AMIGA FILE III
Retro bilgisayarArtık herhangi bir bilgiyi diskette saklamak, kâğıtta yazılı bırakmaktan daha avantajlı. Kâğıt listeler zamanla buruşup yırtılabileceğinden her seferinde temize çekmek gibi bir uğraştırıcı iş ortaya çıkacaktır. Bilgisayarda bu işi yaptığınızda diskete kaydedeceğiniz bilgi senelerce bir harfi bile bozulmadan saklı kalabilir. Diskette saklamanın bir başka avantajı da programı ya da bilgisayarı kullanmasını bilmeyenlerin özel bilgilerinizi karıştıramayacaklarıdır. İstediğiniz zaman bir yazıcı aracılığıyla da hazırladığınız listenin hepsini ya da belli şekilde sınıflandırılmış kısımlarının kopyasını kâğıda aktarabilirsiniz.
Programı çok iyi bir şekilde kullanmak istiyorsanız bu satırdan sonraki bilgileri dikkatle okumanızı ve bütün gösterilenleri programı yükleyerek denemenizi tavsiye edebilirim. İlk olarak program yüklendiğinde karşımıza çıkacak olan ekranı tanıtmakta fayda var.
Ekranın ortasında hazırlayacağımız listenin gözükeceği büyük bir pencere mevcut. Bu pencere satırlara ayrılmıştır. Pencerenin hemen altında listenin içeriğini sağa ve sola kaydırmak için kaydırma çubuğu bulunmaktadır. Pencerenin hemen solunda ve sağında da listeyi aşağı ya da yukarıya kaydırmaya yarayan kaydırma çubukları mevcuttur. Bu kaydırma çubuklarının çalışma prensibi çok basittir. Toplam dosya uzunluğunu (dikey ya da yatay) belirten ortadaki uzun boşlukta bir kutucuk vardır ve bu kutucuk pencerenin içinde gözüken satırları temsil eder. Bu kutucuğa klik edip mouse tuşunu bırakmadan izin verilen yönlerde kaydırırsanız pencerenin de içeriği buna bağımlı olarak kayacaktır. Bu kaydırma çubuğunun iki kısa kenarında dikey ya da yatayda iki zıt yönü gösteren ok şeklinde kutucuklar bulunmaktadır. Bu kutucuklardan birine klik ederseniz pencerenin içeriği okla gösterilmiş yöne doğru bir adım kayar. Mouse işaretçinizi bu okun üzerine getirip mouse'un sol tuşuna ard arda devamlı olarak basarsanız pencerenin içeriği sona gelinceye kadar belirttiğiniz yönde kayacaktır.
Liste penceresinin hemen üstünde listenizin isminin yazılı olacağı satır bulunmaktadır. Burası başlangıçta boş gözükür. Ekranın en üstünde ise daha önce değişik programlardan gördüğümüz menü çubuğu ile pull-down menüler mevcuttur. Bu çubuğun en sağında ise çalıştığınız ekranı geriye atmaya ya da bu ekranı geri çağırmaya yarayan ve Work-Bench pencerelerinin tipik özelliği olan kutucuklar mevcuttur. Bildiğiniz gibi kutucuklar değişik tiplerde olabilmektedir. Burada bizim kullandığımız kutucukların hepsi, klik edilip bırakıldığında belli bir işlem gerçekleştiren özel kutucuklardır.
Mouse işaretçinizle menü çubuğunun üzerine gelip mouse'unuzun sağ tuşuna basarsanız değişik menüler ve bunların seçenekleri belirecektir.
Menülerin isimleri aşağıdaki gibi sıralıdır:
Desk, File, Column, Select, Sort, Options, Print ve Views.
Şimdi programımızın menü seçeneklerini tanıtalım.
DESK:
Bu menüde, kullanılacak temel değerler ve yazı formatları belirtilir. Burada karşımıza 7 seçenek çıkacaktır.
FILE/SYSTEM STATUS:
Burada disketin kapasitesi, hafızadaki dosyanın sayısal boyutu gibi global bilgilerin durumunu öğrenebiliriz. Karşımıza çıkacak olan pencerede aşağıdaki bilgiler mevcuttur:
Filename..........................Dosyanın ismi
Total records in file.................Dosyadaki toplam kayıt adedi Average record size.........Ortalama bilgi kayıt boyutu Approx. record capacity in RAM .................... Hafızanın alabileceği en fazla bilgi kapasitesi Available space on disk ............Diskette kalan boş yer Disk space required to save file ..........
Dosyayı kaydetmek için gerekli boş yer
AMIGA FILE III
Approx. record capacity on disk...............
Diskette saklanılabilecek maksimum kayıt adedi File will fit on disk............ Dosyanın diskete sığıp sığmayacağı
Pencerenin hemen altındaki bir kutuda "OK" yazılıdır ve buraya mouse işaretçinizle klik ederseniz pencere kaybolacaktır.
MEMORY USAGE: Hafızanın durumu hakkında bize bilgi verir. RAM reserved for file ............Dosya için ayrılan toplam hafıza kapasitesi Unused CHIP memory Kullanılmamış dahili hafıza Unused FAST memory Kullanılmamış harici hafıza
Burada karşınıza çıkacak tüm sayılar KByte olarak gözükmektedir. Pencereyi yok etmek istediğinizde yine "OK" gadget'ine klik etmeniz yeterli olacaktır.
SET SYSTEM DATE/TIME:
Bilgisayarınızın saatini ve takvimini buradan ayarlayabilirsiniz. Bu şekilde dosyanızın ne zaman kaydedildiğini ya da üzerinde ne zaman değişiklik yapıldığını öğrenebilirsiniz. Fakat pilli saati olmayan bir bilgisayara sahipseniz (ekstra hafızasız bir A500 ya da A1000) bilgisayarın saatini ve takvimini her seferinde yeniden kurmanız gerekecektir.
Karşınıza çıkacak olan pencerenin en üst satırında yapacağınız ayarlamaya göre tarihi ve zamanı görebilirsiniz. Bu satırın altındaki bilgiler kolon şeklinde sıralanmıştır. İlk kolonun üzerinde "YEAR" yazmaktadır ve burada içinde bulunduğunuz yılı ayarlayabilirsiniz. Hemen yanında da "MONTH" ile ay belirtilmiştir. Tüm aylar İngilizce olarak yazıldığından İngilizce bilgisi olmayanlara ayların Ocak'tan başlayıp Aralık ayına kadar gittiğini belirtmeliyim. Her ikinci ay ikinci kolonda gözükmektedir.
Tarih ayarlamasında en son olarak gün ayarlamasının yapıldığı bölge kaldı. Pencerenin sağ tarafında bulunan 7 kolonluk bir bölge de bu iş için ayrılmıştır. Belirlediğimiz ay ve yıla göre günler otomatik olarak hesaplanarak doğru bir şekilde sıralandıktan sonra ekrana basılır. Ay ya da yılı gerekli kutucuklara klik ederek değiştirdiğinizde günler de otomatik olarak değişecektir. Günlerin belirtildiği bölgenin en üstünde haftanın günleri Pazar'dan Cumartesi'ye doğru dizilmiştir.
Bu seçenek için son olarak da en aşağıda gün ayarlama kısmının altında görebileceğiniz saat ayarlama fonksiyonunu tanıtacağım.
Burada ayarlı olan saat ortada gözükmektedir. Eğer bu yanlış ise saatin her iki yanındaki ok işaretleri şeklindeki kutucuklar yardımıyla bu gösterilen saat değerini ayarlayabilirsiniz. Sol taraftaki kutucuklar yardımıyla saat kademesini, sağ taraftaki kutucuklar yardımıyla da dakika kademesini ayarlayabilirsiniz.
DEFAULT NUMERIC FORMAT:
Sayıların ekranda nasıl belirtileceğini ve para biriminin ne olacağını bu menü seçeneği yardımıyla belirleyebilirsiniz.
"Default numeric Display" satırının hemen altında rakamların dizim formatını kendi isteğinize göre değiştirebilirsiniz. Bunun sağ tarafında, sayılarda virgülden (ya da noktadan) sonra gelecek hane adedini 0, 1 ya da 2 olarak tanımlayabilirsiniz.
Pencerenin kalan kısmı, kullanılan para birimini belirlemek için hazırlanmıştır. Hazırlayacağınız liste maddi değer listesi ise gireceğiniz maddi değerin yanına burada belirleyeceğiniz birim, otomatik olarak yazılacaktır.
Pencerenin en altındaki iki kutucukla yapılan bu ayarlamaları kabul edip etmediğinizi belirtebilirsiniz. Her programda geçen kutucuk terimlerinden ikisi ("OK"-Kabul ve "Cancel"-vazgeç) burada gözükmektedir. Her ikisi de pencereyi iki ayrı şekilde terk etmenize yaramaktadır.
DEFAULT DATE FORMAT:
Burada karşınıza çıkacak olan pencerede bu sefer tarihin hangi formatla yazılacağını belirleyebilirsiniz. En soldaki kolonun altında iki kutucuk mevcuttur. Bunlar yılın hangi şekilde yazılması gerektiğini belirtir. İlki ile yıllar sadece son iki hane kullanılarak yazılır, ikinci kutucuğa klik ettiğinizde ise yıllar normal olarak dört haneli olarak yazılacaktır.
İkinci kolonda ayların yazılım tarzı belirlenir, ilk kutucuk, ayların iki harfli olarak kısaltılmış şekilde yazılmasını sağlar, ikinci kutucuk da üç harfli yazım şeklidir. Son kutucuğa klik ettiğinizde ise aylar tam kelime olarak yazılır.
Ay kolonunun hemen sağında bulunan kolonun adı "Format"tır ve burada ay, yıl ve günün yazılım sırasını belirleyebilirsiniz. "M" harfi ay, "D" harfi gün ve "Y" harfi de yılın yazılış yerini belirlemekte kullanılır, istediğiniz bir kutucuğa klik ederek bunu ayarlayabilirsiniz. Bizim normal yaşamda kullandığımız format üçüncü kutucuk ile "DMY" olarak belirtilmiştir.
Hafta günlerinin yazılış formatını
"Weekday" kolonunun altındaki kutucuklar yardımıyla belirleyebilirsiniz. İlk kutucuk hiç hafta günü yazılmaması gerektiğini belirtir, ikincisinde hafta günü kısaltılarak üç harfli olarak yazılır. Son kutucukta ise hafta günü komple İngilizce olarak yazılır.
En son kolonun başlığı "Divider"dır ve burada tarih yazılırken sayıların arasına konulacak sembolü belirleyebilirsiniz. Bu ister bölme işareti, ister nokta, virgül ya da boşluk olabilir.
En altta yaptığınız ayarlamalar o günün tarihi üzerinde uygulamalı olarak gösterilir. Pencereden yine "OK" ya da "Cancel" gadget'larından birine klik ederek çıkabilirsiniz.
DEFAULT RUNTIME VALUES:
Burada disketten yüklenecek dosyaların hangi directory'lerden yükleneceklerini, hafızanın ne kadarının kullanılacağını ve ekranda satır çizgilerinin olup olmayacağını belirleyebilirsiniz.
RAM Type........ Kullanılan hafıza tipi (INT / EXT) (dahili / harici) Percent RAM to use....... Yüzde olarak kullanılacak hafıza miktarı Show List Grid...Satır çizgileri gözük- (No / Yes) sün mü? (Hayır / Evet) Auto capitalize....Kelimelerin ilk harf-
(No / Yes) lerinin büyük ya da küçük yazılacağı
(Hayır / Evet) Database path name ..... Listelerin kaydedileceği directory sıralaması Sound path name....Seslerin hangi directory sırasından yükleneceği Picture path name....Grafiklerin hangi directory sırasından yükleneceği Picture path name....Grafiklerin hangi directory sırasından yükleneceği
ABOUT MI AMIGA - FILE III:
Burada normalde programı yazanlar ve pazarlayan firma hakkında kısa bilgi vermesi gerekirken Türkiye'ye gelen program hatalı olan versiyon olduğundan karşınıza sadece boş bir pencere çıkacaktır. En alttaki "OK" gadget'ına klik ederseniz son kaldığınız yerden çalışmaya devam edebilirsiniz.
Birinci menü seçeneklerini tanıttıktan sonra sırada ikinci menü olan "FILE" başlığı altındaki seçenekler var. Burada genellikle yükleme, kaydetme gibi temel işlevler yapılabilmektedir.
FİLE
OPEN:
Bu seçenek hemen hemen her programda bulunmaktadır ve disketten hazır bir dosyayı yüklemeye yarar.
Bu fonksiyonu seçtiğinizde karşınıza bir pencere çıkacaktır. Burada yüklenecek dosyanın ismini belirleyebilirsiniz. Pencerenin ortasındaki büyük kutuda diskette var olan dosyaların ismi, uzunluğu ve son değiştiriliş tarihi yazılacaktır. Bunlardan istediğiniz birine klik ederek bunun hafızaya yüklenmesini sağlayabilirsiniz. Burada satırlar da aslında birer kutucuktur.
Directory penceresinin hemen sağında bir kaydırma çubuğu mevcuttur. Directory, pencerenin alabileceğinden daha uzun olduğunda pencere içeriğini yukarıya ya da aşağıya kaydırmaktadır ve bunun kullanımını yazımın ilk satırlarında daha detaylı olarak bulabilirsiniz.
MiAmiga-File III dosyaları özel bir formatta saklanır. Bu özel formatla saklanmış dosyaları diğer çalıştırılabilir (executable) dosyalardan ayırt etmek için programımız dosyaların sonuna (.FLR) takısını ekleyecektir. Directory penceresinde de normalde sadece sonunda (.FLR) takısı olan dosyaları listeleyecektir.
Fakat isterseniz tüm dosyaların isimlerini yükleyebilirsiniz. Bunun için pencerenin en altındaki dört kutucuktan, üzerinde "FLR" yazısı bulunana bir defa klik etmeniz gereklidir. Directory baştan okunacak ve tüm dosya ve directory'ler de bu sefer listelenecektir. Directory'ler farklı bir renkle belirtildiğinden dosya yerine directory yüklemeye çalışmanız engellenmiştir.
Herhangi bir alt directory'deki dosyaları görmek istediğinizde bu directory'nin isminin yazılı olduğu satıra bir defa klik ettikten sonra üzerinde "DIR" yazan kutucuğa klik etmelisiniz. Ana directory'ye geri dönmek istediğinizde ise üzerinde "DRIVE" yazısı bulunan kutucuk amacınızı görecektir. Bu kutucuk yardımıyla başka bir disket sürücüsünden de dosya yükleyebilirsiniz. Kutucuğa klik ettiğinizde program mevcut tüm disket sürücülerine bakarak kod numarası en düşük olanının directory'sini okuyarak bunu ekranda listeleyecektir.
Yüklemek istediğiniz dosya isminin üzerine iki defa arka arkaya klik etmeniz gereklidir.
Bazı menü fonksiyonlarına değişik tuş kombinasyonlarına basarak kısa yoldan ulaşabilirsiniz. Bu menü seçeneğinin de tuş kombinasyonu (sağ Amiga tuşu) ile (0) tuşudur.
NEW: Hatalı bir liste hazırladığınızda bunu normal olarak silmek isteyebilirsiniz. Böyle durumlarda bu fonksiyonu kullanmanız gerekecektir. Yalnız unutmayın ki, bu fonksiyonu seçtiğinizde silinen listeyi geri alamazsınız. Program, size emin misiniz diye sormayacaktır. O yüzden sadece kesinlikle silmek istediğiniz bir dosyada bu fonksiyonu kullanın. Fakat bu fonksiyonu kullanmadan önce listeyi diskete kaydetmişseniz, disketteki dosya silinmez; sadece hafızada ne varsa o silinir.
SAVE: Hazırladığınız bir listeyi her seferinde yeniden hazırlamamak için bunu değişikliklerden sonra diskete var olan dosyanın üzerine kaydetmelisiniz. Bu fonksiyon, tam amacınıza göredir. Fakat bu fonksiyonu kullanmak için dosyanın daha önce diskete kaydedilmiş olması gereklidir. Bunun için de aynı menüde bir sonraki fonksiyon olan "Save as"i kullanmanız gerekecektir.
Liste üzerinde istediğiniz ekleme ya da değişikliği yaptıktan sonra "Save" ile disketteki dosyayı hafızadakiyle yenilersiniz.
Kaydetme esnasında disketin koruma deliği ("write protect") açıksa (diskete kayıt engellenmişse) ya da disket sürücüsünde disket mevcut değilse karşımıza bir pencere çıkacak ve bizi uyaracaktır. Burada "OK" kutucuğuna klik ettikten sonra disket üzerinde gerekli hazırlığı yapın ve menü fonksiyonunu bir daha seçin.
Bu fonksiyonun tuş kombinasyonu (sağ Amiga tuşu) ve (S)'dir.
SAVE AS: Demin de belirttiğim gibi burada dosyayı ilk defa kaydedecekseniz buna isim girerek kaydedebilirsiniz. Karşınıza çıkacak olan penceredeki boş satıra dosya ismini yazdıktan sonra (.FLR) takısını da takın ve "OK" gadget'ine klik edin. Diskette verdiğiniz isimle yeni bir dosya açılacak ve listeniz bunun içine kaydedilecektir.
ABANDON: Bu fonksiyon da az önce açıkladığım "New" fonksiyonu gibi çalışır. Aralarındaki tek fark bu fonksiyonun size emin olup olmadığınızı da sormasıdır. Bu yüzden bunu tercih etmeniz faydalıdır. Bu menüye herhangi bir liste hazırlamadan ulaşamazsınız.
OPEN ASCII: Başka bir programla hazırlanmış bir yazı dosyasından bilgi aktarmada kullanılır. Dosyanın içeriği sadece ASCII karakterlerden oluşan bir yazı olmalıdır.
SAVE MAIL / MERGE: Hazırlanan listeyi ASCII olarak diskete kaydetmekte kullanılır. Fakat kaydetme sırasında kelime aralarına hiçbir boşluk konmayacağından dosyanın bir text editörle okunması zor olabilir. Bunun için "Print" menüsünde olan "To ASCII file" seçeneğini kullanmanız daha yararlı olacaktır.
RENAME: Diskette kayıtlı bir dosyanın ismini değiştirmek istediğinizde ilk önce bu dosyayı hafızaya yüklemeniz gereklidir. Ardından bu fonksiyonu seçtiğinizde karşınıza çıkacak olan pencerede dosyanın eski ismi yer alacaktır. Şimdi bu ismi değiştirerek (RETURN) tuşuna ya da "OK" gadget'ine basarsanız dosyanın disketteki ismi değişecektir.
DELETE: Diskette var olan bir dosyayı silmek istediğinizde bu fonksiyon yardımıyla dosyayı silebilirsiniz. Fakat burada da daha önce listeyi hafızaya yüklemeniz şart.
TITLE LIST: Daha önce yazımın başlarında her listeye bir başlık atabileceğinizi belirtmiştim. Bu başlık liste penceresinin en üst satırında gözükmektedir ve başlık konmadığında otomatik olarak "Untitled" olur. Fonksiyonu seçtiğinizde karşınıza "Rename"de olduğu gibi bir pencere çıkacaktır ve burada sizden listenin başlığını girmeniz istenecektir.
QUIT: Her programda olan bu fonksiyonu eminim hepiniz tanırsınız. Fakat Amiga'sını yeni alanlar için yine de kısaca değinmekte fayda var. Programdan çıkmak istediğinizde bu fonksiyon işinizi görecektir. Fonksiyonun tuş kombinasyonu (sağ Amiga) ve (Q) tuşlarıdır.
Bu aylık daha fazla yazamıyorum; çünkü yazı diğer sayfalara taşabilir. Dergimizin editörü de buna sinirlenebilir. Bir ay sonra sizlere kalan diğer menü ve fonksiyonları tanıtacağım. Ondan sonra da programı çok rahatlıkla kullanabileceksiniz. Dergimizin 5. sayısında görüşmek üzere hoşçakalın.