Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 42
Alternatif Gerçeklik Yaratmak
Özellikle fantazi romanlarında ve oyunlarda her zaman ilk sayfada bir harita olması dikkatinizi çekmiştir mutlaka. Hiç bunun sebebini düşünmüş müydünüz? İşte sebep coğrafyanın bu denli önemli olması. Coğrafya, bütün dünyada yaşayan toplumların, kaynaklarını, hedeflerini, ilişkilerini tanımlıyor.
Mesela Tolkien'in Orta Dünyası'nda tek bir kıta olması, oradaki bütün toplumların birlikte gelişmesini sağlıyor. Sürekli iletişim halindeler. Bazen savaş bazen ticaret formunda ama sürekli bir etkileşim var. Bu yüzden mesela teknolojik olarak aşağı yukarı aynı seviyedeler. Sadece mesela hobbitler, dünyanın çok da önemli olmayan bir köşesinde yaşadıkları için biraz kopuklar. Keza denizcilik, gemiler, deniz ticareti veya deniz savaşları nispeten düşük öneme sahip.
Öte yandan Yerdeniz adalardan oluşan bir dünya olduğu için orada denizcilik çok önemli. Hikayelerin önemli bölümleri denizde geçiyor. Deniz ticareti ve ticaret gemileri önemli olaylar ve karakterleri barındırıyor. Mesela büyücüler genelde gemileri hava şartlarına karşı koruyor ve bu onlara önemli iş imkanları sağlıyor. Aynı zamanda o dünyada toplumlar birbirinden daha kopuk. Kimi adalar var ayda yılda bir dışarıdan bir ziyaretçi geliyor falan.
Coğrafya aynı zamanda toplumlar arası çıkar savaşlarını da etkiliyor. Örneğin Orta Dünya'da cüceler ve elfler arasındaki problemler, cücelerin dağlardaki madenciliği ile ilişkili olabiliyor. Keza doğulu insanların Sauron'un hizmetine girmesindeki sebeplerden biri bu toplumların Gondor'un sahip olduğu zengin doğal kaynakları istemeleri. Keza Saruman'ın yaptığı endüstrileşme, yanındaki ormanları yok ettiği için Entleri kızdırıp savaşa sokuyor. Yani coğrafya doğal kaynakların konumlarını tanımladığı için de toplumlar arası ilişkileri şekillendiriyor.
Yarattığınız alternatif dünyanın coğrafyasını oturtmak bir oturuşta yapılabilecek bir iş değildir çoğu zaman. İteratif olarak yapmak genelde daha iyi sonuç verir.
Gelecek yazıda yarattığınız fizik kuralları ve coğrafya içinde toplumlar oluşturmak ve onların tarihlerini şekillendirmekten bahsedeceğim.
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 43
Bir oyunun, ya da fantastik hikayenin geçtiği alternatif bir dünya yaratırken, fizik kuralları ve coğrafyaya karar verdikten sonra artık o dünyada yaşayan halkları ve onların tarihlerini oluşturabilecek noktaya gelirsiniz. Bu halkların bazı karakteristik özellikleri, kültürleri, eğilimleri, inanışları ve politik yapıları, o halkların tarihçeleri ile çift yönlü bir sebep-sonuç ilişkisi içindedir. Bu alternatif gerçekliği yaratan kişi olarak, dünyanızda yaşayan halkların kendi içlerinde nasıl geliştiklerini ve birbirleriyle olan ilişkilerini, özellikle çıkar çatışmalarını ve dayanışmaları iyi işleyebilirseniz dünyanıza büyük bir derinlik katarsınız.
Başlıca alacağınız karar, halkların türleridir. Türden kastım biyolojik tür. Yani dünyanızdaki bütün halklar insan mı? Yoksa Tolkien sonrası bütün fantazi dünyaların yüzde doksanını kaplayan, elfler, cüceler, orklar ve troller de mi var? Belki de hiç insan olmayan tamamen yabancı başka türler var hikayenizde.
Burada bir parantez... Lütfen artık 2011 yılında yeni bir dünya oluştururken elfler, orklar, hobbitler kullanmayın. Lütfen lütfen. Blizzard'ı ve World of Warcraft'ı örnek almayın bu konuda. Warcraft neredeyse 15 yıllık bir franchise ve Warcraft 1 çıktığında orklar ve elfler henüz bu kadar suyu çıkacak derecede kullanılmamıştı. O seriyi devam ettirdikleri için Blizzard bugün hala elfli orklu bir alternatif dünyayı kullanabiliyor. Ancak bugün yeni bir alternatif evren yaratıyor olsalar, sanırım onlar da Tolkien halklarını kullanmazlar. Dünya bu halkların doldurduğu alternatif evrenlere fazlasıyla doldu. Onun yerine başka mitolojilere veya tamamen yaratıcılığınıza dayanmayı tercih edin. Hele Anadolu'lu bir insanın kendi topraklarında dayanabileceği binlerce mitolojik yaratık ve halk varken, aynı beş İskandinav mitolojisi tabanlı halkı kullanmaya hiç gerek yok.
Eğer dünyanızdaki halklarda birden fazla tür bulunuyorsa, almanız gereken bir diğer karar bu türlerin hangilerinin melez çocuklar üretebileceği. Aslında biyolojide tür (yani species) denen grup sadece kendi içinde üreyebilir. Ancak çoğu fantazi dünyada bu göz ardı edilir. Örneğin Tolkien'in Orta Dünyası'nda bir elf ve bir insanın çocukları olabilir (Beren ile Luthien veya Aragorn ile Arwen gibi). Bu tarz melezlere izin verirseniz türler arası aşk ve iki türün güçlü yönlerine sahip önemli karakterler elde edebilirsiniz ki bu bir yazar olarak elinize kullanılabilecek bir çuval dolusu malzeme sağlar.
Dünyanızdaki halkları belirledikten sonra, her bir halkın temel fiziksel özelliklerini netleştirmeniz gerekir. Diyelim ki dünyanızda yaşayan Tolaklar diye bir ırk var. Bir Tolak neye benzer? Ortalama boyları ve kiloları ne kadardır? Ne kadar güçlüdürler (bir insana nazaran)? Nasıl beslenirler? Hangi iklim koşullarında rahat yaşarlar?
Diyelim ki Tolaklar, insana benzeyen ancak gözlerinin arasındaki mesafe çok daha fazla olan (yani gözleri kafalarının iki yanına doğru açılmış) 4 kollu canlılar olsun. Bir insandan biraz daha iriler, daha uzun boylu ve kilolular. Buna orantılı olarak da daha güçlüler. Ağırlıklı olarak balık ve su bitkileri tüketiyorlar yiyecek olarak ve bol miktarda su. Daha çok soğuk bölgelerde yaşamayı tercih ediyorlar çünkü çok sıcakta vücutları çok su kaybedip güçsüz düşüyor.
Şekil 1.
Bu demek oluyor ki Tolakları haritanızın soğuk bölgelerine yoğunlaştırmanız lazım. Aynı şekilde Tolaklar su kaynaklarına diğer toplumlardan daha bağımlılar. Şehirleri her zaman büyük akarsuların yanında oluyor.
Bu noktada bazı sosyal soruları sormaya başlıyoruz. Tolaklar sosyal olarak nasıl bir oluşuma sahip? Erkek ve dişinin toplumdaki yeri eşit mi? Yoksa ana erkil veya ata erkil bir kültürleri mi var? Ne kadar tarım, ne kadar avlanma, ne kadar ticaret yapıyorlar? Toplumda mesleklere göre bir sınıflanma var mı? Dinleri nasıl bir din? Dilleri nasıl bir dil? Yazılı tarihleri var mı?
Bu soruların cevapları birbirleri ve coğrafya ile ilişkiler doğuruyor. Örneğin diyelim ki, Tolaklar ana erkil bir toplum. Ağırlıklı olarak tarım ve az miktarda ticaret ile uğraşıyorlar. Dinlerinde su kutsal. Su tanrısı To'ya tapıyorlar. Su onlar için çok önemli ve hayat kaynağı olduğu için inanışlarının böyle şekillenmesi normal. Zaten Tolak kelimesi onların dilinde To'nun kızı anlamına geliyor. Yani kendilerini To'nun kızları olarak adlediyorlar. Bu da ana erkil kültürleri ile örtüşüyor. Dilleri genelde kalın sesli harflerden oluşan kelimelerden oluşuyor. Buna göre dünyadaki Tolak şehirlerinin veya Tolak karakterlerinin isimleri bu dil ile uyumlu. Aktalot, Ralama ve Havgalot mesela bazı Tolak köylerinin isimleri olabilir. Kalor, Boda ve Vano üç Tolak karakteri olabilir. Öte yandan İlezörion diye bir Tolak kasabası olmamalı.