PROFESSIONAL PAGE
Retro bilgisayarİşte aşağıda öncelikle Professional Page V 1.31'i anlatarak Amiga'da Masaüstü Yayıncılık konusuna başlıyoruz.
Şu an ülkemizde bulunan ve Teleteknik tarafından pazarlanan bu program Kanada'da Gold Disk Inc. firması tarafından hazırlanmış. Kullanılan son versiyon ise V 1.31 olup eskilere göre birçok yeniliği ile son derece kolay kullanışlı.
Gerek DotMatrix, gerekse Postscript çıktı veren Professional Page V 1.31 ile isterseniz renkli sayfalar da hazırlayıp bunların renk ayrımını elde edebilirsiniz.
Professional Page V 1.31 toplam üç disket ve kullanım kılavuzundan oluşuyor. Disketlerden ilki Professional Page programı, ikincisi Fonts & Utilities disketi ve üçüncüsü ise CGFonts disketi.
Program asgari 1 Mb hafıza ile çalışabiliyor. Harddisk veya iki disket sürücüsü olanların hiçbir sıkıntısı olacağını sanmam. Aksi halde gerek programın yüklenmesi esnasında, gerekse çalışmalarımız esnasında font ve punto değiştirirken sık sık ikinci disketi istemesi sizi biraz üzebilir. O kadar da olacak, böyle güzel program için katlanılır sanırım.
Program içinde kullanılabilir olarak toplam 19 font olmasına rağmen, postscript çıktı veren cihazlardan sadece standart 11 font kullanıldığı için sadece bu fontlar Teleteknik tarafından Türkçeleştirilmiştir. 11 font'un değişik stillerini de göz önüne alırsanız (Plain, Bold, İtalik, Bold-İtalik, Outline) toplam 35 yazı karakterinin Türkçe olarak kullanılması söz konusu olacaktır. (Şunu unutmadan belirtelim ki fontların her ayrı stili matbaacılıkta ayrı bir font olarak kullanılmaktadır.) Fontların metrikleri ve ekran fontları Fonts & Utilities disketinde bulunmaktadır. Ayrıca sadece bu versiyon ile verilen CGFonts disketinde CG Times ve CGTriumvirate fontları bulunmaktadır. (CG Compugraphic Outline Technik ile yapılandırılmış gerek ekranda, gerekse typesetting cihazlarında çok iyi neticeler veren Agfa Compugraphic firmasınca tescilli özel font yapısıdır.)
İsminden de anlaşıldığı üzere Professional Page, profesyonel bir üründür. İşte bu amaçla yola çıkılarak satışa sunulan her program paketinde bir adet kullanıcı kayıt kartı bulunmaktadır. Bu kartın amacı da kullanıcıya, daha sonra çıkacak her yeni versiyona daha uygun koşullarda sahip olabilme ayrıcalığı veriyor. Ayrıca böyle bir program için gerekli olan satış sonrası hizmet desteği için de orijinal paket sahibi olmanın avantajları bir gerçek. İşte henüz bu programı tanıma ve kullanma fırsatı bulamamış okuyucularımıza, programı anlatarak tanıtmak istedik.
Burada gerek programın tanıtımı yanında bazı kullanım kolaylıkları sağlayarak program sahibi kullanıcılara da yardımcı olmayı hedefledik. Amaç daha iyi kullanarak, daha az zaman harcamak ve kalan zamanı değerlendirmek. PROFESSIONAL PAGE V 1.31
Bundan sonra anlatacağımız program içeriğinde araçlar ile menülerin tanıtımı ve bunların nasıl kullanılacağını beraber işledik.
Professional Page programına girmek için öncelikle disketlerin yüklenmiş ve çalışma ekranımızın açılmış olması gerekir. Hemen ekranımızın sağ tarafında bulunan işaretlere biz araçlar adını veriyoruz.
Öncelikle bir sayfa oluşturmamız ve sayfa üzerinde gerekli düzenlemelerde bulunmamız gerekir. Bunun için çalışma ekranımız açıldığında önce Preferences menüsünden Layout Tools altmenüsünü açarız. Burada karşımıza mizanpaj aletleri çıkar. İşte tüm gerekli değişiklikleri yaparak çalışmalarımızı kolaylaştırırız. Units kısmında yazılı birimler tüm dokümana aittir. Grid seçimini yaparak değer verdiğimizde sayfamız içinde yer belirleyen noktacıklar ile ekranımız taranmış olur ki, Snap to Grid seçimini yapacak olursak açacağımız her kutu bu seçilmiş gridlere yapışır. Bizde muntazam ve hassas konumlarda çalışmış oluruz. Ruler ile sayfanın sol ve üst kenarındaki cetvel birimlerini veririz. Outlines, açılan her kutunun zahiri mizanpaj çerçevesinin görünmesini sağlar. Columns sayfa hazırlarken marjinlerini verdiğimiz kolonların yerlerini belirler ve daha sonra kutu açacaksak mizanpaj sınırlarını aşmamamızı sağlar. İşte bu değerleri verdikten sonra sıra sayfa kalıplarımızı oluşturmaya geldi.
Page menüsünden Create altmenüsü içinde from default'u seçeriz. Sayfa işlemleri için açılan pencerede gerekli düzenlemeleri yaparak sayfalarımızın oluşumunu sağlarız. Burada sayfamızı oluştururken dikkat edeceğimiz en önemli husus sayfa ve baskı yönüdür.
Postscript Output Specs ikonu ile açacağımız yeni pencerede gerekli düzenlemeler için çok esnek seçim yapabilme şansına sahibiz.
Açılan sayfa penceresinde başta açılacak sayfa başlangıç ve bitiş numaraları yazılır. Hemen altında bulunan Automatically Link Columns ile sayfa içerisinde standart oluşacak ve birbirine link yapacak şekilde düzenlenmiş, yazıları aktaracağımız kutuları belli bir düzenle yerleştirmek üzere otomatik olarak açarız. Sayfa ebatlarını standart ölçülerden seçebileceğimiz gibi, 55.88 x 55.88 cm'i geçmemek üzere istediğimiz gibi yeniden düzenleyebiliriz.
Marjinler sayesinde ise otomatik açılacak linkli kutular veya kutu açılmak üzere yapılan taslaklar için kolon ölçülerini ve kolon sayısı ile kolonlar arası boşluğu belirleriz. Az önce sözünü ettiğimiz Postscript Output Specs ile ekran sayfamız ile Postscript çıktımız arasındaki gerekli düzenleme yapılır.
Sayfamızı eğer Automatically Link Columns seçimini yaparak açtıysak yazılarımızı aktarmaya hazırız. Ama sayfa içine standart gelişecek kolonlar haricinde yeni kutular açılması gerekiyorsa araçlar menüsünden kutu seçimini işaretleyerek sayfa içinde istediğimiz yere yeni kutular açılmasını sağlayabiliriz. İşte gerek kutu açmak için, gerekse kutular arasındaki bağlantıları sağlamak için gerekli olan araçları öncelikle tanımamızda fayda var.
Ekranın hemen sağında yer alan araçları üç grup halinde inceleyeceğiz. Birinci grup araçlar sayfa üzerindeki genel kullanım araçları olup: kutu, ok, grup, taşıma, yazı kursörü ve süpürge'den meydana gelmektedir. Araçların en üstünde yer alan sayfa numarası işareti ise o an çalışma ekranımızda bulunan sayfa numarasını gösterir. Altında ve üstünde bulunan oklar vasıtası ile önceki ve sonraki sayfalara ulaşabilirsiniz. Dilerseniz istediğiniz sayfa numarasını yazarak daha hızlı bir geçiş yapabilirsiniz. Genel kullanım araçlarına da bir göz atacak olursak
Kutu: Gerek yazılarımızı yazmak veya aktarmak için, gerekse grafik ve çizimlerimizi yerleştirmek üzere öncelikle bir sayfa ve bu sayfa içine de alan belirleyen kutular açmamız gerekir. İşte kutu aracı ile sayfamızın herhangi bir yerinde yazı, resim ve çizim aktarmak üzere alanları belirleyeceğimiz kutular açarız. Bu kutularımızın yerleri bize zahiri olarak, baskıda çıkmayacak çerçeveler ile belirlenmiştir.
Bu çerçeveler aktif olan kutularda düz çizgi şeklinde, pasiflerde ise kesik kesik çizgilerden oluşmaktadır. Kutuların kendine özgü, alan belirlemekten başka birçok marifeti de bulunmaktadır, istendiğinde kilitlenen bu kutular içine çerçeve atmak veya zemin vermek çok kolaydır. Kutu içine sol mouse butonu ile çift klik yaptığınızda kutuya ait bilgi penceresi açılır. Bilgi penceresini açmak için Box menüsünde Alter alt menüsünün Active maddesinden de faydalanabiliriz. Burada karşımıza açılan kutu ile ilgili bilgiler çıkacaktır. İşte bunları sırası ile anlatacak olursak; sağ üst köşede kutuyu tüm değerleri ile muhafaza edebileceğimiz kilit seçeneği vardır. Hemen kilidin yanında aktif ve saydam görüntü sağlayan işaret vasıtası ile üst üste gelen iki kutuyu ya şeffaf yaparak ikisinin de içeriğinin görünmesini, ya da o an aktif olan kutumuzun diğerinin üstünde, alttakini kapatarak görünmesini sağlarız. Ortadaki işaret ise yazılar arasına resim yerleştirdiğimizde, yazının resmin etrafından dolaşmasını sağlar. Dördüncü işaret kutumuzun içeriğinin görünmeden sayfada yer almasını sağlar. Böylece yazı yerine ekran karalaması, resim yerine de bir çapraz kapatma görünür. Son işaret ise çerçeve ve zemin'i sembolize etmektedir. Bunun sayesinde yazı kutularımıza istediğimiz kalınlık ve renkte çerçeveler atabiliriz. Yazı altına zemin rengi de vermek mümkündür. Dişi yazıları da bu seçimle elde ederiz. Ancak hemen söyleyelim yazımıza çerçeve atacağımız zaman mutlaka marjinleri kullanmamız gerekir. Çizgi kalınlığımıza bağlı olarak kutumuzun dört bir yanından belli ölçüde yazımızı içeriden başlatacak marjinlerde, ortalama yazıda sadece üst marjini kullanmamız yeterli olacaktır. Marjin değerlerin altında ise kutu pozisyonu
yer alır. Sırası ile üstte kutumuzun soldan ve üstten sayfa başlarına göre uzaklığı, kutumuzun genişlik ve yüksekliği yer alırlar. Daha sonra gelen set tabs ise kutu içinde tabülasyon yapılacaksa kullanılır. Başlangıç noktası hariç 15 adet yeni tab kurmamıza müsaade edilir. Bu pencerenin en üstünde | ile gösterilen kısıma verilecek değer sayesinde, paragraf girişlerimizin kutu solundan olan uzaklığı belirlenmiş olacaktır. Program ilk açıldığında tüm tab değerleri otomatik verilmiştir. Size uygun hale getirmek için buradaki değerleri önce silmeniz gerekir. Artık kutu ile ilgili işlemleriniz bitti ise yazmaya veya yazı aktarmaya başlayabilirsiniz. Biz yazıya geçmeden önce genel kullanım araçlarının tarifini ve kullanma amaçlarını tamamlayalım.
Ok, hepimizin her programda karşılaştığı işlem aracıdır. Bunun sayesinde sayfa ve disket işlemleri yapar ve menülere ulaşırız.
Grup işareti ile birden çok kutuyu aynı anda taşır, çoğaltır ya da birleştiririz. Grup işaretini ayrıca grup menüsü ile de işleyeceğiz. Taşıma işaretini seçerek %50'den büyük sayfalarımızda çalışma alanını kaydırabiliriz. Aynı işlemi sayfa haritası üzerinde herhangi bir işarette iken de yapmamız mümkün.
Yazı kursörü, yazı ile ilgili seçimlerimizde, menünün yazı ile ilgili bölümlerine ulaşmamızda ve yazı üzerinde yapılacak değişikliklerde gerekecektir.
Süpürge ile hangi kutunun içini işaretlersek o kutunun içeriği yok olacaktır. Ancak kutunun özellik ve ebatları kaybolmaz.
Genel kullanım araçlarının altında ise sayfa haritası yer alır. Burada %50'den büyük sayfalarda çalışma alanımızın sayfanın neresinde olduğunu görürüz. Bundan sonraki bölümde ise daha önce hazırladığımız sayfa içindeki kutulara yazı aktarmayı inceleyeceğiz.
Professional Page genellikle sayfa üzerinde en iyi neticeyi interlace modunda iken gösterir. Genellikle mizanpajların yapılması esnasında yazılar, kendi üzerinde yazılabildiği halde diğer kelime işlem programlarından da aktarılabilmektedir. Amiga'dan herhangi bir ASCII formatındaki yazıyı dahi aktarmak mümkündür. Ancak konu içerisinde de göreceğiniz gibi, Amiga'nın çok üstün nitelikli kelime işlem programları sayesinde bu iş daha kolay olmaktadır, işte bu programlardan herhangi biri ile yazılmış metinlerimizi aktarabilmek için aşağıdaki yöntemi uygulayın.
Öncelikle yazı kursörü ile Preferences menüsünden TextFormat'a girerek metinleri yazdığınız program adını ya da yoksa Generic'i seçin. Daha sonra Type menüsünde Typeface'den metninizde kullanacağınız font'u seçin. Tabii yazımızın puntosunu ve style'ını da belirlememiz işleri daha da kolaylaştıracaktır. Type menüsünde Kerning seçimi ile yazı aralıklarını standart hale getirebilirsiniz. Tracking em aralığı, yazımızı genişletir ya da daraltır. Line spacing'de ise vereceğiniz değerler ile satır ve paragraf aralarındaki boşlukları ayarlayacaksınız. Bunlar program ile birlikte standart yüklenmiş değerlerin değiştirilmesi ile gerçekleşir. Genellikle %120 satır arası, %100 (satıra göre) paragraf arası, Times 12 punto düz yazı olarak hazırdır. Baseline yazı içinde satır altına ya da üstüne yazmada kullanılır. Bir sayının karesi gibi: örnek 12^2
Type menüsünün son bölümünde ise yazımızın hecelenerek bölünebilmesi (daha önce Preferences menüsünde Hyphenation'dan lisan seçimi yaparak), kutu içinde bloklanması ve paragraf boşluğunun konulup konulmayacağı ile konulacaksa içeriden mi, dışarıdan mı başlayacağı belirlenir. İşte type ile ilgili tüm düzenlemeleri yaptıktan sonra yazı kursörümüzü kutumuza klikleriz.
Bundan sonra yapılacak işlem yazıtanınızın bulunduğu data disketimizi sürücüye takarak Project menüsünde Import'tan (Project menüsünde aktif olan tek seçim) Text'i işaretleriz. Data disketimizdeki bilgiler yüklendikten sonra sayfalarını hazırladığımız metni işaretleriz. İşlemin bittiğini kursör işaretinden anlayabiliriz. Ekrana hiçbir bilginin gelmemiş olması doğaldır. Zira çağırdığımız metin şu an copy komutunda olduğu gibi sadece hafızadadır. Şimdi kutularımızda görünerek sayfamızda şekil alabilmesi için F1 tuşuna basmamız ya da Edit menüsündeki Paste komutunu çalıştırmamız gerekir. İşte çok kısa bir süre sonra yazımız kutularda yol almaya başlayacaktır. Bu genel bir fontun belli bir stil ve puntosunda aktarılmış düz bir yazıdır. Bu yazı içine girerek istediğimiz ilave yapmamız mümkündür. Burada yine yazı kursörü gerekiyor.
Yazı üzerinde değişiklik yapacaksak, yazı kursörümüz ile o bölümü mouse'umuz yardımında işaretleriz. İşaretlediğimiz kısım siyah bir leke halindedir. Gerekli değişiklik ile ilgili menüye girer ve düzenlemeleri yaparız. Belli bazı kısımların puntolarını veya stillerini değiştirmek, satır ve paragraf boşlukları ile oynamak, yazının değişik şekillerde bloklanması ve paragraf düzenlemeleri yapılabilir.
Professional Page ile ayrıca sayfa üzerinde de net 127 puntoya kadar yazabilirsiniz. Hyphenation vasıtası ile İngilizce, Fransızca ve Türkçe kelime bölme (heceleme) işlemi gayet muntazam gerçekleşmektedir. İçinde muhtelif fontların yanı sıra CG Fontlar da bulunmaktadır. İşte tüm bu fontları düz, bold, bold italik, italik, altı çizgili, kontürlü olarak kullanmanız mümkündür.
Başlayalım. Professional Page'deki yazı ile ilgili bölümü gördük. Gelecek sayılarda sayfa düzenlemeleri ve grafik aktarımı ile programın püf noktalarını incelemek üzere Professional Page'i burada noktalıyoruz. Şimdi biraz da PPage'in kardeşi olan bir çizim programından bahsetmek istiyorum.