Sayfa 37

GİRİŞLER ÇIKIŞ

A B C

1 1 0 0

1 0 1 0

1 0 0 0

AND kapısının giriş çıkış durumları.

AND kapısının Sembolü

Bir AND kapısında giriş sayısı sonsuz olabilir. Çıkış "C = A.B" olarak hesaplanır; yani bu, normal matematikteki çarpma işlemi ile aynı şekilde düşünülebilir. Formül, "C eşittir A ve B" olarak okunur. Buradan da anlaşılacağı gibi lojik elemanların çalışması, cebirsel eşitliklerle ifade edilebilir. Bu sayede "BOOLE" yani mantıksal cebir kuralları kullanarak analiz yapılır. Boole cebir, iki tabanlı sayılarla uğraşır, değişkenlerle çalışmada çok yararlıdır. Boole cebri daha sonra ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.

OR (VEYA) KAPISI:

Diğer bir temel lojik eleman OR kapısıdır. AND kapısı gibi 2 veya daha fazla girişi ve tek çıkışı vardır. Girişlerinden en az biri lojik 1 seviyesindeyse, çıkış da lojik 1 olur. Çıkış ancak tüm girişlerin 0 olması durumunda 0 olur.

GİRİŞ ÇIKIŞ

A B C

1 1 0 0

1 0 1 0

1 1 1 0

OR kapısının giriş çıkış durumları

Bu şekilde görülen anahtarların bir AND kapısının A ve B girişleri, lambayı ise C çıkışı olarak kabul edelim. Anahtarın kısa devre (yani kapalı durumda) konumunu lojik 1, açık devre konumunu lojik 0 olarak düşünelim. Lambanın yanması lojik 1, yanmaması da lojik 0 olsun, bu durumda lambanın yanması için her iki anahtarın da kısa devre konumunda yani lojik 1 olması gerekir. Bunun dışındaki durumlarda lamba yanmaz. Şimdi bu olasılıkları AND giriş çıkış durumları tablosu ile karşılaştırın.

OR kapısında da AND kapısında olduğu gibi giriş sayısı sonsuz olabilir. Çıkış "C = A + B" olarak düşünülebilir. Ancak bu normal matematikteki toplama işleminden biraz farklıdır. Lojik 0 ile lojik 1'in toplamı 1'dir. Fakat iki lojik 1'in toplamı 2 değil yine 1 olur. Çünkü bildiğiniz gibi, binary sayılarda 2 yoktur. Sadece 0 ve 1 vardır. Çıkış formülü, "C eşittir A veya B" olarak ifade edilir.

NAND (VE DEĞİL) VE NOR (VEYA DEĞİL) KAPILARI:

Üç temel tip lojik devre elemanı, dijital devreler için gereken teorik temeli oluştururlar. Ancak bu üç temel tipin birlikte kullanılması, zamanla çip üreticilerinin birleşik kapılı çipler üretmesini sağlamıştır. NAND ve NOR kapıları da bunlara örnektir. NAND, adından da anlaşılacağı gibi, AND ve NOT kapıla-

GİRİŞLER ÇIKIŞ

A B C

1 1 0 0

1 0 1 0

0 1 1 1

Bu şekilde de görülen anahtarları bir OR kapısının A ve B girişleri, lambayı ise C çıkışı olarak kabul edelim. Burada AND kapısı örneğinden farklı olarak anahtarlardan herhangi biri kısa devre konumunda olduğunda lamba yanar. Her ikisi de açık devre olursa, lamba yanmaz. Bu iki anahtarın ve lambanın tüm durumlarını OR giriş çıkış durum tablosu ile karşılaştırınız, konuyu daha iyi anlayacaksınız.

rının peş peşe bağlanması ile oluşur. Aynı şekilde NOR kapısı da, OR ve NOT kapılarının peş peşe bağlanması ile oluşur. Bunun anlamı, her iki kapının da C çıkışının tersinin alınmasıdır. Buna göre bir NAND kapısının her iki girişi de 1 olduğunda, çıkış 0; girişlerden biri 0 olduğunda çıkış 1 olacaktır. NOR kapısında da girişlerden ikisi de 0 ise çıkışı 1, diğer durumlarda çıkışı 0 olur. Bu kapılarla ilgili tabloları inceler ve AND kapısı ile OR kapısının tabloları ile karşılaştırınız, konuyu daha iyi anlayabilirsiniz.

Bu aylık elektronik dersimiz de bu kadar. Kapıları anlatmaktan flip-flop'lara değinemedik. Gelecek sayıda flip-flop'lar ve Boole cebiri ile ilgili bilgiler vereceğiz. Buraya kadar anlattıklarımla ilgili soru ve eleştirilerinizi, derginin bu köşesinde yayınlamak üzere bekliyorum. Hoşça kalın.

GİRİŞLER ÇIKIŞ

A B C

1 0 1 0

1 1 0 0

0 0 0 1

OR kapısının sembolü NAND kapısının giriş çıkış durumları NOR kapısının sembolü