NEDİR BU WORKBENCH?
Retro bilgisayarMerhaba! Bu sayıda geçen sayıdan devamla, Workbench'in araçlarını incelemeye devam edeceğiz.
NOTEPAD (NOT DEFTERİ) ARACI
Notepad, kısa notlar ve yazılar yazmak için kullanılan bir araçtır. Bu araç yüklendiğinde ekranda bir "Notepad" penceresi açılır ve kendi menüsü başlık çubuğuna yerleşir. Ancak bütün bu işlemlerden önce disketten yazı fontları (çeşitli yazı karakterleri) okunarak belleğe alınır. Eğer bu işlemi yapmasını istemezseniz, Notepad ikonunu işaretledikten sonra Workbench menüden 'Info' isteyin ve "Tool Type" penceresine "FLAGS = nofonts" yazın, sonra da yeni bilgiyi kaydedin (Save kutusunu seçip çıkarak). Bunu yaptıktan sonra yazımınız sırasında fontlara gereksinim duyarsanız, Project menüden "Read Fonts" kalemi ile fontları belleğe sonradan yükleyebilirsiniz.
Notepad penceresi diğer pencereler ile aynı özelliklere sahiptir. Sadece bazı fonksiyon kutucukları eklenmiştir. Pencerenin sol alt köşesine bir sonraki sayfa kutucuğu, sağ üst köşeye ise bir önceki sayfa kutucuğu konulmuştur. Pencereyi genişletme veya daraltma, öne ya da arkaya alma ve kaydırma işlemlerinin hepsi aynıdır.
Pencere görüntülendiğinde yazı kursor'u pencerede yerini alır. İstediğiniz tüm yazıları buraya girebilirsiniz.
Notepad Menüleri: Notepad menüleri Project, Edit, Font, Style ve Format menü başlıkları altında sıralanırlar. Project Menü New: mevcut yazıları silerek yeni bir not sayfası getirir. Open: Daha önce kaydedilmiş yazı ya
Save ve Save As: O anda yazılmış olan notu kaydetmek için kullanılır. Yazı ilk kez kaydediliyorsa, dosyaya isim girebileceğiniz bir pencere gelir. Dosyaya vermek istediğiniz ismi yazarak diskette o isimle kaydedilmesini sağlarsınız. Varolan bir yazı dosyası çağrılıp ilave ve değişiklikler yapıldıktan sonra tekrar kaydediliyorsa isim soran bu pencere açılmaz, yüklendiği isimle tekrar kaydedilir. Ancak bazı durumlarda varolan dosyanın orijinal hali ile kalması ve yeni yazının başka bir isimle yeniden kaydedilmesi istenebilir. İşte böyle durumlarda "Save As" seçeneği ile çıkan pencereye yeni isim verilerek kaydedilmesi sağlanabilir. Print: Alt menüdeki "Auto-size" (ekranda göründüğü büyüklükte), "Small" (printer sayfasının 1/4'ü kadar), "Medium" (printer sayfasının yarısı kadar) veya "Large" (printer sayfasının tamamı ölçüsünde) ölçeklerinden biri seçilerek yazının seçilen ölçeğe uygun printer çıktısı alınabilir.
Print As: Print seçeneği gibi, bu seçenek de bir alt menüye sahiptir. "Graphic" modu seçilirse, yazınız göründüğü gibi pixel-pixel grafik olarak basılır. "Draft" modu seçilirse, printer'a notun sadece yazısının basılacağı bildirilmiş olur. Yazdığınız not birden fazla sayfadan oluşuyorsa, her sayfa başına boşluk koymak için "Form-feeds" seçeneğini işaretlemelisiniz.
Read Fonts: Notepad fontları disketten okumadan yüklenmişse, sonradan bu seçenek ile font kütüphanesi okunarak RAM'a alınabilir.
Quit: Notepad'i kapatır ve programdan çıkar.
Edit Menü: Dokümanı editlemek (düzenlemek) için kullanılan bu menünün seçenekleri yanında görülen tuş kombinasyonları menü seçeneklerinin klavye karşılıklarını gösterir. Yani bir işlevi menüden seçmek yerine, klavyeden sağ Amiga tuşu ve ilgili seçeneğin yanındaki harfe basarak da yapabilirsiniz.
Cancel: Yazınızın bir kısmını seçmişseniz ve sonra fikir değiştirip bunu iptal etmek isterseniz kullanacağınız seçenektir. Bu seçenek aynı zamanda bir Find ya da Replace işlemini sona erdirmek için de kullanılabilir.
Cut: Seçilen yazı bölümünü olduğu yerden silerek clipboard'a (istediğiniz text parçasını tutacak özel bir alan) koymak için kullanılır. Clipboard'a konulan bu yazı parçası bir yerden bir başka yere taşınabileceği gibi, hiç kullanılmayıp silinebilir. Yazı parçasını işaretlemek için; başlangıç pozisyonunda Mouse'un seçim düğmesi ile çift klik yapılır, sonra da bitiş noktasında tekrar aynı işlem yapılır. Seçilen text parçası farklı renkteki (renkler değiştirilmediyse portakal rengi) bir çubukla kaplanır.
Paste: Clipboard'a konulan text parçasının başka bir pozisyona yerleştirilmesi için kullanılır. Yazı parçası "Cut" ya da "Copy" seçeneği ile clipboard'a konulmuş olabilir. Bu parçanın yerleştirileceği yeni yer, kursor'un bulunduğu pozisyondur. Text parçasının yerleşmesini istediğiniz yeni noktaya kursor'u yerleştirdikten sonra, "Paste" seçeneği ile clipboard'daki yazı parçasını istediğiniz yere koyabilirsiniz.
Copy: Doküman içindeki bir yazı parçasını bulunduğu pozisyondan kaldırmadan bir kopyasını clipboard'a yerleştirir. Sürekli yinelenen yazı parçalarının bulunduğu dokümanlarda çok faydalı bir uygulamadır. Clipboard'a alınan yazı istenen yerlere "Paste" seçeneği ile yerleştirilebilir.
Mark Place: Clipboard'a koymak için seçilecek yazı parçasının mouse ile kliklenerek işaretlenmesi yerine, başlangıç ve bitiş noktalarının seçilerek işaretlenmesi için kullanılabilecek seçenektir. Bu işlem için kursor yazı parçasının başlangıç noktasında iken menüden "Mark Place" seçilir, sonra da kursor yazı parçasının bitiş noktasına getirilerek aynı işlem yapılır. Bu işlem sonucunda istediğiniz yazı parçası tıpkı mouse ile işaretlenmiş gibi farklı renkte bir çubukla kaplanır.
Find: Doküman içinde bir karakter ya da bir yazı dizisini aramak için kullanılır. Bu seçenekle aradığınız yazıyı gireceğiniz bir istek penceresi açılır. Aradığınız karakter ya da kelimeyi "Find" olarak etiketlenmiş kutuya yazarak RETURN tuşuna bastıktan sonra, bu karakterleri ya da kelimeyi değiştirmek istiyorsanız yeni karakter ya da kelimeyi
"Repl" olarak etiketlenmiş kutuya yazmalısınız. Bu kutu girişini de RETURN tuşu ile tamamladıktan sonra, pencerenin alt tarafındaki 3 kutu ile işleme devam edersiniz. Bu kutulardan "Cancel" işlemden vazgeçmek için kullanılır. Diğer iki kutu ise arama işleminin kursor'un bulunduğu pozisyonun hangi kısmında yapılacağını belirtmek için kullanılır. "Next" kutusu seçilirse, kursor'un bulunduğu yerden sonraki yazı bölümü, "Prev" kutusu seçilirse önceki yazı bölümü istenen bilgi için taranır. Ancak bulunan bilgi yenisi ile değiştirilmez. Sadece kursor aranan bilginin bulunduğu ilk pozisyona yerleşir ve vereceğiniz komutu bekler.
Find Next: Belirtilen bilginin yazının kalan kısmında bulunduğu bir sonraki pozisyon istenir.
Find Prev: Kursor, aranan bilgi için bulunduğu yerleşimden öncesine bakar, varsa bir öncekini bularak oraya yerleşir.
Replace: Bilginin yenisi ile değiştirilmesi için verilen komuttur. Bu komut verildiğinde "Find" kutusunda bulması için verilen bilgi silinerek yerine "Repl" alanında verilen bilgi yerleştirilir.
Font Menü: Yazınızda kullandığınız yazı karakterlerinin tipini ve büyüklüğünü seçmek için kullanacağınız menüdür. Notepad yüklenirken diskette bulunan font çeşitleri "Fonts" directory'si içinden okunarak bu menüde listelenir. Burada seçilebilecek font sayısı, bu directory'de bulunan font sayısı ile sınırlıdır. Her font'un "punto" dediğimiz değişik boyutları yanlarında açılan alt menülerinde listelenir. Bu menüden font seçimini istediğiniz fontu ve alt menüsünden istediğiniz puntoyu işaretleyerek yapabilirsiniz. Seçilen font ve punto, Format menüdeki "Global Font" seçeneği işaretli olduğu sürece tüm yazıyı etkiler. Yani yazının tamamı yeni seçime göre değişikliğe uğrar. Seçilen font ve punto yanında, diğer menülerden farklı olarak bir çek işareti yerleşir.
Style Menü: Bu menüden notunuz için yazı stili seçebilirsiniz. Tanımlı yazı stili, standart stil olan "Plain"dir. Bu menüden yazı stilini değiştirmedikçe, bu stil geçerli olur. Yazı stili bu seçenek altında sıralanan "Italic" yani sağa eğik, "Bold" yani kalın yazı, "Underline" yani altı çizili olarak ya da bu üçünün çeşitli kombinasyonları ile değiştirilebilir. Değişiklik yaparken kursor'un doğru yerde bulunmasına dikkat etmelisiniz. Menünün son kalemi olan "NONE" seçeneği (ki bu seçenek Workbench 1.2 versiyonunda yoktur) de yapılan değişiklikleri iptal etmeye yarar. Menü seçenekleri yerine kullanılabilecek klavye tuşları, seçeneklerin yanında gösterilmiştir. Bu menüde de yapılan seçimi gösteren çek işareti seçeneklerin yanına yerleşir.
Format Menü: Paper Color: Notu yazdığınız zemin rengini değiştirmek için kullanılır. Bu renk değişimini kalemin alt menüsündeki 4 renkten birini seçerek değiştirebilirsiniz. Seçilen renk yanına, o rengin seçili olduğunu belirten çek işareti yerleşir.
Pen Color: Notta kullandığınız karakterlerin rengini yani yazı rengini değiştirebileceğiniz seçenektir. Seçim ve alt menü Paper Color seçeneği ile aynıdır.
Word Wrap: Bu seçenek Notepad yüklendiğinde otomatik olarak seçili durumdadır. Her satırın bir kelimenin sonunda bitmesini ayarlar. Yani bu seçenek işaretli olduğu zaman kelimeler satır sonlarında bölünmez, satıra sığmayan kelimelerin tamamı doğrudan alt satıra geçirilir. Aksi takdirde, yani Word Wrap seçili olmadığında kelime satırlar arasında bölünür ve satıra sığan kısmı yazılır, artan kısmı alt satıra atılır. Bu da kelimelerin anlamsız bölünmelerine neden olur.
Global Font: Yazının tamamında aynı fontun kullanılmasını tanımlar. Tanımlı olarak işaretlenmiş şekilde yüklenir. Bu seçenek işaretli olduğu sürece yazı içinde çeşitli fontları kullanma imkânı yoktur. Ancak seçimi iptal edip yazının içinde birbirinden farklı bir sürü değişik font kullanabilir, yazınızın dizaynını istediğiniz gibi yapabilirsiniz.
Remove Font: Farklı fontlar kullanarak hazırlanmış bir yazının tek bir fontla görüntülenmesini sağlar.
Remove Styles: Yazı içinde kullanılan tüm değişik stilleri kaldırır.
Notepad Menüleri İçin Mouse İşaretçisi Yerine Kullanılabilecek Tuşlar:
Birçok menü seçeneği klavyeden AMIGA tuşu basılı tutularak muhtelif tuşlara basılarak da seçilebilir. Bunlar menü kalemlerinin sağ tarafında belirtilmiştir. Bunlar haricinde CTRL + L tuşları ile Notepad penceresinde bir sorun olduğunda yeniden düzenlenmesi yapılabilir.
NOTEPAD ARACININ TANIMLI
DEĞERLERİNİ DEĞİŞTİRME:
Notepad penceresinin Workbench ekranındaki pozisyonu ve genişliği, tanımlı font'u, print tipi gibi tanımlı değerleri, info penceresinden değiştirilebilir. İsterseniz önce Notepad penceresinin ekrandaki tanımlı pozisyonu ve genişliğinden başlayarak yapabileceklerimizi görelim.
Info penceresinde bulunan "TOOL TYPES" satırının sağ tarafında bulunan "ADD" kutusunu işaretleyerek yeni pencere pozisyonu ve genişliği girilebilir. Bunun için satıra şu komutu yazın:
WINDOW=100, 070,200,100Sayılar üç rakamlı olarak girilir. İlk üç rakamlı sayı, Workbench ekranının sol kenarından pencerenin sol kenarına; ikinci sayı ise ekranın üst kenarından pencerenin üst kenarına kadar olan pixel sayısını ifade eder. Onları takip eden üçüncü sayı ise pencerenin pixel olarak genişliğini, son sayı ise pixel olarak yüksekliğini gösterir. Girişi tamamladıktan sonra, RETURN tuşuna basarak Info penceresinin sol alt tarafındaki SAVE kutusunu kliklerseniz, Notepad penceresi sizin belirttiğiniz pozisyon ve boyutta yaratılacaktır. Pencere pozisyon ve genişliğini değiştirmenize rağmen Notepad penceresi eski yerinde açılmaya devam ediyorsa, Workbench belirlediğiniz değerlerle bir pencere açamıyor demektir. Bu durumda değerlerinizi değiştirerek makul ölçüler vermeye çalışın.
Notepad açıldığında tanımlı olarak gelen Topaz-9 fontunu değiştirmek için, yine aynı işlemleri yaparak (ADD kutusunu klikleyip TOOL TYPES satırına) Notepad'in font menüsündeki fontlardan istediğiniz font ismini yazmanız ve RETURN tuşuna basarak info penceresini kaydetmeniz gerekir, örneğin:
FONT = emerald. 20Daha önce kaydedilmiş bir notun tanımlı fontunu değiştirmek için, aynı işlem yaratılan notun ikonu seçilerek çağrılan info penceresinde yapılır;
Notepad'in tanımlı grafik print tipini değiştirmek için aynı satıra "FLAGS = " ve istenen print tipi yazılır:
FLAGS = draft gibi. Her sayfanın basımına bir boş satır ekleyen Formfeed tanımlamasını yerleştirmek için de, aynı satıra:
FLAGS = formfeed yazılır.
Global font seçeneğini tanımlı olarak yerleştirmek isterseniz yine bu satıra:
FLAGS = global yazarsınız. Hatırlarsanız Notepad açıklamalarının başında fonts directory'sinin yüklenmemesi için yine FLAGS değişkenini kullanmıştık.
Notepad yüklendiğinde tanımlı olarak seçili gelen Word Wrap özelliğini iptal etmek için de:
FLAGS = nowrap tanımlaması yapılır.
CALCULATOR (HESAP MAKİNASI)
ARACI:
Toplama, çıkartma, çarpma ve bölme işlemleri bulunan dört fonksiyonlu standart hesap makinasıdır. Tüm normal pencereler gibi açılır ve kapatılır. İşlemler aynen normal hesap makinası gibi yapılır. Girişler için ekrandaki rakam kutuları kullanılabileceği gibi, klavyeden de yapılabilir.
Gelecek ay Workbench araçlarını incelemeye devam edeceğiz. Hoşça kalın...