Sayfa 85

KIŞ “Hep birbirinin ışığına engel olmak, bu çılgınlıklar ve tuhaflıklar (( Gelecek aya kadar, lütfen, yaşadığınız her ânın değerini bilin." diye dünyasında, bütün varlıkların bahtıdır ve başlamıştım geçen ayki son paragrafına. Yaşanılan her ânın iyi insanlar, birisinin kahkahası diğerinin değerini bilmenin önemi, yaşadığımız deprem felaketi ile çok daha göz yaşına mal olmayan bir yaşamı boş fazla anlaşıldı sanıyorum. Şu hayatını tam yaşamadan bitirmiş yere özlerler." insanlar, şimdi insana daha fazla hüzün veriyor. Tüm Türkiye'ye Thomas-Mann; Kafalar gönülden geçmiş olsun, bundan sonra daha bilinçli ve — sevgi dolu insanların yaşadığı birlülke olur; hem-doğat Telâketlere doğal çözümler getirmek için, hem de birimizin kahkahasının diğerinin göz Mu rad OMAY yaşına mal olmadığı, birimizin sevincinin bedelinin diğerinin üzüntüsü olmadığı bir yaşamı bulmak için çaba harcarız. Geçen ayki yazımda şu düşünceler üzerinde gözünden görmemiz, düşünsel ve duygusal olarak bizi en Kendi dünya görüşünü incelemek ve sorgulamak. fazla tatmin edecek dünya görüşünü oluşturma ya da Yaşama farklı bakış açılarından bakmasını bilmek. Farklı seçme şansımızı ortaya çıkarır. kültürleri, farklı dünya görüşlerini tanımak. Ve en önemlisi, son olarak, kendi kişiliğimizi ortaya koymak Bunların bilgisine sahip olduktan sonra, düşünsel ve duygusal — ve gerçek anlamda özgür olmak istiyorsak bunu yapmamız olarak en fazla doyuran dünya görüşünü seçmek -ya da gerekir. Çünkü diğer seçenekleri bilmeden bir şeyi zorunlu mevcut dünya görüşlerinden bir karışım yapmak- veya olarak seçmek, özgürlük değildir. Gerçek özgürlük, tüm sıfırdan oluşturmak (geçen ay bu noktalar eksik kalmış). seçenekleri bilerek seçim yapmaktır. Ancak diğer tüm Seçilen -ya da oluşturulan- dünya görüşünü yüzeysel değil, — hayat felsefelerini hakkıyla inceledikten sonra kararımızı derinden hissederek yaşamak. verirsek, gerçek anlamda, özgürce karar verdiğimizi Varlıktaki birliği hissetmek ve böylece diğer insanların söyleyebiliriz. yaşama bakış açılarını yargılayıcı bir tavır almamak; Mümkün olduğu kadar okuyarak, seyrederek, dinleyerek, ayrılıkçı değil, uzlaşmacı olmak, gezerek kısacası her yolla, değişik dünya görüşleri, hayat Bu ay, geçen ay ortaya koyduğum bu düşüncelerin neden — felsefeleri hakkında bilgi sahibi olup, bu bilgileri kullanarak yapılması gerektiğini düşündüğümü anlatmaya zihnimizdeki bütün temel sorulara, yani “Neredeyim?”, çalışacağım. “Neyim?", “Niçin yaşıyorum?” ve “Ne yapmalıyım?” Şu soruya cevap bulmakla başlayalım işe: Neden kendi sorularına cevap vererek bizi düşünsel ve duygusal yönden hayat felsefemizi masaya yatırmalı; onu incelemeli ve tatmin eden bir hayat felsefesi oluşturduktan sonra, geriye sorgulamalıyız? onu derinden hissederek yaşamak kalır. Çünkü belki de Bu soruya verilebilecek en temel cevap, bana göre, sadece bir kere yaşayabileceğimiz bir hayatı, “Yaşayayım şudur; Bunu yapmalıyız; çünkü kendi dünya görüşü, gitsin!" mantığıyla değil de dolu dolu, her ânınının hayat felsefesi konusunda düşünmemiş; yaşayışını değerini bilerek yaşamamız gerekir. sorgulamamış insanın dünya görüşü, genellikle sistemli, Burada denilebilir ki, bir insanın kendi hayat felsefesini tüm bütünlüklü değil bölük pörçüktür. Bilinçli olarak seçilmiş — benliğiyle ve tam anlamıyla yaşayabilmesi için tek başına ya da oluşturulmuş değil; geleneklerin, içinde bulunulan olması gerekir. Eğer o insan tüm dünyanın hakimi değilse, Çevrenin etkisiyle kendiliğinden oluşmuştur. Dünyanın bu doğrudur. Çünkü eşit haklara sahip başka insanların da birçok bölgesinde, birçok farklı yaşayış biçimi bulunmakta — olduğu bir yerde, bir insanın sınırsız özgürlüğünden söz ve yeni nesiller, çoğunlukla, doğdukları yerdeki yaşayış edilemez. Dolayısıyla diğer insanlarla beraber yaşamak biçiminin az çok değişik bir hâlini uygulamaktalar istiyorsak, © insanlarla belli düşüncelerde uzlaşmamız yaşamlarında. Sadece bulundukları yerle sınırlı kalan gerekir. Ama bizi diğer insanlara bağlayan bu bağın dışında, anlamında, “yeribirlik” insan olmaktalar, Dolayısıyla hayat felsefemizi özgürce ve derinden hissederek hayat felsefemizi incelemez ve sorgulamazsak, o, yaşamamızda bir engel yoktur. Ayrıca, zaten varlıktaki çevremizde bize etki eden insanların hayat birliği hisseder ve kendimizi her an diğer İnsanların felsefelerinin rastgele, sistemsiz, bölük pörçük bir yerine koyabilme başarısını gösterirsek, bu bağı bizi karışımı olur, bizim hayat değil. Eğer tutsak eden, sınırlayan bir bağ olarak görmeyiz. Böylece gerçekten kendimizin olan, sistemli ve bütünlüklü bir dünya — bu değerli yaşamı, başkasının yaşayışını bozmak için çaba görüşü istiyorsak, ilk yapmamız gereken mevcut dünya harcayarak geçirmeyiz. görüşümüzü incelemek ve sorgulamaktır. Tüm anlatmak istediklerimi bir örnekle basitleştirmek Bununla birlikte, bir hayat felsefesini sadece kendi içinden — gerekirse; dünya görüşlerini, hayat felsefelerini yemeğe incelemek ve sorgulamak da bir başlangıçtır. Asıl yapılması — benzetirsek (bunun benim yemek yemeği sevmemle hiçbir gereken, o dünya görüşünü, diğer dünya görüşlerinin ilgisi yoktur... belki biraz ilgisi olabilir), söylemek istediklerim gözünden de incelemek ve sorgulamaktır. Peki, neden kısaca şöyle özetlenebilir: değişik dünya görüşlerini, hayat felsefelerini öğrenmeli ve — Hiç nefes almadan, sürekli yemeği bırakalım ve durup önce bunları öğrendikten sonra bir dünya görüşü oluşturmalı, nasıl bir şey yediğimizi inceleyelim. Diğer insanların yedikleri seçmeli ya da mevcut dünya görüşümüzü yeniden gözden — başka başka yemeklerin de farkına varalım. Bunların da geçirmeliyiz? tadına bakalım. Bu tatları sevenlerin de olduğunu görelim. En önce, bunu yaparsak; yaşadığımız dünyanın daha fazla — Tüm bunlardan sonra, bu tatlar arasından ya istediğimizi farkında olur ve yaşama daha kapsamlı ve daha geniş seçelim ya da gerçekten özgürce davranıp; kendi bakarız. kişiliğimizi, bireysel farklılığımızı ortaya koyan bir tat ortaya İkinci olarak, yaşama daha geniş bakmamız ve diğer çıkaralım. Ve sonra da, kimsenin ağız tadının kötü olduğunu insanların bakış açılarından da kendimizi görebilmemiz, söylemeden, kendimizin seçtiği ya da oluşturduğu ziyafeti, ayni zamanda bizim diğer yaşayış biçimlerine daha yavaş yavaş, tadına iyice vararak yiyelim. hoşgörülü bakmamıza yol açabilir. Üçüncü olarak, dünyayı birçok bakış biçimininin her birinin ilk yapmamız gereken mevcut dunya goruşumuzu incelemek ve sorgulamaktır.