Sayfa 38

Amiga'nın işletim sistemini incelemeye kaldığımız yerden devam ediyoruz. Bu ay DOS komutlarına geçmeden önce biraz disketlerle yapılan işlemlerden, dosyalardan ve directory'lerden söz edeceğiz.

Çeşitli DOS işlemleri yaparken sürekli olarak, geçen yazımızda DEVICE ADI başlığı altında bahsettiğimiz araçlardan birine bağlı olarak çalışırız. Bilgisayar ilk açıldığında bu araç, bilgisayarın disket sürücüsünü ifade eden DF0: olarak (bu adın en sonuna iki noktayı koymayı unutmayın) belirlenmiştir (bu aracı daha sonradan ASSIGN komutuyla değiştirebilirsiniz). DF0:'da çalışan disketlere DOS Disk adı verilir. Bir disketin sürücüde okunabilir hale gelmesi için formatlanması, boot edilebilir (bilgisayarı açıp disketi taktıktan sonra disketin kendi kendine CLI ekranını yüklemesi) hale gelmesi için de install işleminden geçmesi gereklidir. Disketi formatlama işlemi hemen hemen bütün ev bilgisayarlarında yapılır. Bir disketi formatlamaktaki amaç, önceden bomboş olan disketi belli bir şekilde bölümlere ayırıp numaralandırarak bunların içinde değişik bilgilerin saklanabileceği bölgeler yaratmaktır. Böylece bilgisayar bilgileri disketin neresine kaydettiğini bilir, gerektiğinde bu yeri hatırlayarak bilgileri bulur ve buradan tekrar geri çağırır.

Amaç aynı olduğu halde, bütün bilgisayarlar disketi aynı şekilde formatlamazlar. Commodore 64 bir disketi toplam olarak 360K'lık bilgi saklayabilen 40 bölüme ayırır. Amiga ise, 80 ayrı bölüme 880K'lık bilgi kaydedebilir. Şimdi Amiga'da formatlanmış bir diskete daha yakından bakalım.

Amiga'nın kullandığı 3.5 inçlik disketler formatlandıklarında cylinder (silindir) adı verilen 80 bölüme ayrılırlar. DF0: sürücüsünde iki ayrı kafa bulunduğundan bu kafaların herbiri disketin bir yüzünü formatlar. Bu durumda bir cylinder altlı üstlü iki track'tan oluşur. Yani track'ı yarım cylinder olarak tarif edebiliriz. Her track'ta sector adı verilen 11 ayrı bölge bulunur ve bu bölgeler asıl bilgilerin saklandıkları yerlerdir. Sector'lere bazen blok (block) da dendiği olur fakat iki terim temelde farklı şeyleri ifade ederler. Gerçekte sector, bilginin bulunduğu bölge, blok ise bu bölgenin saklayabildiği bilgi miktarı için kullanıldığı halde, iki terim birbirinin yerine geçmektedir. Bir block 512 bayt'lık bilgi demektir ve diskette toplam 1760 block (sector) bulunur.

Ancak yukarıdaki gibi formatlanmış bir diskette dosyalar ve directory'ler oluşturulabilir. Dosya, disketin herhangi bir yerinde bulunan sectorler üzerine kaydedilebilen bilgi topluluğudur. Daha önce kaydedilmiş bir dosya yüklenirken, sectorler belli bir sırada okunurlar.

Bilgisayar, dosyaları diskete gelişigüzel kaydetmez. Bütün dosyalar directory'ler içinde yer alırlar. Directory'ler sayesinde çeşitli dosyalar bir grup altında toplanabilir. Formatlanmış boş bir diskette tek bir directory vardır ve buna root directory denir. Root directory içinde kendiniz de directory yaratabilir ve bunun içinde yeniden bir altdirectory açabilirsiniz. Bunu daha iyi anlamak için şöyle bir örnek verelim. Büyükçe bir gardırop düşünün. Gardırobun hemen içinde elbiselerin asılabildiği genişçe bir boşluk vardır. Bu kısmı root directory'ye, elbiseleri de dosyalara benzetebilirsiniz. Alt kısımda yine elbiselerin ve diğer eşyaların konabildiği geniş çekmeceler de altdirectory'ler olarak görülebilir.

Her dosyanın ve directory'nin otuz karaktere kadar uzunlukta adı olabilir. Dosyaları ve içlerindeki bilgileri bu adlarla tanımlayıp çağırabilirsiniz. Root directory'deki bir dosyayı çağırmak için önce device adı, arkasından dosya adı yazılabilir:

1> DF0: Dosya-Adı Eğer çağırmak istediğiniz dosya başka bir directory içinde yer alıyorsa araya bir bölü işareti (/) yazmanız gerekli:

1> DF0: Directory-Adı/Dosya-Adı 1> df0:utilities/notepad 1> yazılar/temmuz/amiga-dost Başka bir directory içinde bulunan dosyayı çağırmanın bir yolu da, o directory içine girip doğrudan dosya adını yazmaktır:

1> CD Utilities 1> notepad Dosya adlarını belirlerken, device adı belirten (:) ve directory belirten (/) işaretlerini kullanmayın. Ayrıca boşluk ( ), eşittir (=), artı (+) ve çift tırnak (") işaretlerini dosya adı içinde kullanmak isterseniz dosya adını çift tırnak içinde vermelisiniz:

1> DF0: "Ahmet + Mehmet" Dosya adlarından önce ve sonra boşluk bırakmayın, çünkü bu durumda CLI, büyük olasılıkla şaşıracaktır. Bu arada dosyayı diskete kaydederken, diskette aynı isimde bir dosya varsa önceki dosya herhangi bir uyarı yapılmadan silinecektir. Ancak dosya başka bir directory içinde yer alıyorsa silinmez. Workbench disketinde bazı özel directory'ler bulunmakta. Bu directory'leri genel olarak sıralayacak olursak: : Sistem root directory

C: Komut directory'si L: Kütüphane directory'si