Sayfa 20

AMIGA DOS Dünyasına hoş geldiniz. Bu yazı dizisinde size AMIGADOS ile nasıl çalışıldığını göstermeye çalışacağız. Ilk olarak kendinize bir çalışma disketi hazırlamanız gerekecek. AMIGA'nız ile birlikte aldığınız WORKBENCE disketini yükleyin. Disket sürücüsüne boş olduğundan emin olduğunuz bir disketi koyun ve disk menusünden initialize'ı seçin. Bu işlem bir disketin içerisindeki tüm dosyaları siler. Bu yüzden dikkatli olun. Daha sonra WORK-BENCH disketinizi — takıp WORKBENCH ikonuna bir kez klikleyin. Disket ikonu negatif olacaktır. Şimdi Workbench menusünden Duplıcate'i seçin. Bilgisayar SİZden SOURCE (kaynak) disketini istediği zaman WORKBENCH disketini, TARGET (hedef) disketini istediği zaman boş disketinizi takın. Bu işlem sona erdiğinde Copy of Workbench şeklinde bir disket ikonu belirecektir. Böylece Workbench disketinizin bir kopyasını yapmış oldunuz. AMIGA'nızı resetleyin ve WORK-BENCH disketinin kopyasını yükleyin. Workbench ikonu çıktığı zaman bu ikona iki kez klikleyerek disketi açın. Utilities penceresini açın ve buradaki programlar AMIGADOS'ta işimize yaramayacağı için bunları çöp tenekesine atarak silin. Sonra da disk menüsünden Empiy Trash'ı seçin. Böylece disketimizde yeteri kadar boşluk oluşturdunuz. Şimdi penceresini kapatıp System çekmecesini açın. Burada karşınıza çıkan ikonlardan CLI'ye iki kez klikleyerek bu programı çalıştırın. Bir pencere açılacak ve şu ifade çıka-

Bu ifade AMIGADOS'un sizden komut beklediğini gösterir. Workbench disketinizde CLI'nin kullanabileceği birçok programcık mevcuttur. Bu programlardan birini silerseniz kullanabileceğiniz. AMIGADOS komutları bir azalır. Kendiniz bir program yapıp buraya eklerseniz kullanabileceğiniz komatlar bir artar. Yani AMIGADOS IBM ve uyumlularında kullanılan MS-DOS sisteminden farklı olarak sabit bir komut setine sahip değildir. AMIGADOS'ta genel olarak dosyaları iki bölüme ayırabiliriz : 1 - Program dosyaları Program dosyalarını CLI'den adlarını yazarak çalıştırabilirsiniz. Her program dosyası bir CLI komutu işlevini görür. 2 - Data dosyaları

Data dosyaları programlar tarafından kullanılırlar ve kendiliklerinden çalıştırılamazlar. Mesela çizdiğiniz bir resim diskete Data dosyası olarak kaydedilir. CLI'nin ana komutları Workbench disketinizin C directory'sinde yer alır. Bu komutları incelemeden önce AMIGADOS'un bir disketi nasıl yapıladığına bir göz atalım. Workbench ekranındaki çekmeceler disketteki alt-directory'leri temsil ederler. Her alt-directory'ye değişik türde programlar koyarak disketinizin daha düzenli görünmesini sağlayabilirsiniz. Örneğin resimlerinizi bir alt-directory'e, müziklerinizi başka bir alt-directory'e, vs. Her alt-directory'nin içinde başka bir alt-directory ya da bulundurmak mümkündür. Workbench directory'ler yer C (Commands-Ki Bu directory'de genellikle CLI komutları saklanır. Ama istediğiniz herhangi bir programı da buraya yerleştirebilirsiniz. j i Devs (Devices Disketinizi yüklediğinizde ekran renklerini, 60 veya 80 kolon formatını, Mouse Pointer'in ni gösteren SYSTEM-CONFIGURATION adlı dosya burada yer alır. Ayrıca bazı programlar konfigürasyonlarını bu directory'e kaydederler. Burada iki alt-directory görülebilir : i * Keymaps - Klavye kontrolü sağlayan programların dataları bu directory'de bulunur. Bunları kullanarak Almanca, Fransızca, Türkçe veya kendi zevkinize göre bir klavye tasarlayabilirsiniz. * Printers - Yazıcınıza bir şeyler yazdırmadan önce yazıcınızın kullandığı formatı Preferences'tan seçmelisiniz.

Printers directory'sinde birçok yazıcıya

ait datalar mevcuttur.

Empty Adından da anlaşılabileceği gibi bu alt-directory boştur. Expansion AMIGA'nıza bir hard drive ya da buna benzer bir dış birim bağladıgınızda bunları kontrol eden programlar bu directory'de bulunmalıdır. Fonts Disketinizdeki fontlar bu directory'de bulunur.

L AMIGA'ya has bazı özellikleri kullanmak için bu directory kullanılır. Örneğin Ram Disk açmak istiyorsanız bu directory'de RAM-HANDLER adlı bir dosya bulunması gerekir. Buradaki dosyaların her biri değişik aletleri kullanmanıza yarar. Serial port'tan veri transferi yapmak için kullanılır. Newcon-Handler : Workbench 1.3'de Shell'in kullandığı bir dosyadır. Satır üzerinde değişiklikler yapma imkanı verir. Ayrıca daha önce verdiğiniz komutları cursor tuşlarıyla geri getirmek gibi bir avantaja sahiptir. Shell hakkında ilerki sayılarımızda daha geniş bilgiler vereceğiz. Pipe-Handler :Programlar arasında veri transferi yapmaya yarar. Speak-Handler : AMIGA'nızı konuşturan — dosyadır. Mesela startupseguence'i bilgisayarınızın okumasını isterseniz şu komutu verin : copy s/startup-seguence to speak: Handler'ler hakkında daha geniş bilgiyi gelecek sayılarda bulacaksınız. Lıbs (Libraries-Kitaplıklar) Burada bazı programların ihtiyaç duyduğu datalar bulunur. (Örnek : diskfont. lıbrary,icon. library,vs.) Preferences Preferences directory'sinde disketinizin System-Configuration'unu ayarlayan Preferences adlı program yer alır. Bu programla Printer seçebilir,ekranın renklerini düzenleyebilir,60 ya da 80 kolonluk yazı formatını ve mouse'un hızı ile şeklini seçebilirsiniz. Preferences hakkında daha detaylı bilgi için AMIGA ile birlikte aldığınız el kitabına başvurun. Ss S directory'sinde startup-seguence adlı bir dosya bulunur. Bu dosya disketi boot ettiğinizde bilgisayarın yapması gereken işlemleri içerir. Örneğin disketiniz yüklenirken ekranda istediğiniz bir mesajı yazdırabilirsiniz. Ayrıca CLI'nin açılırken yaptığı işleleri içeren CLI-Startup adlı dosya da burada yer alır. Bu dosyada istediğiniz değişiklkleri yaparak değişik bir CLI ortamı yaratabilirsiniz. System Bazı yararlı programların bulunduğu bir çekmecedir. İçinde Diskcopy,Format gibi disk utilitylerinin yanı sıra 512K RAM EXPANSION kartını açıp kapatmak için programlar bulunur. Ay- CLI programı da burada yer alır. T T directory'sinde bazı dosyaların backup'ları yer alır. Workbench disketinizin startup-seguence'ının bir kopyası herhangi bir bozulmaya karşı burada saklanır. Trashcan Çöpe attığınız programlar gerçekte silinmezler ve diskette yer kaplamaya devam ederler. Bu programlar Trashcan directory'sinde yer alır. Bunlardan kurtulmak için Disk menüsünden Empty Trash'ı seçin. Utilities Bazı yararlı programlar Utilities directory'sinde toplanmıştır. Notepad adlı bir not defteriniz kullanımınıza açıktır. Bunun yanında bir saat,Mouse pornter'inizi saate dönüştüren ClockPtr,Ekrandaki resmş yazıcıya basan Graphic Dump gibi birçok faydalı program emrinizdedir. Bu programla- Tın hepsi AMIGA kullanım kılavuzunda detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Bşylece — Workbench — disketindeki directory'leri tanımış olduk. Şimdi sıra Workbench'in C directory'sinde bulunan komutları geldi. CLI'de komutları: büyük ya da küçük harfle yazmanızın bir etkisi yoktur. İlk olarak en çok kullanılan komutları gö- DIR ( Directory O anda içinde en directory'deki program ve lerin listesini verir. Dir komutundan $ sonra istediğiniz bir directory adı, vererek o directory'nin alabilirsiniz. DIR : Ö anda içerisinde bulunan directory'i verir. i DIR DEVS Devs listesini verir. © DIR DF1: Ç Varta DF1: sürücüsünün Cldirectory" sini verir.