Çizimler Çözümler
.. cu * ©
Çeşitli amaçlarla bilgisayarınızda resim yapmak istediğiniz zaman önünüze birçok sorun ve çözüm gelir. Commodore 64'ün gösterim şekilleri ve kullanım alanları farklı olan birçok çizim paketi bulunmaktadır. Commodore'un grafik gösterim şekilleri birkaç tanedir. Bunların en yaygın olarak kullanılanı üç renkli (multi-color) mod denilen ve 160 x 200 çözünürlüğe sahip olan ekranlardır. Bu gösterim şeklinde, kart denilen ve 8x8 pikselden oluşan bölgede üç farklı renk kullanılabilir. Arka plan rengi de katıldığında bir kartta dört renk görmek mümkün olmaktadır. Kartların renkleri de birbirlerinden ayrı olabilir. Kartların renklerini belirten adresler değiştirilerek her bir kart içinde farklı üç renk kullanılabilir. Bu arada arka plan rengi sabit kalmalıdır. Grafik ekranı olarak kullanılan bir baş-
UÇ
İki kat gösterim modu ise 320 x 200 piksellik bir çözünürlüğe sahiptir. C64'ün en yüksek grafik gösterimi olan bu modda, kartlara sadece bir renk verilebilir. Böylece yüksek çözünürlüklü ama az renkli grafikler elde edilebilir. Commodore 64'ün gösterim şekilleri ve bunların programlanabilmesi çizerleri her zaman sıkışık durumda bırakmıştır. 320 x 200 piksellik gösterimdeyken sadece bir renk kullanılabilmesi ve üç renkli moda geçildiğinde çözünürlüğün 160 x 200'e düşmesi kullanıcıları büyük oranda kısıtlar. Ancak ileride de bahsedeceğimiz gibi bu tür kısıtlamaların üstesinden gelmek için programcılar sürekli arka kapılar aramaktadırlar. Grafiklerin kullanım amacına yönelik olarak yeni sistemler geliştirilmiş ve bunların kullanımları rahatlaşmıştır. Örneğin, eskiden çizimler sadece bit-map grafik olarak gösterilirken daha sonra en fazla üç renkli olmak koşuluyla karakter setine aktarılmışlardır. Böylece karakter setinde daha az yer tutan grafikler üzerinde işlem yapmak kolaylaşmış ve esnekleşmiştir. Ekranda fazla yer kaplamayan grafikler, özellikle logo çizimleri ve arka plan grafikleri sıkıştırılarak karakter setine transfer edilir. Bu yöntem sırasında grafik ekranı kartlarına ayrılarak birbirlerine benzer kartlar tek bir karaktere transfer edilir. Böylece her zaman kullanılması gereken grafikler karakter setine transfer edilerek kolaylıkla kullanılabilir. Demolarda grupların logoları ve oyunlardaki arka plan grafiklerinin çoğu önce bir çizim programıyla hazırlanıp daha sonra karakter setine transfer edilerek kullanılır. 64'ün bir diğer grafik özelliği ise sprite adı verilen hareketli grafik bloklarıdır. Her ne kadar bilgisayarın tasarımcıları bir ekranda en fazla sekiz sprite'ın gösterilmesine izin vermişlerse de programcılar çeşitli hilelerle bu sayıyı yüzlere çıkarmışlardır. Sprite'lar da bir tür grafik sayıldıklarına göre bunların çizilmesi için de çeşitli programlar bulunmaktadır. Programınızda hangi grafik modunu kullanacak olursanız olun elinizin altında tüm grafik modlarını destekleyen programlar bulunmalıdır. Aslında bu konuda 64 hiç de kısıtlı değildir. Biraz önce sözünü ettiğimiz grafik gösterimlerini destekleyen birçok program, çevrim programı ve editör mevcuttur. Şimdi bunlara kısaca bir göz atalım.
alette
Paint Magic
Bu program 64'ün en eski ve en yaygın olarak kullanılan çizim paketlerinden biridir. Multi-color modda yani 160 x 200 çözünürlükte çalışır. Kullanıcıya sunduğu en önemli özelliklerden biri, daha sonra Amiga'nın Deluxe Paint paketlerinde kullanılan maskeleme sistemidir. Bir ekranda hazırlanan grafiğin içi, diğer ekranda hazırlanmış olan desenle doldurulabilir. PM'nin rahatlıklarından biri de zum (büyütme) işlemi sırasında diğer fonksiyonların tam olarak çalışmasıdır. Başka hiçbir grafik paketinde bulunmayan bu özellik 64'ün ilk yıllarından beri PM'nin standardı olmuştur. Gösterim açısından sağlanan bir kolaylık da PM dosyalarının herhangi bir gösterici programa ihtiyaç duymamasıdır. Örneğin diğer çizim programlarıyla hazırlanan grafikleri görmek için Basic veya makina dili programı yazmanız gerekirken PM, grafik dosyalarına bir de gösterici program parçacığı ekler. Böylece dosyayı yükler yüklemez RUN komutu ile grafiği görebilirsiniz.
Koala Painter
Yine o eski programlardan biri olan Koala Painter da yine 160 x 200 çözünürlüğü kullanır. Koala'nın o zamanlar en beğenilen özelliği ise renk karıştırabilmesiydi. Çok kabaca da olsa yanyana bulunan piksellere farklı renkler vererek değişik renkler elde edilebiliyordu Koala ile. Koala'nın diskinde bulunan grafikler ise yine o zamanların en iyi grafiklerinden örnekler veriyordu. Ayrıca burada bulunan parçalanmış resimleri Koala'nın fırça özelliği yardımıyla kesip yapıştırarak oldukça eğlenmiştik. Daha sonra Koala 2 geldi. Bu program disk kullanıcıları yanında kaset kullananla-
DU MO vee ÇED
SHIFT'e de artık bir palet sunuyordu. Çizim özellikleri açısından fena sayılmayacak bir program olan Koala hâlâ bazı ünlü grafikerler tarafından demolarda kullanılıyor.
Doodle
Yüksek çözünürlüklü grafiklerde kullanılmak üzere piyasaya sürülen Doodle 320 x 200'lük modda çalışır. Bu programın kullanıcı arabirimi hiç de verimli değildir. Menülerden menülere dolaşırken nerede olduğunuzu şaşırmanız gayet normaldir. Çizim ekranındayken de size durumunuz hakkında bilgi verilmez. Yani koordinatlarınızı, hangi rengi kullandığınızı falan bilmezsiniz. Programın iyi yanlarından biri zum modudur. Burada her bir piksel 8 x 8'lik bir karakter boyuna kadar büyüdüğü için detaylı işleri kolayca yapabilirsiniz. Ama piksellerin bir kartlık bölgede renkleri sabit olduğu için bu tür programlarla hazırlanan grafiklerde fazla derinlik yoktur.
Art Studio
Doodle gibi yüksek çözünürlükte çalışan Art Studio, rakibinden kat kat daha iyidir. Öncelikle ekranın üst iki satırında yer alan menü insana biraz güven verir. Ayrıca burada hangi modda çalıştığınızı ve koordinatlarınızı da görebilirsiniz. Çizim özellikleri açısından en iyi paketlerden biri olan Art Studio'nun bence en önemli özelliği window (pencere) adı verilen ama aslında fırça kesme işlemi olarak değerlendirilebilecek olan işlemdir. Ekranda belirlediğiniz bir bölgeyi hafızaya aldıktan sonra esnetebilir, sıkıştırabilir, çevirebilir ve istediğiniz yere yapıştırabilirsiniz. Art Studio düzgün çizimler için gereken grid (kareleme) sistemini ilk kullanan programlardan biri olmuştur. Böylece ekranda sekizlik atlamalar yapan pointer ile düzgün çizimler yapmak ve ölçülendirmek kolaylaşır. Diğer çizim programlarında pek bulunmayan bir özellik de yine AS ile gündeme gelmiştir. İlk defa AS'da kullanılmaya başlayan yazı karakterleri daha sonra çizim programlarında bir standart olmuştur.
OCP Art Studio
AS'nin gelişmiş hali olan OCP ise 160 x 200 çözünürlükte çalışır. Kardeşi gibi bu program da birçok güçlü özelliğe sahiptir. Özellikle renkler üzerindeki hakimiyeti kullanıcıya büyük kolaylık sağlar. Amiga'nın Deluxe Paint'inde kullanılan stencil (renk maskelemesi) bu program tarafından da desteklenmektedir. Bir çizim bölgesi içinde değiştirmek istemediğiniz renkleri belirttikten sonra istediğiniz işlemi yapabilirsiniz, program sizin belirttiğiniz renklere sahip pikseller üzerinde hiçbir işlem yapmayacaktır. OCP'nin en önemli özelliklerinden biri üç farklı boyda zum yapabilmesidir. x2, x4 ve x8'lik ölçülerde zum yapabilen OCP isterseniz x4 ve x8'lik zumlarda pikselleri birbirinden ayıracak şekilde kareleme yapabilir. Zum ekranındayken tüm resim içinde dolaşmanızı sağlamak için ekranın sol ve alt taraflarına kayan ayarlar konmuştur. Böylece ekranda istediğiniz gibi dolaşabilirsiniz. OCP'nin yazı editörü de oldukça iyidir. AS'nun yazı menüsüne ek olarak OCP'de bir de yazı karakteri editörü bulunmaktadır. İsteğinize göre düzenleyeceğiniz karakter setini italik, koyu yapabilir veya harfleri çevirebilirsiniz. Bu karakter setleri daha sonra kullanılmak üzere diske veya kasede de kaydedilebilir.
| THERE ÂRE MÜDES IN *«DÜ0ÜDLE- |
SKETCH F1 LINES F3 BOXES CIRCLES F2 COLOR F4 SELECT ZOOM ONE F5 DISK & PRINT KEY 1 OR 2? KEY FOR SKETCH PAD SHIFT RETURN FOR MORE INFO STOP TO END PROGRAM
Amica Paint
Adı sık sık Amiga ile karıştırılan bu çizim programı, gerçekten de Amiga'daki Deluxe Paint'in 64'e uyarlanmış şeklidir. Bu yüzden de Amica adını almıştır. Birçok mükemmel özelliğe sahip bu program 64'teki en iyi çizim programıdır. 160 x 200'lük çok renkli modda çalışan bu program birçok özelliği sayesinde kendine haklı bir yer edinmiştir. Bir süre önce dergimizde Celal Hallaç'ın yazdığı yazılarla size bu programı biraz tanıtmıştık, ama burada kimi özelliklerinden bahsetmeden geçemeyeceğim. Öncelikle AP'nin en büyük özelliği popup menü denilen sistemle çalışmasıdır. Klavyeden bir tuşa basınca o fonksiyona ait menü ekrana çıkar. Düğmelere bastıkça alt menülere doğru yol aldığınızda eski pencereler de kapanmaz. Böylece hangi menüde ne iş yaptığınızı bilirsiniz. Menülerinde çizim için çeşitli aletler bulunan AP'nin fırça modu çok esnektir: Ekranın istediğiniz yerinden kestiğiniz bir parçayı sadece esnetmekle kalmaz, eğebilir ve z ekseninde istediğiniz açıyla çevirebilirsiniz. Zum modunda da ekranın hangi bölgesinde olduğunuza bağlı olarak zum penceresi ekranın dörtte biri kadar bir bölgede önünüze gelir. Amica Paint'in şimdiye kadar kullanmayı başaramadığımız veya bizim elimizdeki versiyonda bulunmayan bir de animasyon modu vardır. Orijinal diskindeki programın açılışında bu animasyon özelliği ile hazırlanmış bir intro da bulunmaktadır, ama animasyon özelliği sanırız programa henüz eklenmemiştir.
Commodore 64'ün standart gösterim modlarıyla yetinmeyen programcılar ise bilgisayarı kandırıp garip işler yaptırtmak peşinde koştular. Tekniğinden önceleri çok bahsettiğimiz FLI grafik sistemi böyle ortaya çıktı. Aslında bir karakter içinde üçle sınırlı olan renkler, FLI tekniğinde daha değişik kullanılabiliyor. Burada bir piksel boyundaki satırlarda her bir karakter içinde biri sabit olmak üzere üç renk kullanılabiliyor. Böylece mükemmel çizimler elde edilebiliyor. 160 x 200'lük gösterim modunu kullanan bu sistemde programcılık hileleri yüzünden ekranın sol üç karakteri yani 24 piksellik bölge kullanılamıyor. IFLI tekniği ise FLI'nin 320 x 200'lük ekranda kullanılması. Böylece her bir raster satırında (yani bir piksel kalınlığındaki satırda) farklı renk kullanılarak değişik grafikler hazırlanabiliyor.
Font Editörleri
Özellikle demolarda kullanılan kayan yazı mesajlarında kullanılmak üzere karakter seti hazırlamanızı sağlayan programlara ise font editör deniyor. Bu tür programlar 8 x 8'lik karakter setlerinden 20 x 20'lik setlere kadar harf hazırlamanızı sağlıyorlar. Tabii bu karakterlerin kullanım alanları demolar, introlar ve kimi oyun programlarıyla sınırlı. Ama zaten ortalıkta başka tür program da kalmadı.
Logo Editörleri Yine demolarda kullanılan logoların hazırlanması için artık özel logo editörleri yazılıyor. Önceleri herhangi bir grafik progra-
N CT CT CT Tâ co Co
©. SOLUN”
baba bal KT
| | eni RA Dana | | |
SAR REZ
Lines Cont. lines
Rectangles Triangles Circles 1 2 mıyla hazırlanan grafikler karakter setine çevrilirken artık logo hazırlamak için de özel programlar piyasada bulunuyor. Bunların en ileri gidenleri ise border-logo denen ve ekranın sınırları dışına da grafik çizmenizi sağlayan border-logo editörleri. Tabii bunları göstermek için çeşitli programlar da yine mevcut. :
Sprite Editörleri
Sprite'lar her zaman önemli bir grafik parçası olmuşlardır. Ekranda hareket eden hemen her şey sprite'lardan oluşmak zorundadır. Sprite'ları hazırlamak, animate etmek ve çizilmiş grafikleri sprite'lara yerleştirmek için birçok program da bulunmaktadır. Tüm bu grafik programları arasında en önemli yeri ise çevrim programları almaktadır. Bu programlar logoları grafik ekranlarına, grafik ekranlarını karakter setlerine ve sprite'lara çevirmek için hazırlanmış programlardır. Ayrıca farklı iki grafik programının formatları farklı olan dosyalarını okuyabilmeleri için de bazı programlar bulunmaktadır.