından da Fin ordusuyla birleşerek harekatı derinleştirmekti. Son aşama olarak da ikiye ayrılacaktı. Birinci kol batıya ilerlemeye devam edecek, ikinci kol ise Moskova'ya doğru kuzeyden ilerleyecek ve yapılacak olan kuşatmanın kuzey ve arka kısmını oluşturacaktı.

Orta ordular, grubun en güçlü kısmını oluşturuyordu. Ana hedefleri Moskova'yı almaktı. Bunun yanı sıra Moskova'dan sonra yapılacak olan ileri harekatın da ana gücünü oluşturacaktı.

Güney Ordular Grubu ise Rusya'nın endüstri ve petrolünün bulunduğu ve Rusya'nın can damarı sayılan bölgeleri işgal edecek ve bu sayede Rusya'nın üretimine büyük bir darbe vuracaktır.

Bu şekliyle bakıldığı zaman işler planlandığı gibi gitseydi, Almanya'nın kazanması işten bile değildi. Çünkü sizin de göreceğiniz gibi stratejik bölgeler alındığında Rusya'nın üretimi oldukça düşüyor ve hatta başarılı olursanız sizin üretiminizin yarısına bile inebiliyor. Fakat kış bütün bu planları altüst etti ve Ruslara toparlanmak için zaman kazandırdı. Savaşın başında teknolojik bakımdan fazla ileri bir düzeyde olmayan Rusya'ya İngiltere ve Amerika 1942 yılının başlarından itibaren teknoloji transferi yapmaya başladılar. Bunun sonucu olarak fabrikalar modernleşti ve gerek tankta olsun, gerekse uçakta Ruslar Almanlar'ın teknolojisine yaklaşmaya başladılar. Binlerce fabrika Urallara taşındı ve bu sayede Almanların eline geçmekten kurtuldu. Almanlar Rusya'daki savaş boyunca her zaman Ruslardan sayıca azdılar. Fakat bu açıklarını üstün stratejileri ile kapattılar. Bunun en güzel örneği tanklarda görülebilir. Savaşın başında Rusların elinde bulunan tanklar, Almanların elindekilerden sayıca çok fazlaydılar. Aynı zamanda ellerinde bulunan T-34/76A tankları Almanların elindeki 1941-1942 yılları arasındaki tüm tanklardan daha etkiliydi. Fakat Ruslar tankları piyadelerle beraber kullandıkları için tankın taktik gücünü azalttılar, binlerce tankı, yüzlerce orduya dağıttıkları için tankların etkisi de azaldı. Buna karşı Almanlar tankları ayrı bir birim olarak kullandıkları için tank kolorduları her zaman için Rusların elindeki ordulardan daha güçlü ve seri olmuştur. Ruslar bu taktiği ancak 1 sene sonra öğrenebilmişlerdir. İlerleyen yıllar içerisinde Ruslar ne kadar iyi bir öğrenci olduklarını da kanıtlamışlardır işte size savaşın kaderini değiştirebilme fırsatı. Fakat unutmayın bu oyunu başarıyla bitirebilmek için saatlere değil, günlere ihtiyacınız olacak. Benim tavsiyem bol bol not tutun. Üretimlerinizi, kayıplarınızı bir yere yazın ki oynarken işiniz kolaylaşsın. Oyunda birçok seçenek bulunmakta. Ben sırayla bu seçenekleri ve gerekli açıklamaları yapmaya çalışacağım.

Oyun yüklendiğinde senaryo seçiminden sonra karşınıza ikinci bir menü geliyor. Bu menüden iki taraftan birini seçiyorsunuz, Almanya ya da Rusya. Ardından da sağ ve sol yön tuşlarıyla, bir nevi oyunun zorluk derecesini ayarlıyorsunuz. Bu zorluk derecesi gelen yardımın oranının belirlenmesiyle oluyor. Bunlardan başka oyunu 2 kişi de oynamanız mümkün. 'General Orders' seçeneğiyle oyuna başlarsınız. Bunu her turn yapmanız gerekecek. Oyunda ise hamlelerinizi yaptıktan sonra, turn geçirmek için 'Combat resolution' seçeneğini seçmeniz gerekir.

Mouse'un sağ tuşuna bastığınız zaman yukarıda menüler çıkacaktır.

EXIT

1-Exit orders: Hamlelerinizi yaptıktan sonra turn geçirmek için kullanacağınız seçenek.

2-Exit game: Oyundan çıkmak. 3-Help: Oyunu tuşları kullanarak da oynayabilirsiniz. Burada hangi tuşun, ne işe yaradığını gösteren bir ekran çıkar.

MODES

1-Map mode: Oyunu oynarken zaten bu moddasınız. Başka modda iken tekrar oyun moduna dönmek için kullanılır.

2-March mode: Bir yerden başka bir yere kolordu veya ana karargah nakletmek için kullanılır. Fakat gideceği yerin uzaklığına göre birimin gücünde belli bir düşme olur. Ana karargahları hareket ettirmenin yegane yoludur. March seçeneğiyle birimi 'turn' olmadan, anında nakledebilirsiniz. March moduyla hareket ettirilen birim o turn saldırı yapamaz ya da başka bir yere hareket edemez.

3-Rail mode: Trenle yapacağınız birim naklidir. Bu nakil şekli ile birimin gücünde minimum bir düşme olur. Fakat belli bir tren nakil puanınız vardır. Bu puan da 5000'dir. Nakil edeceğiniz yer uzaksa bu puanın çoğunu kullanırsınız. Böylece ikinci bir birimi aynı turn içerisinde trenle nakil edemezsiniz. Nakil yapılan birim o turn başka bir şey yapamaz.

4-Transfer mode: Kolordudan kolorduya veya karargahlardan kolordulara tümen aktarma ya da değiştirme seçeneği. Tüm kolorduların tümen sayısı ve tümen sınıfı aynı değildir. Bir kolorduda en fazla 8 tümen ya da batarya olabilir. 3 çeşit de tümen vardır, bunlar: tank, piyade ve motorize tümenlerdir, 2 çeşitte batarya vardır, top ve uçaksavar. Her tümen sınıfının etki gücü farklıdır. En etkili olan tümenler, gerçekte de olduğu gibi tank tümenleridir. Uçaksavar ve top bataryaları ise etkinliği en az olan birimlerdir. Oyunun başında bazı kolordularda 2 tümen bulunurken, bazılarında 4 top bataryası mevcuttur. Bunları zamanla bir düzene sokmanız gerekecektir. İdeal bir piyade kolordusunda 5 piyade tümeni, bir uçaksavar bataryası ve 2 adette top bataryası olması gerekir. Zırhlı kolordularda ise ihtiyat olarak 1 adet piyade tümeni bulundurulması faydalı olur. Motorize tümenleri her zaman tank tümenleriyle beraber kullanın. Transfer yapacağınız zaman ilk olarak, 'mouse pointer'ın transfer yapacağınız kolordunun üzerinde bulunması gerekir. Ardından 'ESC' tuşuna basın. Sonrada tümenleri alacağınız karargah ya da kolorduların üzerlerine gelin ve buradan tümenleri seçin. Son olarak gene 'ESC' tuşuna basın. Burada gene mesafenin önemi vardır. Uzak mesafelerden getirilen birimlerin güçleri düşer. Tümen alan kolordular, o turn hareket edemezler.

5-Air transfer mode: Uçakların bir üsten, diğerine nakillerini yapmak için kullanacağınız seçenek. Tümen nakletmekten teknik açıdan bir farkı yoktur. Nakil edilen uçaklar, o turn kullanılamazlar.

6-Plot mode: İşte oyunun beyni olan seçenek. Sırf bu seçenek bu oyunu, diğer strateji oyunlarından ayırmaya yetiyor ve gerçek bir strateji oyunu yapıyor. Oyunda yaz aylarında piyade kolorduları 2, zırhlı kolordular ise 5 kere hamle yapabilir ve 5 hex ilerlerler. Fakat bir Rus ordusunu kuşatacaksınız diyelim. Tanklar ancak 4 hamle sonra Rus ordusunun arkasını kapatabiliyor ve 5. hamlede saldırabiliyor. Fakat Rus ordusuyla karşı karşıya olan piyade tümeniniz ise 1. hamlede saldırabilir. Tek tek saldırmak yerine de, 5 ya da 6 kolordu saldırıp, az zayiatla düşmanı etkisiz hale getirmek istiyorsunuz. İşte o zaman piyadelerinizi 4 hamle bekletip, 5. hamlede saldırtır, 6. hamlede de ileri harekata devam edersiniz. Yerinde duran ve hamle yapmayan ordu, normal olarak hamle hakkını kullanmaz. Plot seçeneğiyle ordularınızı istediğiniz yöne götürebilir ve düşmana saldırtabilirsiniz. Bunun için nümerik klavyede bulunan yön tuşlarını kullanacaksınız, böylece o kolorduyu olduğu yerde bekletir. Bu sebeple düşmanla karşılaştığınız zaman işiniz sadece ona saldırmak olmayacak, iki ya da üç hamle sonrasını da düşünmek zorunda kalacaksınız. Bu seçenekten ayrıca düşmanı top ateşine de tutabilirsiniz. İlk olarak düşmanın bulunduğu yöne saldırın, ardından da 'B' tuşuna basın. Böylece tümenlerinizin savaşa hazır olan kısımları düşmanı top ateşine tutar.

7-Replacement pole: Sadece karargahların kullanabileceği bir seçenektir. Her karargah kendine yakın olan kolorduları kumanda eder ve aynı zamanda uçaklarıyla korur. Fakat bir karargahın işi sadece bunlardan ibaret değildir. Kolorduların eksilen araç, gereçlerini ve askerlerini de karargahlar tamamlamak zorundadır. Bunu da belirleyen Replacement puanıdır. Bu puan arttıkça kolordulara gelen yardım da artar. Böyle olunca da kolorduların gücü artar. Sözgelimi, oyunun başında tüm karargahların puanı 50'dir. Fakat siz bunu 100 yaparsanız, gelen yardım iki katına çıkacaktır. Kolordu savaşıyorsa normal olarak kayıplar verecektir. Fakat gelen yardım kayıplardan fazla olduğu zaman kolordu eski haline nazaran güçlenecektir. Savaşa başladığınız ilk aylarda tank tümenlerinde aşağı yukarı 120 tank varken, 5 ay sonra, iki katı bir yardımla bu sayı 250'ye çıkabilir. Bu arada, bu puanın artması sadece kolorduları güçlendirmez, bundan karargah da yararlanır. Normalden daha fazla uçağa sahip olur. Bir squadron'da 120 uçak varken bu sayı 200'e çıkabilir. Fakat üretim belli bir sayıda olduğu için tüm karargahların puanını 2 katına çıkarmak size bir fayda sağlamaz. Tüm karargahların puanı 100 olduğu zaman, tüm karargahlara ve dolayısiyle kolordulara gelecek olan yardım da her yere eşit olarak dağılacaktır.

MISC 1-Next unit: Bir sonraki kolorduyu haritada gösterir. Her kolordunun bir numarası vardır. Bu numaralar da sırayladır. Bu seçenekle sırayla, harita üzerinde kolorduları bulursunuz. 2-HQ unit: Kolordularda olduğu gibi, karargahların da numaraları vardır. Bu seçenekle haritada karargahları bulursunuz. 3-Remove unit: Bir kolorduyu bu seçenekle iptal edersiniz. Bunun herhangi bir faydası yoktur. Sadece yeni bir kolordu kurduğumuzda, kolordunun numarası değişir. Kolorduyu iptal etmeden önce, bünyesindeki tüm tümenleri almanız gerekir. Fakat bu seçenek olmadan da kolorduları iptal edebilirsiniz. Tek yapmanız gereken, bir turn beklememektir. 4-Add unit: Yeni kolorduları buradan kurabilirsiniz. Bir kolorduyu kurmak için mouse pointer'ın bir şehrin üzerinde olması gerekir. Müttefiklerinizin şehirlerinde müttefiklerinizin kolorduları kurulur. Düşmandan ele geçirdiğiniz şehirlerde ya da Almanya'da kolordu kurabilirsiniz. İki tipte kolordu olduğunu daha evvel yazmıştım, piyade ve mekanize. Kolordunun içerisine koyacağınız tümenleri ise, 'Transfer' seçeneğiyle yerleştirebilirsiniz. Fakat burada elinizde bulunan ihtiyatları kullanamıyorsunuz. Yani kolordu kurabildiğiniz gibi, tümenler kuramıyorsunuz. Sadece elinizde bulunan tümenleri yerleştirebiliyorsunuz. 5-Add HQ: Aynı şekilde yeni karargahlar kurma- Bunu içinde, gene bir şehrin üzerinde olmanız gerekir. 6-Change HQ: Bir kolordunun bağlı bulunduğu karargahı değiştirme. Bunun birçok faydaları vardır. Bir karargah kendine bağlı kolordulara hava desteği verir. Fakat karargahında uçak bulunmayan kolordular hava desteğinden yoksundur. Örneğin O.K.H.'ya bağlı olan kolordular hiçbir zaman buradan hava desteği göremezler. Bunun için sizin bu kolordunun karargahını değiştirmeniz gerekecektir.

DISPLAY 1-City: Şehirlerdeki üretimleri buradan kontrol edebilirsiniz. İlk olarak bir şehrin üzerine gelmeniz gerekecektir. Ardından bu seçenekle o şehirde üretim yapılıp yapılmadığını görürsünüz. Eğer şehirde fabrika varsa, üretim de vardır. 4 tip üretim vardır: Top, tank, hafif zırhlı araç ve uçak. Eğer üretimi değiştirmek istiyorsanız, değişiklik yapacağınız fabrikayı seçersiniz. Ekrana uzunca bir liste gelir. Bu listeden seçiminizi yaparsınız. Ardından da 1 aya yakın bir süre beklemeniz gerekecektir. Fabrikadan anında üretim ve randıman alamazsınız. Fakat burada 2 husus vardır. Birincisi, hiçbir zaman uçak yapan bir fabrikayı, değiştirip tank yaptıramazsınız. İkincisi ise üreteceğiniz araçları, gerçekte üretildikleri tarihlerde yapabilirsiniz. Örneğin, 1944'ün sonlarında yapılan bir Jagdpanther tankını 1941 yılında yapamazsınız. Şimdi diyeceksiniz ki, bu kadar fazla aracın bulunduğu, bu listeden neyin, ne zaman yapıldığını nereden bilelim. Haklısınız, bilemezsiniz. Bu sebepten üretimler otomatik olarak yapılır. Yani yeni bulunan bir araç türü otomatik olarak üretilmeye başlar. Sizin yapacağınız üretilen araçların, şehirlerdeki koordinasyonudur. Demode olan tank ve uçakların üretildikleri fabrikaların üretimlerini değiştirirsiniz. Her fabrikanın yanında bir sayı vardır. Bu sayı üretilen aracın miktarıdır. Zamanla bu sayı çeşitli şekillerde artar, şehirlerde fabrikalardan başka petrol, hammadde ve ağır sanayi tesisleri de vardır. 'Resource', hammaddeyi temsil eder. Oyuna başladığınızda Almanya'nın toplam hammadde puanı 80'dir. Fakat bazı Rus şehirlerini ele geçirdikçe bu sayı artar. Düşman şehirlerinde bulunan hammadde puanları tam olarak sizin tarafınıza geçmez. Şehir her el değiştirdiğinde bu puan 2 sayı azalır. Resource puanının artmasıyla üretilen araçların sayıları da artar. Oyunun başında haftada 80-90 arası tank üretilirken, iyi bir strateji ile ilerlerseniz bu sayı kışın hammadde puanının 140-150'ye çıkmasıyla 160-170 oluyor. 'Heavy industry' ise tam anlamıyla ağır sanayidir. 'Oil' ise adından da anlaşılacağı gibi yakıttır.

2-Off-map city: Sadece Rus'ların kullanabileceği bir seçenektir. Oyunda harita dışında olan Urallar vardır. Rus'lar bütün şehirlerinde bulunan fabrika, ağır sanayi ve hammaddeleri Urallara taşıyabilirler. Böyle olunca da Almanların bunlara ulaşması mümkün değildir, çünkü Urallar haritada mevcut değildir. Fakat bu sanıldığı kadar büyük bir avantaj değildir. Urallara taşınan fabrikalar uzun bir süre üretime geçemezler. Bu da büyük bir kayıptır. Bundan başka Ruslara İngiltere ve A.B.D.'den periyodik olarak yardım gelir. Yardımın geldiği bu bölgeler de haritanın dışındadır. Bu seçenekle haritada olmayan bu yerlerdeki üretim ve yardımları görebilirsiniz.

3-Replacement pool: Kullanmadığınız araçların listesidir. Daha doğru bir deyişle sizin deponuzdur. Kayıplar, üretimden fazlaysa kolordulara giden yardımlar buradan desteklenir. Fakat siz buradaki araçları direkt olarak kullanamazsınız. Örneğin, depoda 500 adet JPZ-1 var diyelim. Bu tanklar depoda boşu boşuna duruyor. Siz de bu tankların boşuna durması yerine, yeni bir kolordu kurup, içerisine bu tanklardan oluşan tümenler koymak istiyorsunuz. Maalesef bu mümkün değil. Bu da oldukça kötü, çünkü üretimi durdurulan bazı modeller bir daha hiç kullanılmamak üzere, depolarda paslanmaya terk ediliyor.

4-Victory objects: Her senaryoya göre, kazanmak için gerekli olan, alınması gereken bazı şehirler vardır. Bu şehirleri aldığınızda savaş teoride biter. Ekrana karşı tarafın teslim olduğuna dair bir yazı çıkar. Alınması gereken her şehirin bir puanı vardır. Savaşı kazanmak için Almanların toplam 5, Rusların'da toplam 4 puana ihtiyaçları vardır.

5-View US A AF: Bu seçeneği de gene sadece Ruslar kullanabilirler. 1942 yılından itibaren Rusya'ya A.B.D uçaklar squadron'ları göndermiştir. Bu uçaklar uzun menzilli bombardıman uçaklarıdır. Ruslar bu uçakları uzaktaki hedefleri vurmada kullanmışlardır. Bu seçenekle siz. eğer varsa A.B.D'nin gönderdıği bu sguadron'lara kumanda ediyorsunuz.

MAP

1-Map Toggle: Oyunda iki türlü harita vardır, stratejik harita ve taktik harita. Taktik harita, diğer bir deyişle ölçeği küçük olan haritadır. Ayrıntılar daha belirgindir. Stratejik harita ise ölçeği büyük olan haritadır. Hemen, hemen bütün cepheyi görebilirsiniz.

Bence stratejik harita daha avantajlı. Sizin bütünün parçalarını değil de, bütünü görmenizi sağlıyor.

2-View enemy hex: Düşmanın elinde bulunan toprakları görmenizi sağlar. Düşman topraklarında bulunan kolordulara yardım (Supply), gitmez. Böyle olduğu zaman da kolordu gücünden (Strenght) ve hazır kuvvetinden (Readyness) kaybeder, bir süre sonrada haraket edemez duruma gelir. Tanklar, piyadeden hızlı hareket ettikleri için sık sık az da olsa yardım almak zorunda kalabilirler. Düşman toprağında ilerlerken, ilerleyenin sadece 1 ya da 2 kolordu olmasıyla o topraklar sizin olmaz. En az 3 kolordunun yan yana gelmesiyle topraklar sizin tarafınıza geçer. Fakat bir ok ucu gibi ileriye doğru sivrilmiş olan topraklarda, yardım puanı 2nin üzerine çıkmaz. Bu puanı arttırmak için ya çevresindeki toprakları da almanız gerekecektir ya da karargahı biraz daha kolorduya yaklaştırmanız. Oyunun başında yardım (supply) puanı Almanlar için 10'dur, fakat biraz zaman geçince bu puan düşman topraklarında olduğunuz için 6'ya düşecektir. 6 olabilecek olan en yüksek puandır. Almanlar için düşman topraklarının rengi kırmızı, Ruslar için siyahtır.

3-View rail hex: Tren yolu ağınızı görmek için kullanacağınız seçenek. Bu sayede nakil yapabileceğiniz alanları görebilirsiniz.

AIR Oyunda Uçaklarla ilgili bir operasyon yapacaksanız, mouse pointer mutlaka bir karargahın üzerinde olmalı. Aksi takdirde Oyun kilitlenir ve GURU'ya gider.. 1-lnterdiction: Uçaklarınızla ordulara saldırma. Orduları zayıflatmak için fazla etkili bir yol değildir. Fakat karargahları bombaladığınız zaman etkili olabilir. Dikkat etmeniz gereken şey, uçakların menzilidir. Her uçağın farklı bir menzili vardır. Bombardıman uçaklarının menzili avcı uçaklarına nazaran daha fazladır. Uzak bir mesafeyi hedef olarak seçerseniz, avcılar, bombardıman uçaklarını belli bir yere kadar koruyacaklardır. Bombardıman uçaklarınız, avcı korumasından yoksun kaldığında kesinlikle bir şansları yoktur, mutlaka kolayca düşürülürler. Fakat avcılar bombardıman uçaklarını korurlarsa, saldırı başarılı olur, aksi bir durumda, hem saldırıyı yapamazsınız, hem de çok uçak kaybedersiniz. Uçak saldırılarında havanında büyük bir etkisi vardır. Karlı bir havada elinizde bulunan 1000 bombardıman uçağından, şansınız varsa 300 tanesi havalanır.

2-Airfield-attack: Düşman karargahlarında bulunan hava alanlarına saldırı. Bu oldukça önemlidir. Düşmana, fazla uçak zayiatı verirseniz, hava üstünlüğünü tamamen ele geçirirsiniz. Bu sayede düşmanın ordularını uçakları destekleyemez. Hava desteğinden yoksun olan ordular da başarısızlığa mahkumdur. Oyunun başında ilk aylar içerisinde düşmanın hava alanlarına bol bol akınlar yapın ve tahrip edebildiğiniz kadar fazla sayıda uçağı devre dışı bırakın. En etkili saldırı, en fazla uçakla yapılan saldırıdır Bunun için oyunda 2. turn den sonra karargahtaki uçakları 4 ana karargahta toplayın. Böylece, her karargahta 200'er uçak yerine, 4 kararganta 1000'er uçağınız olacaktır. Bu karargahları, tüm kolordulara destek olabilecek şekjlde haritaya dağıtın. Unutmayın transfer edilen uçaklar bir turn kullanılamayacağı için. bu uçaklar, kolorduları da destekleyemezler. Uçakları toplama işini fazla savaşmayacağınız bir zamanda yapmaya çalışın.

3-City bomb: Şehirleri bombalama. Fakat üzülmeyin, masum halka birşey olmayacaktır. Sizin bombaladıklarınız, fabrikalar ve çeşitli tesislerdir. Bu da oldukça önemlidir. Moskova, Stalingrad ve Rostov gibi üretimin fazla olduğu, büyük şehirleri bombalarsanız, düşmana cephedekinden daha fazla zarar verirsiniz. Düşman en az 1 ayda zararını telafi eder.

4-Airlift: JU-52 nakliye uçaklarını kullanarak, kuşatılmış olan kolordulara yardım yapabilirsiniz. Fakat bu fazla kullanışlı ve başarı şansı yüksek olan bir yol değildir.

Oyunda kullanacağınız menülerin açıklamaları bundan ibarettir. Şimdi bir iki eksiği tamamlayalım.

Oyunda her tümenin bir ,Experiance' puanı vardır. Bu puan tümenin savaş tecrübesidir. Ne kadar yüksek olursa, tümen o derce etkili olur. Ayrıca bir de Readyness puanı vardır. Bu puan 99 olduğunda tümen tam gücü ile saldırabilir. Fakat puan 10 olduğunda tümen gücünün sadece yüzde onunu kullanabilir. Bu puan kolordu haraket ettikçe, nakil edildikçe ya da kötü hava şartlarında düşer. Buna karşın kolordu bir turn hareket ettirilmezse bu puan yükselmeye başlar. Şehirlerde bulunan kolorduların puanı daha çabuk yükselir. Kış aylarında zırhlı kolorduların gücü çok düşer. Bunun için bu kolorduları şehirlere sokun ve mümkün olursa şehirin çevresinde savaştırın ve her savaştan sonra şehire geri çekin. 'Entrance levet' ise kolordunun bulunduğu bölgedeki siper ve tutunma durumudur. Ne kadar yüksek olursa, kolordu o derece zor bu bölgeden atılır. Savaşın geçtiği bölümde Space' tuşunu kullanarak ekrana ufak bir kutu çıkarırsınız. Bu kutudan oyunun detay ve yazıların ekranda kalma sürelerini ayarlayabilirsiniz. Bunun için Cursor'un yön tuşlarını kullanabilirsiniz. Detayın derecesini 1'e getirdiğinizde saldırı ve savunma yapanın elindeki araç ve asker miktarını görebilirsiniz. Ardından bilgisayar bu verilere göre bir oran 'Odds' hesabı yapacaktır. Odds 3'ün yukarısında ise karşı taraf geri çekilir. Fakat bu şart değildir. Belli koşullarda oran 10 bile olsa ordu çekilmeyebilir. Geri çekilen bir ordunun aynı tum içerisinde ikinci bir defa üzerine gidip saldırırsanız.o orduya büyük zarar verebilirsiniz. Bu sebeple hamlelerinizi sadece saldırıya göre değil de, karşı taraf çekildikten sonraki duruma göre de düşünmelisiniz. Bir orduyu kuşatırsanız, Odds düşük bile olsa, ordunun geri çekileceği yer olmadığından dolayı, mutlaka teslim olacaktır. Yüksek oranlarda ise düşük taraf tamamen dağılır. Oyunda zırhlı tümenlerin bünyelerinde bulunan tankların modellerini c*eponuzdaki modellerle değiştirebilirsin z Değiştirilen tank gücünden düşer. Ayrıca karargahtaki komutanları da değiştireni rsiniz. Bunun faydasının ne olduğunu beçözemedim.

Şimdi gelelim diğer cephelere. Oyunda, harita içerisinde, Batı ve Kuzey Afrika cephe komutanlıkları da bulunmakta. Burada bulunan kolordular belki size cazip gelebilir. Buralardan kolordular almak isteyebilirsiniz. Fakat ben fazla tavsiye etmem. Şöyle ki, Fransa'da bulunan Batı cephesinin elinden bütün kolorduları aldınız diyelim Sonuç olarak Avrupayı koruyan kolordularınız olmayacaktır. Bunu fırsat bilen müttefik kuvvetleri hemen Normandiya'ya çıkartma yapacaktır. Çıkartma yapıldıktan sonra siz elinizdeki bütün kuvvetleri Batı cephesine aktarsanız da müttefikleri Fransa'dan sökemiyorsunuz. Bu da sizin için tam bir felaket olacaktır. Müttefikler sık aralıkla-a şehirlerinizi bombalayacak, üretiminize Büyük zararlar verecektir. Fakat bu sizin Daradan hiç birlik alamayacağınız anlarr na gelmez. Uçak ve birkaç kolordu almanın pek bir zararı olmayacaktır.

Şimdi de oyunu oynarken işinizi kolaylaştıracak olan bazı listeler.

ALMANLARIN VE MÜTTEFİKLERİNİN TANK LİSTESİ Adı Attack Armour Stug-3 b 6 7 Stug-3g 14 9 Jpz-1 8 2 Pz-2 5 4 Pz-3 g 9 5 Pz-3 h 9 7 Pz-3j 11 7 Pz-3 m 11 8 Pz-4 d 7 4 Pz-4 e 7 6

Adı Attack Armour Pz-4g 14 7 Pz-4h 15 7 Pz-4j 15 8 Marder-2 14 3 Marder-3 13 4 Panther 21 14 Tiger 18 16 King Tiger 24 21 Elefant 22 22 Noshorn 22 4 Hetzer 14 10 Jpz-4 19 11 Jagdpanther 22 16 Jagdtiger 26 24 Czech 38t 6 4 Czech 6 5 M-13/40 5 5 M-15/42 8 6

ALMANLARIN VE MÜTTEFİKLERİNİN UÇAKLARINDAN BAZILARI Adı Cinsi Dog. Ca Lo. Ra. Du Ju88A Bomber 2 2 44 28 40 Do17Z Bomber 1 3 22 18 30 He111 H Bomber 1 3 44 30 34 B.R.20 Bomber 1 3 35 45 28 S.M.79 Bomber 1 4 26 30 33 Bf 109E Fighter 20 7 5 10 20 Bf 109F Fighter 22 5 2 11 20 Fw190A Fighter 22 14 11 12 26 G-50 Fighter 19 2 2 10 20 Bf 110C Figh./Bo 10 8 11 18 28 Ju87 Stuka Grd./At. 3 2 22 24 20 Bf 110F Figh./Bom 8 12 22 20 32 Fokker Figh./Bom 18 2 8 30 33 Ju-52 Transport 1 0 50 21 24

Kısaltmalar; Dog.= Dogfight Can.= Canon Lo.= Load Ra.= Range Du.= Durability Bom.= Bomber At.= Attack

RUSLARIN TANKLARININ

BAZILARI Adı Attack Armour BT-5 3 6 T-34/76A 10 9 T-26 4 6 KV-1 15 9 KV-2 10 10 T-28 9 7 BT-7 5 6 T-37 2 1 T-70 6 6 KV-1 E 15 12 Valentine 8 9 T-60 8 4

RUSLARIN UÇAKLARINDAN

BAZILARI Adı Cinsi Dog Can Lo. Ra Du. I-16 Fighter 12 8 5 12 10 LaGG-3 Fighter 19 5 4 10 25 Yak-1 Fighter 21 4 3 11 24 Mig-3 Fighter 17 4 4 12 24 Mig-1 Fighter 16 4 4 9 20 IL-4 Bomber 1 3 44 60 33 TB-3 Bomber 1 4 60 32 30 SB-2 Bomber 2 2 13 18 24 Pe-2 Ground At. 2 3 22 23 30 Sturmovik 4 10 13 9 45 Hurricane Ground 20 12 4 13 24 SU-2 Ground/At. 3 4 13 18 24

ÖNEMLİ ŞEHİRLER, FABRİKALARI ve TESİSLERİ MOSKOVA: Artillery, Armored Cars, 3-4 Tank, 2-3 Uçak. Resource= 20, Oil= 5, Heavy Ind.= 8

SARATOV: Armored Cars, 3-4 Tank, 3-4 Uçak. Resource= 5, Heavy Ind.= 5, Oil= 5

STALINGRAD: Artillery, 1-2 Tank, 1-2 Uçak. Resource= 5, Heavy Ind.= 6

GORKI: Artillery, 2-3 Tank, 2-3 Uçak. Resource= 5

LENİNGRAD: Artillery, Armored Cars, 1- 2 Tank, 1-2 Uçak. Resource=10, Oil= 5, Heavy Ind.=15

DNEPROPETROVSK: Artillery, Resources 5, Heavy Ind.=15

Benim yapabileceklerim bu kadar. Fakat hemen belirteyim. Bu oyunu 2 aydır oynamama rağmen, Moskova senaryosu dışında, hiçbir senaryoyu kazanamadım. Şu anda 1941 Campaign ile aralıklı olarak 1 aydır oynamaktayım ve ancak 1942 yazına nihayet geldim. Bunun ne demek olduğunu oynadığınızda anlarsınız. Second Front gerçekten kaliteli bir strateji. Bu türden hoşlananlar mutlaka alsınlar. Gelecek ay başka bir stratejide buluşmak üzere hoşçakalın.

SSI 1Mbyte Tek Disket

OYNANABİLİRLİK: ......... : % 60 IQ: .................................... : % 95 ZORLUK: ......................... : %100 GENEL:............................ : % 95