IMPERIALISM
Retro bilgisayarazen olur ya, olaylar hiç istemediğiniz, hatta hayal bile edemiyeceğiniz kadar kötü ka gelişir ya, işte öyle şeyler yaşandı bir odada, İstanbul'da. Dark Reign yazısı, sınavlar, grip, uykusuzluk, halsizlik, zamansızlık derken bir lmperialism yazısı yazmak gerekti ayın sonuna doğru. Son bir umut, güneş ayın yerini alırken gökyüzünde, gözler kırmızı, gözler yorgun, gözler bitkin, geçildi bilgisayarın başına, son bir umut dendi, yorgunluk unutuldu, gözler kendilerini bir iki saniye kapattılar, derin bir nefes alındı, öndeki sabahın ağır yükü, alevin sönmeye doğru verdiği ısı gibi bir enerji ile attıldı omuzlardan, gözler açıldı, CD takıldı bilgisayara, bir derin nefes daha, oyun yüklendi, demodaki güzel müzikten biraz enerji, kahveden bir yudum alındı, baş ağrısı dayanılmaz hale gelince el ile boyun, parmaklar ile alın ovuldu... Ve görüldü ki oyun bozukmuş. Zaten herşeyin bu kadar gitmemesi gerektiği gibi gitmesinden (aslında burada süper bir kelime oyunu var ama size biraz uzak oldu) anlaşılabileceği gibi bu işte de bir terslik olmalıydı. Sorun şu ki: oyun devamlı Autorun yapıyor. İnanılmaz gelmiş olması doğal, bana da oldu. Her Turn'de 15-20 kere Autorun oluyor, bu sebeple normal oynayabileceğim hızın yirmide birinde oynadım. Bunun ne kadar güzel bir şey olduğunu anlatabilmem olanaksız. Hiç bir şeyden bu kadar zevk almamıştım.Yani Autorun süper bişi(bilmem anlatabildim mi?). Bu kadar ağlama diyeceksiniz, haklısınız, sizi de üzmek istemedim, (bunun dışında, şu halime üzüldüyseniz bu sizin adınıza iyi bir durum) bu iki paragraftan sizinle direkt olarak alakalı bölüm, Autorun durumu. Yani senelerdir bilgisayarın başındayım(on üç sene) ilk defa oluyor. Artık başıma iş gelme durumu aşmış vaziyette. Ama oyunun vaziyeti çok iyi (konudan daralmıştım, bu geçiş iyi oldu). Civilization'a benziyor dediler, ön yargılıydım, ama gördüm, pek bir alakası yokmuş.Yani varmış da, oyun öyle basit bir kopyadan daha iyi bişey. Paki daha iyi bir ne? Olyi bir ticaret sistemi, ticaretin dünya siyasetinde payı olması, ODiplomatik seçeneklerin oyunu tahmin edilebileceğinden çok daha çok etkilemesi, OSüpper bir dünya politikası izleme imkanı OVe dahası yazının ilerleyen bölümlerinde, ayrıca benim günde 20 kahve içmemden sonraki kan tahlillerim ve de kız tavlama taktikleri... (okuyun diye yapıyorum) Şimdi oyuna girdiğinizi varsayıyorum. Baştaki demo süper bişey müziği güzel) onu pas geçtik o zaman (müziği CD dinleyin). Ana ekran geldi karşımıza. Benim şak diye dikkatimi çeken şey Guit seçeneği: Genelde Guit kenarda köşede, ufak bişeyler olur.Netekim, burada ekranın yarısından çoğu tek başına Guit.Yani ilk anda insanın içine bir çıkma, kaçma, kurtulma duygusu veriyor. Anladığınız gibi, Guit ortadaki kapı. Sol üstteki şişeye hapsedilmiş gemi: Load Saved Game: Kaydedilen oyunu başlatmak: Yeni bir fikir diil. Altındaki dünya: Yeni oyuna başlamak: Bizim seçeneğimiz, sonra gelecez. Alttaki sarı kitap: Load Scenario or Tutorial: hazırlanmış senaryolar oynama (ki bu güzel bişi), ya da oyun bizi eğitsin diye Tutorial'e geçme (ki bu gereksiz. Ben ne iş yapıyom burda). Madalyalar: Show High Scores: Ekran manasız, ama resmi güzel. Telefon (Graham Bell'inki), Internet Belası için Multiplayer geyikleri. Tüy kalem ve Hokka: Preferences: İyi bişey, müzik ses falan. Girdiniz diyelim oyuna. Karşınıza bir ekran çıktı di mi? Şimdi bi gazeteyle kesişmekte olmalısınız. Bu gazete tıpkı Conguest of the New World'de olduğu gibi bir koloni, 1700-1800'ler havası yaratmak için koyulmuş. Yeri gelmişkene, siz oyunda 1800'lerde başlamış olan sömürgecilik olaylarında tarihsel gerçeklerin dışında olarak, kazançlı taraftasınız. Hatta kazançlı taraf sizsiniz. Hah gazete, burada önemli olan şey, koyu yazılmış yazılar. Oyunda olan olaylarla direkt alakaları olan bu yazılarda savaşlar, yeni buluşlar, falan ilan ediliyor. İyi yani ama geçtik. - Sağ üstte tarih var.Yanında paranız, 4 dolar cinsinden. Daha da sağda menüler. OBüyüteç (bana bişey ifade etmiyo): Zoom Out yapar. Bu ne demekti? OMikroskop (Laboratuar'daki anlamsız gözlemler): Invest in Technology. Demin dedim ya yeni buluşlar diye, işte bunlar onlar. Yani onlar bunlar. Yani her neyse, konsantrasyonumu bozmayın. Şimdi yeni bi şeyler bulununca bunu gazetede görürsünüz.S onra buraya gelince ortada 4 Purchase yazısına basınca bir-iki Turn
AL the dönen indi Empires of the east ünited ia their fear ot and a the Ofton Empire tr indüstri>
game and bir the Prance har than
IMPEI
içinde technology elinizde olur. Bence ilk önce ne işe yaradığına bakın sonra alın. Hemen atlamayın yani. Peki yeni tech ne işe yarar? Yeni Unit'ler, Upgrade'ler... OBilgisayar (uykusuz geceler): Game Controls: Save, Load, Moad... OSoru İşareti (ne desem boş): Help: Yararlı. Raporlar, yardım, ipuçları (ip esprisi isteyenler el kaldırsın, keserken kolaylık olur bana). ODaha altta harita var. Daha da altta yine menüler ve yine ben: ÜKüpün altındaki ok: Give Transport Ü0Orders: Şimdi buraları açıklamak zor. Önce bi kendime geliyim, geldim. Oyunda bir Capitol'ünüz var. Bunu düşmana verirseniz oyun biter. Ayrıca her türlü endüstüriksel olay da burada olur. Gelişimden anlayacağınız gibi, sizin hammaddeleri buraya getirmeniz lazım. Bunu nasıl yapıcaksınız? Engineer'larla demiryolu yapıcaksınız. Sonra almak istediğiniz hammaddenin çıkarıldığı yere yakın bir yere “Depot” kuracaksınız. Sonra bu menüye gireceksiniz. Sağ altta vagon sayınız var. Bunu nasıl arttıracaksınız? Endüstri menüsünden, sonra anlatıcam. Şimdi ortada herhangi depolara gelen (Türkçem ve Ben) ürünler var. Siz bunlardan kaç tanesini alacağınızı belirliyceksiniz -ki bu araba sayınızla sınırlı olacak.Oldu mu? ÜFabrika ve üç bacası: Give Industry Orders: Yanmış vaziyetteyiz. İşte burası işin döndüğü yer. Sağ tarafta yiyecekler ve altında sayılar var. Bu sayılar ne kadar tüketildiklerini gösterir. Eğer yemek yetmezse insanlarınız hastalanır. Ama bence siz hazır “Food” satın alrak işi kurtarırsınız. Sol tarafta üç komik adam, pazulu bir kol var. Şimdi, bu adamlar işçileriniz. En üsttekiler niteliksiz ayı, ki bunlardan bir iş gücü elde edersiniz. Ortadakiler yarı nitelikli ayı, iki iş gücü. En alttakiler en nitelikli ayı, dört iş gücü. Evet doğru anladınız, yukarıdaki kol da iş gücü. Peki bu iş gücü neye yarar? Ekranda gördüğünüz fabrikalara hammaddeler gelir. Bu fabrikalarda iş gücü * hammadde — işlenmiş materyal olur. Peki iş gücü nasıl artar. İlk şık varolan adamlarınızı eğitmektir. Bunun için Trade School'a gireceksiniz. Biraz kağıt ve biraz para ile adamları çalıştıracaksınız. Varolan adamların sayısını arttırmak içinse Capitol'e girip, sandalye, giyecek, yemek verip bir niteliksiz adam alıcaksınız. OK? OEkrandaki binalar: ÜFood Processing: Aldığınız yemeklerin fazlasını, konserve yapabilirsiniz bu güzel yuvada. ÜWarehouse: Deponuz. Neden kaç tane var sorusunun cevabı. ÜRailyard: Hani vagon sayınızı nasıl arttırırsınız demiştim ya, işte burada çelik, tahta olur size vagon (gönül isterdi ki kafiye yapıyım, olmadı). ÜShipyard: Tersane demek olur kendileri (ben neyim böyle ya). Gemi yaparsınız. Yeri gelmişken size gemi olayını anlatıyım: Şimdi bir ticaret gemileri var. Bunlar kargo sınırınızı arttırırlar. Peki bu ne? Trade ekranında anlatacağım. Bir de savaş gemileri var. Oyunda denizler bölgelere ayrılmış. Bir gemiye o bölgeye gitmesini söylediğinizde oradaki diğer düşman gemileriyle karşılaşır. Verdiğiniz emre göre (Cautious: Kaçabildiğin kadar kaç, kaçamazsan yine kaç. Normal: Onlar saldırmazsa savaşma. Agressive: Gördüğünü ver) hareket ederler. Yani iş bu. UÜCapitol-Trade School: Anlatmıştım ama kaçırmışsınız. En nitelikli adamları birliğe dönüştürür. Yeri yine gelmişken, oyunun başında çıkan dört birlikten bahsediyim. #Engineer: Demiryolu, “Depot”, “Port”
RIALISM
KÖPRÜ:
(balık için iyidir), “Fort” (savunmada yardımcı olur) yapar. Daha neler yapar. Binaları yapmak için, Capitol ünüzden uzaklaşınca adamın üstüne gelip, çekiç işareti çıkınca ona basıp yapacağınız şeyi seçin. #Prospector: Maden bulur. Nasıl yapar? Dağa, tepeye getirince, göz işaretini görünce, mouse'a basınca. Ayrıca başta 4 maden vardır, kömür ve demir Steel üretimi için lazımdır. Altın ve Elmas direkt para getirir. Sonra bir de yağ işi başlar, ki o çok sonra. Hani Prospector'la maden bulmuştunuz ya. Bu herif oraya maden kurar. Sonra tech gelişince madenleri Upgrade eder. # Farmer: Bağ bahçe işleri ondan Üretilen yemek miktarını arttırır (yine çekiç işareti ile). Daha sonra oduncu falan çıkar, o da üretilen odun miktarını arttırır... ÜSteelMili: Demir ve kömür gelir, çelik çıkar. ÜMetalworks: Çelik çıkmıştı ya, o buraya girer, silah ya da alet edevat olarak çıkar. ÜTextile Mill: Pamuk ya da yünü kumaş yapar(daralmış durumdayım). ÜClothing Factory: Kumaş'ı giyecek yapar (ölecem). OArmory: Ordunuza adam yapar. Şimdi savaş işini anlatayım. Savaşlar Heroes tarzı. Ama eğer istemiyorsanız, Preferences'dan kapatın. Armory'den alabileceğiniz adamlardan dört tanesi
1882 önemli. Birincisi sağ tarafta ikinci sırada bulunan atlılar (adlarını unuttum işte). Bu herifler çok iyi savaşırlar. Ayrıca hızlı oldukları için, düşman hattının gerisine sızıp, topları yok edebilirler. İkincisi sol en alttaki toplar. Bunlardan üç dört tane olsun. Yoksa düşman sizi ezer. Dikkat edin çok önemli! Üçüncüsü, sol alttaki savaş mühendisleri. Bu herifler siper kazar, düşman kalelerinde delik açar. Dördüncüsü de herhangi bir piyade. UÜLumber Mill: Ağaçları kağıt veye kereste yapmak niyetine. Factory: Keresteden sandalye üretmek amacına (inanamıyorum, bitti). Bütün bu binaları Upgrade edip kapasitelerini arttırabilirsiniz. ODiplomat Şapkası: G. ve Diplomacy Orders: İşte oyuna taptıran bölüm. Diplomacy çoooook önemli. Minor Nation'ları domine edip, üstünlük sağlamak lazım. Ayrıca Alliance'lar CIV'deki gibi kıytırık diil. Oyunda ülkeler yavaş yavaş kutuplaşıyorlar. Anlaşmalar kurup, birbirlerini kollayıp, bir yandan da güçleniyorlar. Askeri güçlenme devam ederken birisi bir Minor Nation'a saldırıyor. Onu koruyan devlet savaşa girince, anlaşmalar gereği herkes ortaya dökülüyor. Kendinizi gerçekten akıllı bir siyaset izlemek zorunda hissediyorsunuz. Neyse menülerim ve ben: OSol taraftaki “İ” işareti: Seçtiğiniz yer hakkında genel bilgi. OOnun altındaki içine oy düşen sandık: Son seçimin oyları falan. Oyunda bir de böyle bir şey var. Seçim bir kaç yılda bir oluyor. Ben hiç kazanamadım. O yüzden kazanınca n'ooluyo bilmiyorum. Utandım. ÜSoldaki rulo gibin kağıt: Anlaşmalar için. Sırasıyla: #Peace: Savaş sırasında barış için (Bir de “Savaş ve Barış” vardı. Hala okumadım). Barış sırasında savaş için. # Trade Consulate: Bir yerle Trade'inizin gelişmesinin ilk adımıdır. Çok lazım. # Embassy: Oraya konsolosluk kurmak için. Bence sadece o dönem uğraştığınız yere kurun. Çünkü pahalı. #Pact: Söz veriyom ki sana saldırmayacağım. * Alliance: Hadi ittifak kuralım. Düşmana beraber dalalım. # Empire: Bir Minor Nation'a size katılmasını teklif etmek. Bana hiç katılmadılar. ÜSoldaki açık kağıt: Bir Minor Nation'un liderine rüşvet teklif etme. Domine etmenin ilk şartı. OOnun altındaki anlamsız şekil: Kapitülasyonlar vermek için. Ayrıca Boycott etmek için. Evvveeet! Menüler bitti. Şimdiii... Ben bir lmperialist'im ne yaparım, ne ederim? “Önce bir özür. Help dosyalarında anlatıldığına göre oyunda “Developer” diye bişi varmış. Bu bir Minor Nation'un topraklarını satın alabilirmiş. Böylece orada üretilen şeyler bizim olurmuş. Fakat ben oyunu epiyi uzun süre oynadım, neredeyse yanlışlıkla oyunu bitiriyordum (bir Türk olarak İmperialısm'i bitirmem Kozmik Denge'yi bozacaktı. Zamanda bir kırılma olacaktı ve bu geyik sürüp gidecekti), ama böyle birşeye rastlama kifayetine erişmiş diilim. Bilemiyorum, özür diliyorum. Sonra, oyunu çok beğendim. Eğer CIV'den birazcık bilem zevk aldıysanız, bunu da beğenirsiniz kanaatindeyim. İlk defa olarak bana gerçekten dünya siyasetini bu kadar güzel göstermiş bir oyun rastgeldi, mutluyum, gururluyum. “Demiryolu ve depo sisteminizi iyi kurun. Başlarda Swamp'larda demir yolu kurulamıyor. Bunun için bir Tech lazım. Bulun yani. Başkalarının Minor Nation'larına of of |
1. tor in — | Bulk Befiner ana Pisa — | to Öretarde m.
to Girmeli bulaşmayın. Savaş sebebi olur sonra. “ Ordunuzu, üç top, dört piyade, dört atlı ve iki savaş mühendisi şeklinde tumaya özen gösterim. Mühendislerle siper kazın, toplarla arkadan düşman mevzilerini vurun, atlılarla düşmanın toplarına saldırın, piyadelerle topları koruyun. v Silah satımı karlı bir iştir. Tavsiye ederim. v İşlenmemiş bir materyeli satmayın.Hiç bir işe yaramadığı gibi boşu boşuna kargo sınırını doldurur. Hah kargo sınırı, Trade ekranında sol tarafta kargo sınırınız yazar. Demek isterki en fazla o kadarlık mal satabilirsiniz. Çok bir önemi yoktur. Gereksiz Alliance'ler yapmayın. Sadece ve sadece dünya kutuplaşmaktaysa bir tarafa katılın. Yoksa tarafsız kalmaya çalışın. Savaş gerçekten karlı birşey değil. Ama eğer savaşa girerseniz, aradan bir tane Minor Nation götürün. Savaş sırasında siz tarafsızken iki tarafa da Pact teklif edip tarafsızlığınızı korumaya çalışın. Ayrıca siz biriyle anlaşmadayken ona saldırırlarsa siz de savaşa girin. Dünya siyasetinde güvensizlik tehlikelidir. her şeyi taşıyabilmeye çalışın. Vagon yapın, falan filan, ama halledin bu işi. v Kesinlikle sanayiinizi dışa bağımlı hale getirmeyin. İşte Imperialist akımların, zavallı Minor'leri kendilerine alet etme yolu budur. Bağımlı hale getirmek. Olmazsa az şey üretin. Ama bağımlı olmayın. Dışa bağımlı sanayiiler devrilmeye mahkumdur. “ Oyunda her birşey bitirmek, tüketmek, yok etmek üzerine kurulu. Hatta bir örnek vereceğim: Normalde kaç tane madeniniz yazması gereken bir yerde, kaç tane yapılabilecek maden kaldığı yazıyor. “ Geçen ay adımın arasına “görüşürüz” yazan (ben boş bırakmıştım) Mert Topçu (soyadda bir alamet var) hakettiği cezayı aldı. Karşımda ayaklarıyla sayfa yapıyor. “Müzikleri çok güzelmiş gibi bir izlenim bıraktı oyun bende. Ama ben dinleyemedim (Autorun hikayesi, ama konuyu açmayın, ellerim titriyo). v Hepinizin başına istediğiniz gelsin. “Benim hayatım kendine gelsin (Amin diyin sevaptır). “Gücün, paranın, ezenlerin oyunu Imperialism” Burçak "le guerrier du monde entier” Caner
STRATEJİ
PENTIUM 16 MB RAM MB HARDISK
990