Sir Maniac/Hysteric İle Söyleşi
Can Yalçın eçen ay başladığımız söyleşi köşesi sizlerden gayet olumlu bir tepki aldı ve bu inanın hepimizi çok mutlu etti. Gerçekten, biraz düşününce, siz gençleri anlayacak, belki konularında yine aydınlatacak kişiler yine gençler. Bu yüzden biz de C-64'ün gruplar dünyasından, alanlarında başarılı gençlerle yaptığımız bu söyleşileri sürdüreceğiz. Bu sefer hepinizin aslında her oyunda karşılaştığı, ancak haklarında çok az şey bildiğiniz bir dalda konuğumuz var. Konuğumuz şu anda Almanya'nın belki de en iyi kırıcı gruplarından HYSTERİC'in swapper ve modem trader'larından SIR MANIAC adlı grup üyesi. Swapper'ın ne olduğunu bilmeyenler için açıklayalım. Swapper'lar, üyesi oldukları grubun programlarını posta yoluyla dünyanın dört bir yanındaki diğer swapper'lara ulaştıran kişilerdir. Modem Trader'lar ise, bilgisayarlarını telefon hattına modem denen aletle bağlayıp diğer modemlere bağlanıp grubunun prgramlarını modem yoluyla dağıtanlara denir. Sir Maniac geçen Kasım'a kadar 170 kişi ile yazışıyordu, ancak okulu yüzünden swapper'lığı bir süre için bıraktı. Artık devamlı modem'inin başında grubunun programlarını dağıtıyor. Kendisi cracker olmamasına rağmen cracker'lar hakkında sorularımıza cevap verebilecek kadar bilgi sahibi. Büyük bir şans eseri, konuğumuzu Türkiye'de bulduk!. Türkiye'ye tatil için gelen Sir Maniac'ı pek kolay bırakmadık.. Eveet, yine tutturdum gidiyorum, en iyisi misafirimizi de söyleşimize katalım, merak ettiğimiz konuları kendisinden dinleyelim. CAN: Merhaba Sir Maniac. (garip isim hani..) Seninle derin bir kırıcılık sohbetine girmeden önce okuyucularımızın seni daha yakından tanıması için kendinden bahseder misin? SIR MANIAC: Herkese merhaba. Artık bildiğiniz gibi takma ismim Sir Maniac ve Hysteric adlı Alman cracker grubunun üyesiyim. 17 yaşındayım, 1.80 boyum, sarı saçlarım ve mavi gözlerim var. (CAN: Bayan okuyucularımızın dikkatine sunulur..) En büyük habilerim futbol (CAN: Danimarka yenilgisinden sonra bile mi?) uyumak ve tabii ki bilgisayarlar! CAN: Grubundaki görevlerin hakkında bilgi verir misin? SIR MANLAC: Benim gruptaki görevim, modem ve posta yoluyla grubumun çıkardığı tüm ürünleri diğer gruptaki arkadaşlarıma ulaştırmak. CAN: Hemen bu modem olayına eğilmek istiyorum, çünkü modem kullanmak pek Türkiye'deki C-64'çülere nasip olan bir şey değil. Modem kullanmak bir grup için ne kadar önemli? İyi ve kötü yanları nedir? SIR MANLAC: Herhangi bir grup için bir şey söyleyemem ancak bir kırıcı grup için modem en önemli olaydır. Mutlaka her kırıcı grubun modem trader'ları olmalıdır. First Release denen olayı zaten sadece modem'le başarabilirsiniz. Amerika'ya en hızulaşmak sadece modem ile başarılıyor. Modem'in iyi yönü, istediğiniz an, istediğiniz merkeze bağlanıp, oradaki istediğiniz programları elde edebilmeniz. Kötü yanı ise bol sıfırlı telefon faturaları. Mesela yarım saatlik modemle bir Amerika bağlantısı, yarım saat Amerika ile konuşmuş gibi fatura getiriyor. * CAN: Peki swap nasıl bir iş? O kadar kişiyle yazışmak zor gelmiyor mu? Swap yapmanın güzel yanları neler? SIR Tabii ki çok zor. Zamanında 150-170 kişiyle yazışırdım. Geceleri sabahlara kadar disk kopyalamaktan okula hiç uyumadan gittiğim günler oldu. Zaten bu yüzden şu anda bıraktım, okula daha fazla önem vermek zorundayım. Ancak çok yakında yine başlayacağım, umarım bu sefer beraber götürebilirim. Swap yapmanın güzel yanları neler... Aslında her yönü güzel. Düşünün, dünyanın her yanından arkadaşlar ediniyorsunuz. Şu anda 30 ülkeden diğer swapper'larla yazışan swapper'lar tanıyorum. Müthiş bir arkadaşlık. Başta birbidisk atıyorsunuz, sonra arkadaşlığınız ilerliyor, çikolatalar, armağanlar, hatta birbirinin ülkesine gidip buluşmalar. Swapper olmak çok güzel, tek kötü yanı disk kopyalamak, mektup yazmak gibi bir sürü angaryası olması. Çok zor, çok zaman alıyor. CAN: Şu anda C-64 dünyasında kaç tane kırıcı grup var? Bir tahmin yapabilir misin? SIR MANIAC: Hmmm.. Yaklaşık 100 kadar olmalı. Ancak bunların birçoğu kalitesiz, kötü kırıcılarla dolu gruplar. 100 grubun 30-40 tanesi tanınan, yaklaşık 15 tanesi ise herkesin bildiği en önemli kırıcı gruplardır. CAN: Şimdi önemli bir soru.. Aslında insanların cracker'lara karşı olmasının nedeni.. Neden crack işiyle uğraşıyorsunuz? Sizin bu yaptığınız programcılara karşı bir şey değil mi? Adamlar o kadar uğraşıyorlar ve sizler kırdığınız için fazla orijinal satamıyorlar, para kazanamıyorlar. Hiç cracker'lar kendilerini suçlu hissetmiyorlar mı? SIR MANIAC: cracker olmanın en zevkli yanı, bir programcının günlerce uğraşıp programladığı korumayı yoketmektir. (çok iyi korunan bir bahçeden elma çalmanın zevki gibi..) Cracker'lar oyunlarla değil, onların korumalarıyla ilgilenirler. Onlar için zevk korumayı ortadan kaldırmaktır. Programcılar bizlerin oyunlarını kırmamızla hiç ilgilenmezler, çünkü onlar yaptıkları oyun için paralarını peşin olarak alırlar. Oyunu firmaya teslim ederken paralarını alırlar, firma oyunu piyasaya sürer, tüm bunlaran sonra oyun kırılır. Bu yüzden biz programcılara zarar vermiyoruz, kendimizi de suçlu hissetmiyoruz. CAN: Az önce konuşurken cevaplarının birinde First Release diye bir şeyden bahsettin. Bunu ve bir de IFFL denen terimden bahseder misin? Bunlar hep kırıcı grupların kullandığı terimler. SIR MANIAC: First Release denen olay, .eracker'lar dünyasında en önemli olaydır. Olay kısaca şu, İngilizcede First Release, “İlk olarak piyasaya sürmek” gibi bir anlama geliyor. Yani, bir program piyasaya çıktığı an o programı ilk eline geçirip ilk kıran grup onu Frist Release yapmaya büyük adım atmış olur. O programı hemen kırıp, modem aracılığıyla Amerika'ya yetiştirmek zorundadır. Amerika'da ulaştırdığı partneri, hemen Avrupalı grubun kırdığı bu oyunu Amerikan sistemi olan NTSC'de çalışır duruma getirir. Böylece Avrupa'da çıkan bir oyun Amerika'da da oynanılabilir. Daha sonra hem Avrupalı grubun, hem de Amerikalı partnerinin introları eklenir ve oyun resmen modem'le dağıtılır. Tüm bu işleri yapan ilk grup, oyunu First Release yapmış olur ve ne kadar hızlı bir kırıcı grup olduğunu ispatlayıp prestijini arttırır. Bu First Release olayı o kadar önemlidir ki, kırıcı gruplar her şeylerini seferber ederler, sadece 1-2 dakika ile First Release'i başka gruba kaptırabilirsiniz. Amerikalı bir partneri olmayan Avrupalı grup First Release yapamaz. Mesela Avrupalı LEGEND grubu Amerikalı NEI ile, PROJECT Amerikalı EMPİRE ile ve biz HYSTERIC partnerimiz ARMAGGEDON ile çalışırız. Modem olmadan bu işleri başarmak imkansızdır, bu yüzden en büyük kırıcı grupların yetenekli modem trader'ları ve Amerikalı bir partnere ihtiyacı vardır.. IFFL sistemine gelince. Bu daha 1-2 sene önce keşfedilen bir şey. Bir oyunun 20 bölümü olduğunu düşünün. Bu 20 bölümü diskte 20 ayrı dosya halinde göstereceğine, tek bir dosya halinde gösterir, Bu IFFL oluyor. Bir IFFL dosya yaklaşık 400-600 blok uzunluğunda olabilir. Tek bir dosya, ama çok çok büyük bir dosya. Böylece kırıcılar oyuna hızlı yükleyici koyabilirler ve her şey daha güzel çalışır. Aslında IFFL o kadar önemli bir olay değil, her şeyin daha derli toplu görünmesini sağlar. CAN: Senin favori cracker grupların hangileri? SIR MANIAC: Öyle pek hayranı olduğum favorim yok. Eskiden Paramount ve Illusion'ı çok beğenirdim, ancka şu anda her şey birbirine çok yakın, 4-5 grup First Release'ler için savaşıp duruyorlar. Hayranlığımı kazanacak kadar diğerlerine fark atan bir grup yok. CAN: Her grup First Release yapmak ister tabii. Peki bu oyunların orijinallerini nereden buluyorsunuz? Sırf kırmak için gidip satın mı alıyorsunuz, yoksa yardım eden birileri mi var? SIR MANIAC: Şahsen benim elime öyle pek hızlı orijinal oyun geçmez, sadece Bomico ve Ability tarafından yapılan oyunları ilk olarak ben elime geçiririm. (tabii bunlar grubum tarafından First Release olur.) Genelde arkadaşlardan veya Supplier dediğimiz ve gruba orijinal oyun bulan grup üyesinden buluruz. CAN: Bazı firmalar sırf cracker'lar kıramasın diye oyunlarını kartuşlarda çıkarmaya başladılar. İşin ilginç tarafı, tüm bu oyunlar da kırıldı. Bunu nasıl beceriyorlar? Gö- Tünüşe göre cracker'lar engellenemiyor. SIR MANLAC: Evet, bazı firmalar böyle bir denemede bulundular. Aslında biliyor musunuz, kartuş oyunlarını kırmak bazı iyi korunmuş normal oyunları kırmaktan çok çok daha kolay. Tek yapmanız gereken kartuşun belleğini bilgisayarın RAM'ına aktarmak, sonra oradan da diskete saklamak. Diskete saklanmış dosyaları bir de fastloader koydunuz mu, işte size kartuştan kırılmış oyun. Shadow of the Beast, Chase Hg 2, Robocop 2, bunların hepsi kartuştan kırıldı. Hatta Robocop 2'nin orijinalinde programlama hatası vardı, onu kıran cracker bu hatayı düzeltti. Kırılmış versiyonu orijinalinden daha güzel, heh he! CAN: Eğer bir cracker yakalanırsa cezası ne oluyor? SIR MANIAC: Bir cracker yakalanırsa çok yüksek bir para cezası ödemek zorunda kalıyor. O mahkemeye evinde bulunan her kırılmış oyun için 2500 Mark ödemek zorunda. Çok katı yani. CAN: Peki senin hiç başın belaya girdi mi? SIR MANIAC: Sadece bir kez, ancak önemsiz bir şeydi, her şeyi hallettim, şimdi aktivitelerime devam ediyorum. CAN: Telif haklarının en zorlu olduğu ülke hangisi? Ya hiç olmadığı ülkeler? SIR MANLAC: Yanılmıyorsam Almanya en sıkı kontnrol edilen ülke. Bildiğim kadarıyla hiç olmayanlar ise İtalya ve Türkiye.
İsviçre'de sözde telif hakkı var, ama hiç kimse aldırmıyor. CAN: Oh, Simulmondo gibi dev bir firmanın bulunduğu İtalya'da telif hakkının olmaması çok ilginç. Peki, sen yasadışı bir grupta swapper'sın. Peki polisler senin kırılmış oyunları dağıttığını bilmiyorlar mı? Bir swapper'ın adresini her yerde bulmam mümkün. Polislerin bulup seni yakalamalarından korkmuyor musun? Bu sadece senin için de değil, en az 1000 tane swapper var ortalıkta. SIR MANIAC: Ben polislerin benim adresimi bildiklerine eminim, ancak bana bir şey yapmaları için benim gerçekten yasadışı olduğumu ispatlamaları gerekir. Yani evimde kırılmış oyunları bulmaları gerekir, ben ise tedbirimi almış durumdayım. Basılsam bile hiçbir şeyi ispatlayamazlar, o yüzden hiç korkmuyorum. CAN: Çok merak ettiğim bir soruyu her konuğumuza soruyorum. Türkiye'deki bilgisayar dünyasından neler biliyorsun? Hangi gruplar, tanıdığın kişi veya programlar var mı? SIR MANIAC: Türkiye'de kırıcı grup yok, yanılmıyorsam bunun nedeni Türkiye'- de telif hakkının olmaması. Benim tanıdığım 2 grup var, bunlar da Cligue ve Accuracy. Cligue, Türkiye'den çıkmış en ünlü grup ve şu anda benim | numaralı diskdergim olan script'i çıkarıyorlar. Remix/Cligüe ile devamlı yazışıyorum, ancak Türkiye'ye gelince diğer Cligue elemanlarından Smile, Scotch, Tuareg, Metalic ve Rattlehead ile de tanıştım. CAN: Eveet, artık söyleşimizin sonuna geldik. Burada söylemek istediğin bir şeyler, veya selam göndermek istediğin arkadaşların var mı? SIR MANIAC: Tabii, ilk olarak tüm HYSTERİIC grup arkadaşlarıma selamlarımı gönderiyorum. Daha sonra Ans/SPIRIT, Myxin, Cult, Mike/SUNRISE, Astoroth/LEGACY, Erotyc/SUNRISE, Communist/F4CG, Son olarak da beni Türkiye'- ye davet eden ve neredeyse tüm Türkiye'yi gezdiren, yanımdan ayrılmayan tüm CLI-OUE elemanlarına teşekkür ederim.Bu küçük söyleşi için de sağolun, artık bu yazının çıkacağı sayıdan bir tane gönderirsiniz de- Bil mi? CAN: Hiç merak etme, Ağustos'ta elinde, Cevapların için çok teşekkür ederiz! İşte bir söyleşi de burada bitti. Umarım kırıcılar hakkında aklınızda olan birkaç so- Tu işaretini silmeyi başardık, konuklarımız devam edecek, siz hep bizimle olun. Sevgiler...
Can Yalçın izlere ne diyeceğimi bilemiyorum. Bu köşenin açıldığından beri bana ve bu köşeye gösterdiğiniz ilgiden, yakınlığınızdan, arkadaşlığınızı ve sorunlarınızı paylaşmanızdan ne kadar hoşnut ve mutlu olduğumu tahmin edemezsiniz. Her gün büyük heyecanla gittiğim posta kutusunda mektupların olduğunu görmek, onları teker teker okumak bana inanamıyacağınız kadar büyük bir zevk veriyor. Korkunç bir istekle yazdığım bu köşeyi gerçekten büyük bir ilgiyle izlediğinizi öğrenmek benim tüm yorgunluğumu, sabahlara kadar bilgisayar karşısında uykusuz kalmamı bir çırpıda siliyor. Hepinize tüm kalbimle teşekkür ederim. İçinizden birçoğunun bizim kadar şanslı olmadığını, C-64'ünü bizim kadar kullanmadığınızı bilmek beni üzüyor, ancak benim bu konuda yapacağım tek şey sizlere bilgi kapıla- Tımı sonuna kadar açmak ve hepinizi en az kendi düzeyime getirmek için çalışmaktır. Bunu becerebiliyorsam ne mutlu bana. Karşılaştığım 64'çülerin oyunlardan başka şeylerden de bahsetmelerini görmek, onlarla aramızda bilgi farkı olmadan konuşmak, sohbet etmek benim en büyük dileğim., Ancak her şey istemekle olmuyor. Karşımıza çıkan engeller, elimizde olmayan ve değiştirmek için birçok şey feda edebileceğimiz olaylar bizleri bazı değişiklikler yapmaya zorluyor. Büyük ihtimalle Su Şişesi sayfasına gelene kadar öğrendiniz. Şu anda elinizde tuttuğunuz bu sayı, C-64 dergisinin son sayısı. İçim titreyerek söylüyorum, gelecek sayıdan itibaren iki Commodore dergisinin birleşmesi beni çok üzüyor. Aslında değişecek bir şey yok, ben ve tüm arkadaşlarım bu dergide kaldıkça sizleri hiçbir zaman yalnız bırakmayacağız. Her zaman AMIGA'ya ağırlık vermemizden korkmuştunuz, daha önce ayrıldığımız AMIGA dergisiyle birleş. memiz bu korkularınızın yeniden uyanmasına yol açmış olabilir. Size tek bir şey söyleyeceğim. 70. sayıda başlayan C-64 devrimi devam edecek. Bu dergi benim için “öylesine bir dergi işte” değil, kendimi korkunç derecede sizlere sorumlu hissediyorum. Bir oyun açıklamasını eksik yapsam, bir ay az yazı yazsam sizlerden gelebilecek olumsuz bir tepkiyi korkuyla bekliyorum. İçimdeki bir sorumluluk bu dergi için her zaman daha fazla çalışmamı gerektiriyor. Bunun için en azından her sayıda daha fazla yazı yazdığımı, sadece oyun açıklamaları ve Su Şişesi ile sınırlı kalmadığımı sizlere ispat olarak gösterebilirim. Sonuç olarak şunu söylemek istiyorum. LÜTFEN, derginiz sadece C-64 için olmayacak diye üzülmeyin. Aynı azimle devam edeceğim, hepimiz devam edeceğiz. Okuyucu olarak sizlerin de bize karşı göreviniz olduğunu unutmayın. Mektuplarınızı her zaman bekliyoruz. Bu ay Su Şişesi'nin sayfalarını pek-bir-sevgili editörümüzün zevki süsleyecek. Tüm fotoğraf çekimleri ben Antalya'da iken yapıldığından istediğim resimleri İstanbul'a gönderemedim. Ancak bu önemli değil, yine birçoğunuzun sorusu bu sayfalarda cevaplarını bulacak. Son bir şey söylemek istiyorum. Bazılarınızdan “Niye benim mektubumu cevaplamadın?” cinsi notlar aldım. Lütfen yapmayın, Su Şişesi başladığından beri en az 130 mektup aldım. Bu yığılmayı sayfa sayımız elverdiğince karşılamaya çalışıyorum. Biraz sabırlı olarak bana yardımcı olursanız çok sevinirim. Tuğrul Yazar, İstanbul 1- Geçen sayılarınızda verdiğiniz çizim ile ilgili programları kasette Adv.Art Studio için nasıl kullanacağız? 2- Fighter Bomber oyununda Rus uçağının Aphid ve Kerry silahlarını nasıl kullana- ?
Sevgili Tuğrul, diğer soruların oyunlarla ilgili ve inan pek bir bilgim yok. O yüzden geçiyorum. 1- Resmi bir monitör programı ile yükle. RUN yazınca çalışmasını bekleyemezsin tabii. Sonra programı yaz ve çalıştır. Olduğunu göreceksin. 2- Tam olarak bilmiyorum, tek hatırladığim RETURN ile silah seçimi yapıldığı. Ahhh, yine elime yüzüme bulaştırdım, ama oyunlar hakkında pek soru sormanızı istemiyorum. Alpay Tekinsal arkadaşımız çizdiği resimleri nasıl programlarında kullanacağını sormuş. Bunun programlarını 2-3 sayı önce bu köşede yayınladığımızı söyleyerek bir sonraki mektuba geçiyorum. Cem Aslan, Ankara 1- İki drive modu olan bir programla 1581'den 1541'e (veya tam tersi) kopya yapılabilir mi? 2- Hızlı yükleyici olarak Multi Ice 6 kul- Oldukça hızlı yüklüyor ancak ara yüklemeli oyunlar fastload'ı iptal ediyorlar. Dergide sık sık “dolphin dos” adlı bir donanımdan sözedildiğini duydum. Sorunumu çözer mi? Sürücüme zarar verir mi? İstediğim an normal mod'a dönebilir miyim? 3- Modem aracılığıyla diğer bilgisayarlara komut gönderilebilir mi? Bir modem 1000 karakterlik bir texti ne zamanda iletir? 4- Eski zamanlarda çıkan döküm eki programlarını disket olarak posta yoluyla elde edebilir miyim?
5- Yeni çıkan AMIGA 500 Plus'ın AMI-GA 500'e üstünlüğü nedir? 6- Multi Ice ile programlardan çaldığım sprite'ları kendi programlarımda nasıl kullanabilirim? 7- Bilgisayarımın tuşlarının arasını nasıl temizleyebilirim? 8- Modem için PTT'den izin almak gerekiyor mu? Türkiye'de üye olabileceğim C- 64 modem clubu var mı? Modem aracılığıyla ne alıp veriliyor? 9- Monitör filtresi ne işe yarar? 1- Yanılmıyorsam evet. Eğer olmazsa mutlaka onun özel bir kopya programı vardır. Bunun cevabını çok yakın bir zaman sonra 1581'imi aldığımda verebilirim... 2- Bu sorununu Dolphin dos çözer. Dolphin dos bir kartuş değil, resmen bilgisayarın bir parçasıdır. Sürücüye bir zarar vermez. (en azından ben 2-3 senedir sorunsuz kullanıyorum) İstediğin an normal mod'a dönebilirsini, bir on/off düğmesi vardır. 3- Komut değil, program gönderilir. Modemler program alışverişine yararlar. Hızları ise modellerine göre değişir. C-64 için 300, 1200, 2400 baud modem vardır. 300 baud dakikada 300 byte, 2400 baud dakikada 2400 byte iletir. Kaç blok olduğunu sen hesapla artık.
4- Evet, bunun için sakız sokak adresine başvurman yetecektir. 5- AMIGA 500 Plus'ın otomatik virüs kontrolü vardır. Disketi soktuğunuz anda vi- Tüs kontrolü yapar ve bootblock acayip gö- Tünürse programı yüklemez. Aslında bu kötü, mesela değişik bir loader veya bootblock'a sahip oyunların hiçbirini yükleyemiyorlar AMIGA 500 sahipleri. (Kick off gibi) Grafik yönünden biraz daha üstün olma gibi bir özelliği de var. 6- Kendi programlarında sprite datalarının hangi adresler arasında olduğunu yine Multi Ice 6 ile bul ve daha önceden çaldığın sprite'ı oraya yükle. Bu kadar... 7- Her tuş aslında ayrılabilir bir parçadır. Bir tornavida veya cımbızla tuşları teker teker çıkarabilirsin, böylece her yanını temizleyebilirsin. Ancak dikkatli ol, tuşlarını kırabilirsin. Sakın zorlama! 8- Modem için PTT'den izin almak gerekiyor. Türkiye'de Club C-64 için bir modem henüz yok. Modemlerle program alışverişi yaparsın. 9- Monitörden yayılan zararlı ışınları, radyoaktiviteyi falan azaltır. Gözlerine daha iyidir. Ben şahsen bir türlü alışamadım, çok yadırgiyorum.
Altuğ Erbaşı, İstanbul 1- Disketlerinize daha çok bilgi koyabilmek için 64'te bir sıkıştırma işlemi söz konusu olabilir mi? 2- (Belki biraz aptalca olacak ama merak işte) C-64'ün kullandığı 6510 işlemciyi 68000 ile değişteribilir miyim? Bu bana ne kadar patlar? 3- Çeşitli gruplar oyunların başına kendi introlarını koyuyorlar. Ben de kendi yaptığım programın başına intro nasıl koyabilirim?
4- Sayfa yokluğundan bahsederken hiçbir özelliği olmayan oyunları neden tanıtıyorsunuz? 5- Ben disketlerimi herkesin kullanmasını istemiyorum. Bazı disketlerimde özel bazı notlar tutuyorum. Bu disketlerinin directory'lerini almak isteyenlere şifre sormak mümkün mü? 6- Günlük tutma alışkanlığım var. Bilgisayarda çeşitli textleri yazmak için programlar var mı? 7- Atölye'nin sayfalarını ilhak ve işgal et. Sevgili günlük... Bugün Commodore dergisini aldım. Can Yalçın sorularımı cevaplamış. Bu adama hayranım, ne kadar büyük bir insan... Heh he! Eh Altuğ, artık senle bayağı içli-dışlı olduk, böyle şakalar yapmaya hakkım var değil mi? Bu arada, 1 haftadır senden bir mektup gelmedi, aklıma kötü kötü şeyler geliyor, en sadık okuyucuma neler oldu? 1- Evet, programları sıkıştırarak onları kısaltabilirsiniz. Bu işleme CRUNCH denir ve CRUNCHER adlı programlarla yapılır. 2- Değiştirdiğini düşün. Elindeki alet ne C-64'le, ne AMIGA ile uyumlu olacak. Fil ile tırtıl arası bir mahlukat gibi olacak. Duvarına asmak için kullanabilirsin belki. 3- Tek yapacağım programın intro'nun bitisinden sonra hafızaya koymak ve intro'da space'e basıldıktan sonra tüm programı $0801'e taşımak. Neden $0801? Çünkü BA-SIC programlar $0801'den başlarlar.. İstersen programı introsundan programlamaya başlarsın, o zaman transfere de gerek kalmaz. Makine dili bilgin nasıl bu arada? 4- Birkaç ay oyun tanıtımlarını sırf sizlere bırakmak lazım, o zaman şikayet etmeyi görürsünüz siz. Bu dergide o ay piyasaya çıkan en iyi oyunlar tanıtılıyor. Eğer oyunları beğenmiyorsanız, bilin ki o beğenmediğiniz oyunlar çıkanların en iyileri. İsterseniz güzel-eski oyunları da açıklarız, bana hava hoş, Aztec Challagne'den veya River Raid'- den başlayalım mı? 5- Directory için bir kilit olduğunu sanmiyorum, ancak program başlarına kilit koyabilirsin. İstenmeyen kişi programı yüksele de şifreyi bilmeden çalıştıramaz. Bunu yapan programlar mevcut. 6- Hem de yüzlerce. İstemediğin kadar. 7- Sonra Vedat Usta da benim hayatımı ilhak ve de işgal etsin!. Yoo, ben hâlâ yaşamak istiyorum! No Name, İstanbul 1- Elvira'da bir kutu içindeki nesneyi nasıl alabiliriz? 2- Karakter seti editörüyle yaptığım karakter setini diske kaydedip yükledikten sonra SYS başlangıç adresi veriyorum, çalışmıyor. $2000-$2600 arasındaki seti nasıl kullanabilirim? 3- Flı graph ile yapılan çizim ve sprite'ları oyunlarda kullanmanın ne gibi etkileri vardır? Yoksa neden kullanılmıyor? Waow, ilk takma isimli okuyucum! 1- Kutuya kilikle, sol üst tarafta “look in” ikonu yanacaktır. Onu da klikle, içeridekini görürsün. Sonra içeridekinin (mesela tu- Zun) üzerine gel, ateşe basılı tut, INV'ye götür ve bırak. 2- POKE 53272.24 işini görür. Karakter setleri program değildir, sadece DATA'dırlar. O yüzden SYS ile çalıştıramazsın. 3- Fli-graph ile çizilmiş bir resim çok zaman yer. Fli resmi oynatması zordur. Fli resim üzerine sprite koyamazsın. Sprite'sız da bir oyun olmaz gibi. O yüzden sadece açılış resimlerinden falan kullanıyorlar. Tamamen Fli oyun imkansız (Şimdilik. Böyle manyak programcılar oldukça yarın ne olacağını kimse bilmez!). Özgür Homurlu, Gaziantep 1- Derginiz bir programcılık yarışması açamaz mı? 2- Ben aynı anda grafik ekranını ve sprite'ları kullanmak istiyorum. Özel bir işlem uygulamam gerekir mi? Sevgili Özgür, Su Şişesi'ni tamamen okur mektuplarına ayırırsam makine dilini nerede başlangıç yapacağınızı sormuşsun. Makine dili kursu geçen aylarda en baştan başladı. Su Şişesi zaten en başından beri tnektuplara ayrılmıştı. 1- Programcılık yarışması daha birkaç ay önce yapıldı. Pek takip etmiyorsun gibi, eh? Her yıl tekrarlanıyor, seneye sakın kaçırma! 2- Bunun için özel bir olaya gerek yok, önce kullandığın bankın grafik ekranını açarsın, sonra sprite'ları normal olarak koyarsın. İsmail Sarı, Antalya 1- Şubat ayında kaset oyunu olarak tanıttığınız The Brew çift taraflı bir disk oyunuymuş, doğru mu?
2- Ekranda cursorun girdiği alanın dışına nasıl yazı yazabilirim veya bir şey çizebilirim?
3- AMIGA 500'de kaç renk var? 4- 10 FOR A-1 TO 10 20 PRİNT TAB(A)“COMMODORE” 30 NEXT Yukarıdaki program ““Commodore” yazısını ekrana birer satır aralıkla 1. sütundan 2. sütuna kadar yazıyor. Bunun tam tersini, 10. satırdan 1. satıra nasıl yazabilirim? 1- Evet, aslında bir disk oyunu. Şubat ayındaki gözucu tabloları birbirine girdi, karışık çıktı. Yanlışlık bu yüzden doğdu. 2- Bunun için iyi bir makine dili bilgisine sahip olmam gerekiyor. Bu alanlara sadece sprite koyabilirsiniz, iyi bir zamanlama ile border'ları açıp sprite'larını oraya koyman lazım. Vedat bundan bahsetmişti. 3- 4096 renk var. 4- TAB komutu yazı yazılacak satırı değil kolonu verir. Şöyle bir program belki işini görür. 2-PRINT “ HOME ” 3 FOR T-i TO A:PRINT“ DOWN ”NEXT 4 ŞİŞESİ” 5 GOTO 2 Senin programında A değerini istediğin kadar yükseltirsin, çünkü ekran aşağı doğ- Tu kayabilir, ancak yukarı doğru kaymayacağından A'yı sınırlı tutmalısın. Ahmet Demirci, Kastamonu 1- C-64'te kelime söyleyen birkaç oyuna rastladım. Bunun nasıl yapıldığını bir örnel program ile açıklar mısınız? 2- Bazı oyunlarda olduğu gibi çok sesli müzik nasıl yapılır? 3- Oyunların başındâki gösterişli grafikler nasıl yapılıyor? 1- Bunu yapmak için Sound Sampler dediğimiz bir kartuş alman lazım. Bu kartuşla beraber sana bir de program verecekler. Bunları kullanarak sen de kendi sesini bilgisayara atabilirsin. 2- Bunun için müzik editörleri vardır, onlardan bir tane edinirsen, biraz da uğraşıp nasıl çalıştığını anlarsan sen de yapabilirsin. 3- Tabii ki bildiğimiz çizim programlarıyla yapılıyorlar. Bayağı gayret ve zaman gerektiren grafikler, ancak sonuç her şeye değiyor. Herhangi bir çizim programıyla sen de kendi resimlerini çizebilirsin. İsmail Şahin adlı arkadaşımız bana bir mektup göndermiş. Geçen aylarda döküm ekinde yayınlanan Window Wizard adlı programı kendisi yazmış, ancak programın
CRSRdökümünü yetiştirememiş. Eğer bu programı yazan ve dökümünü isteyen varsa, Aydınlıkevler, Yıldız Sokak, No: 15/1 Küçükyalı 81580 İstanbul adresine zarf içinde 2000 TL'lik posta puluyla başvursunlar. Emin Uzun, ?? 1- Ben koyu bir futbol hastasıyım. en iyi futbol oyunları neler? Manchester United C- 64'te var mı? 2- C-64'ün en iyi kartuşu hangisidir? 3- C-64 için hangi monitörü almalıyım? 1- En iyi futbol oyunları Microprose Soccer 1-2, Emily Hughes. Manchester United C-64'te var. 2- Bence en iyi kartuş (çoğunuz karşı çıkabilir..) Expert'dir. Bu kartuşun tek kötü yanı hızlı yükleme yapmamasıdır. Ancak sisteminizde bir Dolphin dos varsa, ikisi birlikte mükemmel iş yapıyorlar. En güçlü monitöre ve yan programlara sahip kartuştur. 3- 10845-p C-64 uyumlu en iyi C-64 monitörü şu anda. İzzet Müftüoğlu, İzmir 1- Yazıcımı (MPS1200) print komutu veya Print Shop adlı programdan başka nasıl kullanabilirim? Yaptıklarımı yazıcıya atacak bir çizim programı var mı? Ayrıca yazı yazarken büyük ve küçük yazıları aynı anda nasıl kullanabilirim? 2 Program döküm ekinde MDE ile yazılmış bir programdan sonra BDE'ye geçiliyor. (veya tam tersi) Bu tür programları nasıl yazayım? Sevgili İzzet, oyunlarla ilgili sorularını bahsettiğin oyunları bilmediğimden atlıyo- Tüm, 1- Printer ile kullanılmak üzere piyasada birçok program var. Art Studio serisinin herhangi biriyle çizdiğin resimleri printer'a ata:
bilirsin. Güzel bir printer programı bulduğunda (tasword, geos...) büyük ve küçük harfleri de aynı anda kullanabileceksin. 2- MDE ile yazılanı MDE ile yaz ve save et. Daha sonra ayrıca BDE'yi yükle, BDE için olanı yaz, bunu da aynı yere save et. Bunlardan birini çalıştırdığında diğeri otomatik olarak hafızaya yüklenecektir veya ikisini aynı anda hafızaya sen yükleyeceksin, onlar kendilerini çağıracaktır.
* Onur Göndem, İzmir 1- Modem nerede satılır? Modem hakkında bilgi verebilir misiniz? 2- Bir müziğin 3 kanaldan olması ne demek? 3- Utulitiy nedir? 4- Oyun tanıtımlarında örneğin oyunun grafiğine, konusuna, müziğine, zorluğuna 8, geneline 9 veriyorsunuz. Neden ortalama almiyorsunuz? Sevgili Onur, sorularının birçoğu benim üzerimde yoğunlaştığı için (yaşım, tuttuğum takım vs. vs.) onları atladım. Gönderdiğin açıklama için sağol, ancak oyun çok eski bir oyun, üstelik herkesin de oynadığı bir oyun. Açıklamasına gerek olduğunu sanmıyorum. Yine de teşekkür ederim! 1- Modemler tabii ki bilgisayarcılarda satılır. Hepsinde bulabileceğini sanmıyorum, © yüzden biraz büyük bilgisayarcılara bak, ya da kendi bilgisayarcına başka şehirden getirmesi için sipariş ver. Modemler, telefon hattını kullanarak bilgisayarlar arası bilgi akaşını sağlar. Aslında gayet hızlı ve kullanışlı bir olaydır, ancak 7-8 basamaklı telefon faturaları geldiğinde nedense o kadar da iyi bir fikir olmadığını anlarsın. Daha önce de yazdığım gibi, bende 2 tane var, ancak hiç kullanmıyorum.
2- C-64, aynı anda 3 ses birden çıkarabilir. Bunun nedeni, C-64'te birbirinden bağımsız 3 kanal müzik üretebilen SID çipinin olmasıdır. Mesela, neden 64'te orkestra müzikleri gibi sesler yok? Çünkü sadece 3 enstrüman kullanılabilir. 3- Utility, normalde çok uzun zamanlarda yapılacak işleri daha kolay ve daha az zamanda yapmamıza yarayan yardımcı programlardır. 4- Oyunun geneli ortalaması olmaz. Mesela müziği kötü de olsa, oyun çok güzel olabilir. Veya grafiği kötü bir program bizi saatlerce bilgisayarın başında tutabilir. Bir örnek vereyim, hepinizin zamanında oynadığı Wizard of War bugün elime geçse senin mantığınla genel | verirdim. Bu yanlış. Grafiği kötü, müziği ise olmamasına rağmen sabahlara kadar oynadığımız bir oyundu. Grafiklerin ve müziklerin uyumu, oynanılabilirlik çok önemli faktörler. Ortalama alınamaz. Onur Büyükçağlar, İstanbul 1- Bir oyundan çaldığım grafikleri nasıl kendi programlarımda kullanabilirim? Oyunlardan grafikleri nasıl çalabilirim? 2- 64 emulator ne işe yarar? 3- Dirk driver bir nevi hard disk midir? 4- Disk drive'ın hafızasına oyun kaydedebilir miyim? 5- Ekranın içini 53280 kullanarak nasıl değişik renklere bölebilirim? 6- Ekrandaki bir nesneyi (bir helikopter mesela) nasıl çizebilirim, yürütebilirim, içini boyayıp animasyon yapabilirim? Sevgili Onur, PC ve 64 arasında nasıl bağlantı kurulacağı hakkında bir bilgim yok. PC programlarını 64'te kullanabileceğini sanmıyorum. 1- Oyun grafiklerini bir kırıcı kartuş yardımıyla çalabilirsin. Bu çaldığın grafikleri ise sizlere geçen aylarda verdiğimiz resim gösterici rutinlerle kendi programlarınızda kullanabilirsiniz. 2- Benim bildiğim 64 Emulator bir tek AMIGA'da var. O da, 64 programlarını AMIGA'da çalıştırmaya yarar. Ancak makine dili programlar ve oyunlar işe yaramayacak kadar yavaş çalışıyorlar. 3- Eğer disketini hiç dışarı çıkarmadığını düşünürsen, ufacık bir hard disk gibi düşünebilirsiniz. (nereden aklına geldi bu soru?) 4- Drive'ların kendilerine ait 2K'lık RAM vardır, ancak bir işine yaramaz. Oralara ancak disk turbosu falan koyarsın. 5- Senin yapmak istediğine biz kısaca RASTER diyoruz. Kartuşla veya MDE ile aşağıdaki programı bilgisayarına gir. (başlangıç 0C00). Her şey bitince Basic'e geri dön
SYS 3072 ile programı çalıştır. İşte ekranın bir kısmı siyah, bir kısmı beyaz oldu. (bunun kesinlikle Beşiktaş ile ilgisi yok!) 0C00 78 A9 01 A0 00 A2 A2 EC 0C08 12 DO DO FB 8D 20 DO 8D 0C10 21 DO A2 60 EC 12 DO DO 0C18 FB 8C 20 DO 8C 21 DO 4C 0C20 00 0C 00 00 00 00 00 00 6- Bunun için sprite adını verdiğimiz nesneleri öğrenmeniz gerekiyor. Bunu bilgisayarı aldığınızda yanında verilen kitapçık çok güzel bir biçimde anlatır. Bekir Uğurlu, İstanbul 1- Logo yapmada kullanabileceğim güzel bir editörü nereden bulabilirim? 2- Disc Wizard benzeri güzel bir program yar mı? 3- Arkadaşımın kullandığı kartuş bende çalışmıyor. Benim kartuşum ikimizde de çalışıyor. Onun bilgisayarı yeni, benimki eski model, Bundan olabilir mi? Selam Bekir. Unutma, yaptığınız intro ve diğer programları sabırsızlıkla bekliyorum. 1- Genelde logolar sadece 3 renk kullanılarak herhangi bir resim programında çizilir, sonra karakter setine atılırlar. Direkt bir logo editör istiyorsan, en çok kullanılan Centuari logo editör'ü öneririm. Nereden bulaçağın hakkında bir bilgim yok. 2- Bence Disk Wizard son derece ilkel ve kullanışsız bir programdır. Şu anda en gelişmiş directory programı bir Master Deluxe adı verilen program. 3- Büyük ihtimalle o yüzden. Bazı kartuş girişleri her kartuşu tanımıyor. Emin Levent Tüter, İstanbul 1- Derginizi 72. sayıdan beri devamlı alıyorum. Acaba 70 ve 71. sayıları nereden alabilirim?
2- Ekranın rengini değşitirmek için birkaç adres verir misiniz? Selam Emin. Gönderdiğin oyun açıklaması tam değildi, onu yayınlamamız imkansız. 1- Bu konu için Teleteknik'e uğraman yetecektir. 2- POKE 53280,X ve POKE 53281,X komutlarında X yerine 0-16 arası bir rakam koyarsan ekranın rengini değiştirebilirsin. Hüseyin Kılıç, İzmir 1- İlk sorum AMIGA ile ilgili. AMIGA'- daki 64 emulator adlı program 64 ile Yo 100 uyumlu mudur? Yani MD programları ve oyunları çalıştırabilir miyim? 2- Derginizin geçen sayılarında 64'te 3D filled vector yapıldığını okudum. Benim merak ettiğim C-64'ün hızının bu olaya nasıl yettiği. 3- Rubicon'daki parallax scroll pixel pixel kayıyor. Yani öndeki karakterlerdeki boşluklar arkadakilerin üzerine gölge olarak düşmüyor. Bunu nasıl yaptıklarını açıklar mısın? Bir defa bunu grafik ekranında ROL ve ORA ile denedim, ancak rutin tek satır-
"da bile bayağı raster yiyor, 10-11 satırlık kaydırma bana imkansız gibi göründü. 4- Disk dergileri yazın çok ilgimi çekti. Böyle bir derginin hazırlanması ve dağıtılmasındaki zorluklar nelerdir? 1- 64 Emulator 64 ile uyumludur, ancak her şey çok çok çok yavaş çalışır. Mesela sallanan bir logonon hem ekran seti, hem de grafik hali interlace yapar gibi acayip görüntüler verir. Pek bir işe yaramaz yani.. 2- Origo'nun son demosunda her yüzeyi farklı renkte ve aynı zamanda bazı yüzeyleri şeffaf olan 3D filled vektor'ler vardı. Daha da ilginci, bu vector'ler 64'te yapılan en hızlı vector'lerdi. Zamanın yetmesini bırak, adamlar fıldır fıldır transparent filled vector hoplatıyorlar. Belki 64'te gizli saklı zaman keşfetmişlerdir, heh he.. 3- Mantığın doğru, bu olaya ancak ROL ve ORA'larla ulaşabilirsin, ancak yanılmıyorsam senin hatan bu olayı grafik ekranında gerçekleştirmen. Bunun yerine karakter setleri üzerinde oynamayı dene. Bu sana daha fazla zaman kazandıracaktır. Zaten dikkat edersen, Rubicon'daki arka plan da karakter setiydi. (3 renk) Geçenlerde bir demo'- da; kocaman bir karakter seti logonun üzerinde zıplayan ve dalgalanan daha küçük iki tane karakter seti logo görmüştüm. Bunu görsen seni daha fazla şaşırtacağına eminim. 4- Disk magazini cidid ciddi yaptığımız düşünürsek, en büyük eproblem herkesin ilgisini çekecek konu bulmaktır. Programlama © kadar önemli değil, yani sen bir demo yapmıyorsun burada, önemli olan yazılarının güzel ve rahat bir biçimde ekranda görülmesi. Dağıtılması da büyük sorun. Kendine büyük bir swapper ordusu kurman lazım. Ünal Çiftçier, İzmit 1- C-64'te hızlı, ciddi ciddi bir şeyler yapmak için ille de 6510 makine dili mi öğrenmek gerekiyor? Simons' Basic gibi programlar yeterli olmazlar mı? 2- FLI tekniği, Art Studio vs., bunlar kartuşlarda mı bulunuyor? 3- İlk Su Şişesi'nde “yazı ekranı tüm ekrana yayılmış durumda” diye bir ifade kullanmıştınız. Bu nasıl oluyor, sadece sprite koyabiliyorduk, bu teknikle ekranın her tarafını karakterle doldurmak mümkün mü? 1- Evet. Basic gibi programlar birçok yerde yetersiz ve yavaş kalırlar. 6510 ciddi projeler için şart. 2- Hayır, normal program olarak piyasada bulunabiliyorar. 3- Tabii ki ekranın her tarafına karakter basılmıyor. Benim demek istediğim tüm border'ların kaldırılmış olmasıydı. Bunu yine sprite'lar yardımıyla yapıyoruz. Erhan Veziroğlu, Manisa 1- Disk sürücüsü alırsam AMIGA oyunları oynayabilir miyim? 2- Resetleme nasıl yapılır. 1- Eğer disk sürücüsü olanlar AMIGA oyunları oynayabilselerdi, kimse AMIGA almak için 64'ünü satmazdı. Herkes onun yerine bir drive alırdı. Tabii ki hayır! 2- Bu işlem için herhangi bir bilgisayarcıdan bir kartuş veya reset button elde etmem lazım. Kaset kullanıcıları da bu işi yapabilir. Erkan Akpınar, İstanbul 1- Multi Ice 3'ün monitör programındaki istediğim satırları nasıl kasede kaydedebilirim? 2- Bir Basic programda bir görüntünün 4-5 saniye beklemesini nasıl sağlarım? 3-1PRINT “ CLR ”;TI$ 2G0TO 1 pogramı ile basit bir saat yapıyorum. Peki saatin geri sayması için ne yapabilirim? Hızını neyle kontrol edebilirim? 4- Çok basit bir sağdan sola kaydırma nasıl apılır? Örnek verir misiniz? 1- Monitörüne girip: S“program adı”, 01, başlangıç adresi, bitiş adresi 2- Boşa dönen bir FOR NEXT döngüsü veya: 1 TI$ — “4000000” 21FTI$ — “4000005” THEN 2 3 PRİNT “tamam!” programcığı 5 saniye bekletir. 3- ile geri saat sayman imkansız, ancak yine hassas bir FOR NEXT ile bu konuyu halledebilirsin. 4- Basic ile serollun güzel olmayacağını size daha önce söylemiştim, ama madem çok basit bir örnek istiyorsunuz, alın bakalım: LA$-“ 40SPACE ” 2A$ AS * “Buraya uzunca mesajlarınızı
3 AS$-A$ 4 “fakat toplam uzunluk 255 ka-
rakteri geçmesin!”4PRINT“ CLR ” SFORX-ITO
LEN(A$):PRINT“ HOME ”;MID$
(A$,X,39)6 FOR Y-1 TO S0:NEXT Y,X 7 GOTO 5 Evet, işte sona geldik yine. Birçoğunuzun mektubu gelecek aya kaldı. Eğer bana çok uzun zaman yazmanıza rağmen cevabınız çıkmadıysa bir daha yazmayı deneyin. Postada bir şeyler olabilir. Gelecek ay yepyeni dergimizde buluşmak üzere... Sevgiler...