UTILITY'LER

• Grafik ve çizim

Her programcının -ne tür bir programla uğraşıyorsa uğraşsın- elinin altında hayatı kolaylaştıracak bir sürü yardımcı program bulunur. Utility adı verilen bu programlar, disk kopyalamaktan grafik çizimine, bu çizilen grafikleri değişik programlarla kullanmak için sıkıştırmaya kadar geniş bir alana yayılan işlemler yaparlar. Fakat, ne yazık ki bu programlar hakkında döküman bulmak dünyanın en zor işlerinden biridir, çünkü bu programları yazanlar, kırıcı veya demo programcısı gruplarının elemanıdırlar ve bu programları kendi ihtiyaçlarını karşılayacak şekil-

* de yazarlar. Asıl amaçları bu programları insanlara dağıtmak olmadığı için de programın nasıl kullanılacağı hakkında doküman hazırlama zahmetine katlanmazlar (genelde). Bazı düzenli çalışan programcıların hazırladığı dokümanlarsa, bize kadar olan yolculuğu sırasında bir kazaya uğrayıverirler. Bu yazımızda, kolayca(!) bulabileceğiniz bazı utility'ler arasında seçtiklerimizin ne işe yaradıklarını ve nasıl kullanıldıklarını açıklayacağız. Bu sayede aldığınız programın nasıl çalıştığını anlamak için tüm tuşları tek tek denemek zorunda kalmayacak, arada yanlışlıkla program disklerinize format atmayacaksınız. Tabii ki programlar hakkında

BAM TRACK dokümanı bizim nasıl bulduğumuzu merak edebilirsiniz. Bunun cevabı basit: Bulmadık. Programları tek tek çalıştırıp, tüm seçenekleri deneyerek tam olarak nasıl işler yaptıklarını öğrendik ve bu sayede kendi dokümanlarımızı yarattık. Tabii ki bu arada disketlerimizi sürücüden dışarı çıkardık. Ne de olsa tehlikeli programlarla uğraşıyoruz, ve yanlış bir hareket disketimize kalıcı zararlar verebilir. Size önerim, nasıl çalıştığını öğrenmeye çalıştığınız program hakkında keşfettiğiniz her özelliği ve nasıl kullanıldığını, zaman geçirmeden bir kağıda yazmanız. Çünkü keşfettiğiniz anda beyninize kazınmış gibi görünen, hiç unutmayacağınızı sandığınız şeyler bir iki gün aradan sonra kafanızdan uçuverir ve her şeyi yeniden keşfetmek zorunda kalırsınız. Tüm bu zorluklara ve risklere rağmen, bu programlar olmadan hayat çekilmez olurdu. Mesela, daha önce dergimizde yayınladığımız FLI EDITOR programı, tüm benzerleri gibi daire, düz çizgi, kapalı şekilleri doldurma gibi özelliklerden yoksundur. Bu yüzden, bir grafiğin tamamını FLI EDITOR'de çizmek, tam anlamıyla bir işkence haline gelebilir. Halbuki bu yazıda da kullanışını anlatacağımız KOALA to FLI CONVERTER programı, demin saydığım tüm özelliklere sahip KOALA PAINTER grafiklerini, beş dakika geçmeden (yükleme ve kayıt süreleri ile birlikte) FLI GRAPH formatına çevirebiliyor. Bu sayede işin hamallığını KOALA'da yapıp, FLI GRAPH'ı son rötuşlar için kullanabilirsiniz. Benzer şekilde disketlerinizdeki directory'leri hoş bir hale getirmek, diske not yazmak, dosyaları korumak gibi işler için de DirMaster adlı programı kullanabilirsiniz. Ya da düzenlediğiniz disklerde hangi programların bulunduğunu, bu programların ne tür program olduklarını PRG File System adlı utility ile dizinleyebilirsiniz. Şimdi de bu programların ayrıntılı açıklamalarına geçelim:

COMMAND

1. DI-ERROR MAKER

(Format Editör, vb.)

Bu program yardımıyla disketlerinizde bulunan hataların yerini saptayabilir, bu hataların bulundukları track'leri düzeltebilir, istediğiniz track'e belli hataları yerleştirebilirsiniz. Çok az da olsa, hata bulunan track'de bulunan verilerinizi kurtarma şansınız bulunabilir, ama bu olay henüz başıma gelmedi. Eğer sağlam diskleriniz sık sık hata üretiyorsa, ve siz de bu hatalardan kurtulmak için önce sağlam dosyalarınızı başka bir diske çekip sonra diskinize formatlıyorsanız, bu program tam size göredir, çünkü sağlam dosyaları başka diske çekmek gibi uzun süren bir işlemden sizi kurtarıyor. Tabii bu arada bu programın son derece tehlikeli kategorisine dahil edilmesi gerektiğini söylemeliyim. Tek kopya olan programınızın bulunduğu disketinizde, tam da programın bulunduğu sektörün üzerine bir hata yerleştirirseniz, programınıza sonsuza kadar elveda demek zorunda kalabilirsiniz. Umarım şimdi anlatacağım menü elemanlarını denerken bu uyarılarımı göz önüne alırsınız. Programı yükler yüklemez karşınıza ana menü çıkıyor. Bu menünün seçenekleri şöyle:

W: Check whole disk (Tüm diski kontrol et) P: W/P a disk (Diske write protect (yazma engeli) koy) B: Rewrite BAM (BAM'i yeniden yaz) R: Repair one track (Bir track'i tamir et) D: Directory T: Check one track (Bir track'i kontrol et) U: Un W/P a disk (Write protect'i kaldır) C: Create errors (Hata yarat)

ÖNE İRALK

TRACK TO CHECK

DISPLAY

PRESS ANY

F: Format Disk (Diski formatla) @: Disk command (Disk komutu yolla) X: Return to main menu: (Bunu kullanmayın, ana menünüz büyük bir ihtimalle yoktur) Şimdi her seçeneği teker teker inceleyelim:

W: Check whole disk: Bu seçenekle tüm disk taranarak içindeki hatalı sektörler bulunur. W seçeneğini girdiğiniz zaman karşınıza: Display header and checksum info (Y/N) (Başlık ve kontrol toplamı bilgilerini yazayım mı?) sorusu çıkar. Eğer dataların nasıl saklandığı konusunda bilginiz çok iyi değilse bu soruya No cevabını verin. Bu sayede çok fazla değilse de hızdan kâr edersiniz. Bundan sonra, kontrol edilecek diski koymanız, ve bir tuşa basmanız istenir. Elinize bir kağıt kalem alın, diski koyun ve bir tuşa basın. Eğer hatalı bir sektör bulunursa, sizin bu track-sektör'ü not edebilmeniz için, programınız siz boşluk tuşuna basana kadar bekleyecektir. Bu şekilde disketinizde bulunan tüm hataları bir kağıda not edin ve ana menüye dönün. P: W/P a disk Bu seçenek sayesinde, diskinize

Ci 37) T

HEADER CHECKSUM INFO

) BE CHECKED

TTE THE KEY WHEN READY bir write protect yapıştırmadan da bilgi yazılmasını engelleyebilirsiniz. Yani bu seçenekle koruduğunuz disketinize yeni bir dosya kaydedemez, eskilerini silemezsiniz. Yalnızca diskete format atmanıza izin verir bu yazma engeli. B: Rewrite BAM: Diskinizin Block Allocation Map (Blok kullanım haritası)'nı yeniden yazmanızı sağlar. Daha doğrusu disket ismini değiştirmenize yardım eder. Bu işlemi seçtikten sonra disketin yeni ismini girin, ve dos komutları seçeneğiyle V komutu sayesinde yeni BAM'ınızı tazeleyin. R: Repair one track: Bu seçenek sayesinde hatalı bir track'i tamir edebilirsiniz. Ama büyük bir ihtimalle, bu track'te bulunan bilgileriniz yok olacaktır. Bu sebeple bilgi içeren track'lerinize hata koymamaya özen gösterin. Ana menüden R seçeneğini girdikten sonra, size düzgün bir şekilde formatlanmış bir track sorulacaktır. Eğer disk directory'sini alabiliyorsanız, bu soruya 18 cevabını verin. Sonra da tamir edilecek track'i yazın, ve bir tuşa basarak tamirciyi çağırın. Bu arada diskinizin ışığı yanmadığı için paniklemeyin, bu programı yazanlar diskin ışığını yakmamayı 10 marifet saymışlar. Programınız ışığı yakmasa da doğru dürüst işler.. D: Directory: Bilmem bu konuda bir şey söylememe gerek var mı. Directory'yi gösteriyor işte. T: Check one track: Bu seçenek sayesinde sadece şüphelendiğiniz track'i kontrol edebilirsiniz. Böylece tüm diskin kontrol edilmesini seyretmek zorunda kalmazsınız. Bu seçeneği girer girmez, kontrol edilecek track numarasını (1-37) girin, ve kontrolün bitmesini bekleyin. U: Un W/P a disk: Bir diske P seçeneğiyle koyduğunuz yazma engelini kaldırır. C: Create Errors: Bu seçenek sayesinde diskinizin muhtelif yerlerine belli hataları yerleştirebilirsiniz. Böylece arkadaşlarınıza soğuk şakalar yapma şansınız olur. Eskiden diskin kopyalanmasını engelleyen bu seçenek, şu anda tüm işlerliğini kay- Bu menüde şu hataları diske koyabilirsiniz:

20: Block header not found 21: Missing Sync character 22: Data block not present 23: Data block checksum 27: Header checksum (Tüm track) 29: ID mismatch (Tüm track)

Bu hata kodlarından birini seçtikten sonra, bu hatayı diskin neresine koyacağınızı belirttikten sonra işinizi bitirmiş olursunuz. Geçmiş olsun. Bu menüden geri dönmek için X seçeneğini kullanın. F: Format Disk: Disk adını ve ID'sini verdikten sonra, formatlanan yerlerin kontrol edilip edilmeyeceğini belirtin. Eğer kontrolsüz bir format istiyorsanız, tam 11 saniye sonra diskiniz formatlanmış olacaktır. Ama “Benim için güvenlik önemli” diyorsanız, 17 saniyelik bir format hızına razı olmanız gerekli. C: Disk command: Bu seçenek sayesinde DOS komutlarının herhangi birini (I, V, N, vb.) yollayabilirsiniz. Evet! Bu program için yazabileceklerim bu kadar. Şimdi sıradaki programı açıklaması için sözü Sinan'a bırakıyorum... 2. OD (Track, sektör editörü) Bu programın benzeri veya atası diyebileceğimiz Disk Doctor sanırım bir çoğunuzda vardır. Bu programla diskinizin istediğiniz sektörünü inceleyip değiştirebilirsiniz. İlk ekranda bozuk olan disketi sürücüye takmanız istenir. Disketi takıp herhangi bir tuşa basın. Karşınıza programın genel işlem ekranı çıkacaktır. Diskin hangi bloğunu inceleyeceğinizi belirtmek için track sektör sayıları sizden sorulur. Sayıları girip RETURN'e basmanız beklenir. Bu ekranın bir fotoğrafını yan tarafta görebilirsiniz. Ekrandaki yazıların neler olduklarını ben yine de açıklayayım. Ekranın en üstünde programın adı yazmakta, bunun sağındaki iki kutucukta ise sırasıyla hangi track ve hangi sektörün okunduğu belirtiliyor. Bu belirtmelerin altında ekranın büyük bir bölümünü okunan sektörün dataları kaplar. Dataların altında da menü seçenekleri sıralanmıştır. Bunları sırasıyla şöyle açıklayabiliriz: : Kursorun altındaki baytın değerini değiştirmek için kullanacağınız bu seçenekteki değeri yazarken onluk düzeni kullanmanız gerekir. Değeri yazarken dikkatli olun, çünkü programcıların küçük bir hatası yüzünden, değeri daha önce üç basamaklı bir sayıdan oluşan byte'ları iki veya bir basamaklı sayıya çevirirken fazladan rakamlar kalıyor. Örneğin değeri 198 olan bir byte'ın değerini 4'e değiştireceğiniz zaman hemen RETURN'e basıp bu moddan çıkmayın; yazdığınız değerden sonra bir iki tane de boşluk yazın. N- Programların diskte saklanmasında bir sonraki bloğu göste-

1) ) ) ) ) )

SELEC

Ün | 4» kad

value: 58 532

position 165

ren ve low-high byte olarak saklanan bir değer vardır. Kursorunuz dataların herhangi bir yerindeyken bir sonraki bloğa atlamak için bu tuşu kullanabilirsiniz. J- N tuşuna benzer olarak çalışan bu tuş sektörün en başındaki low-high byte değerine değil de kursorun altındaki değere sıçrar. Bu tuş en rahat olarak 18. track'te dosyaların adlarının incelenmesinde kullanılabilir. Dosyaların token

odder cur sor

Scan forward/backward

KHIK LOAD!

KHIK LOAD!

RIUVE SPEE

295 3986

HALA a A iii

RPM

MENU adlarından önce directory bloklarında o dosyanın hangi track ve sektörde saklandığını gösteren iki byte vardır. Bu iki baytı okuyup B tuşuyla yeni blok sayısı yazmak yerine üstlerine gidip J tuşuna basabilirsiniz. Ancak doğru yere sıçramak için low-high byte'lardan soldakinin üzerinde bulunmanız gerekir. O- Genel işlemler ekranından çıkmak için bu tuşu kullanıp başka bir diski incelemeye alabilirsiniz. R- Bu tuşla yaptığınız değişiklikleri diske geri yazabilirsiniz. Bu komutu verdikten sonra emin olup olmadığınız size sorulur. Eğer eminseniz Y tuşuna basın. B- Yeni bir bloku incelemek istediğinizde başta olduğu gibi hangi track ve sektörü incelemek istediğiniz sorulur. T- Geldik disklerde en çok kullanacağınız işlemlerden birine. Diskteki programın herhangi bir yerdeki bir yazı dizisini değiştirmek istiyorsanız bu tuşu kullanın. Kursorla üzerine gittikten sonra T tuşuna basın ve yazı moduna geçin. Burada klavyeden normal olarak yazılan harfler programın içinde PRINT komutuyla kullanılan ASCII karakterlerine denk gelir. SHIFT tuşuna basılı iken yazdığınız harfler ise ekranda REVERSE olarak görünecektir. Küçük harfleri yazabilmek içinse

CTRL tuşunu kullanmanız gerekir. Böyle yazdığınız karakterler de ekran kodlarını temsil eder. Bunlarla kendiniz uğraşarak biraz alışmanız gerekebilir.

+/- Bu iki tuş, bağlantıları gözardı ederek bir sonraki/önceki sektöre atlarlar. O track'teki sektörlerin sonuncusu okunduktan sonra + veya ilki okunduktan sonra - tuşuna basılırsa disk işletim sistemi hata mesajı verir ve yeni track sektörleri yazmanızı bekler.

SY HARTY FRANZ

AİN

SOURCE 08

CURSOR KEYS

Menünün altında kursorun pozisyonuna göre değişen bazı değerler vardır. Bunları da şöyle açıklayabiliriz. Value: Kursorun altındaki değer önce ondalık sonra da onaltılık ($) sistemle yazılır. Token: BASIC dilinin komutlarından bir tanesi üzerinden geçilirse burada bu komutun ne olduğu yazılır. Böylece biraz zor da olsa diskten program okunabilir. Token değerinin sağ tarafından ise kursorun üzerinde bulunduğu pozisyonla tanımlanan low-high byte'lar ondalık sistemle yazılır. Pos: Kursorun sektör içindeki kaçıncı byte üzerinde olduğunu yazar. Quotes: Bu değer ve PRINT komutuyla yazılan ekran kodlarını okumakta kullanılır. Burada CRSR LEFT (kursor sola), BLUE (mavi) gibi yazılar okunabilir. Bunun da sağında ise 6510 makina dilinin komutları okunabilir. Eğer diskte incelediğiniz sektör bir makina dili programa aitse kursoru kullanarak sırayla üzerine gideceğiniz değerlerden programı zor da olsa çıkartabilirsiniz. Bazı komutlar ekranda tek başlarına görülürken bazılarının yanında da 1 veya 2 sayıları okunur. Makina dili komutların kendi parametreleri

AND

NORMAL

RETUR?!

de diske işte böyle yazılmıştır. Örneğin JSR 2 (sıçrama komutu) yazan bir değer bulduğunuzda, bu

karakterin sağındaki iki karakter sıçramanın hangi adrese yapılacağını low-high byte formatında saklıyor demektir. R komutuyla düzelttiğiniz bir sektörü tekrar yazdıktan sonra diski validate (toparlamak) isteyip istemediğiniz sorulur. Aslında bu komutu ben hiçbir zaman kullanmadım. Disklerim çok dolu olduğu için tüm dosyaların üzerinden geçilip hepsinin tek tek okunması çok uzun zaman alır. Zaten BAM (blok kullanım haritası) değiştirecek bir işlemi bu programla pek sık yapmazsınız.

Şimdi dosyalarımızı düzenlemenize yardımcı olacak bir program açıklaması için sizi Vedat'a bağlıyorum. Hadi bakalım kolay gelsin..

3. Program Filing System

Bulabileceğiniz en kaliteli disket katalog programı olan Program F.S.'i ben anlatacağım. Bu program sayesinde, yüzlerce diskinizin hangisinde ne sakladığınızı unutmak, tek programı bulmak amacıyla tüm disketlerinizi yerlere saçmak gibi dertlerinize veda edebilirsiniz. Programın yaptığı işi, hangi programın hangi diskete saklandığını, kaç blok tuttuğunu, sizin belirlediğiniz on kategoriden hangisine dahil olduğunu bilmek ve bunu diskete kaydetmek; bu kaydedilen programları isimlerine, uzunluklarına, kategorilerine veya bulundukları diskin koduna göre sıralamak olarak özetleyebiliriz. Eğer herhangi bir sebeple bir programı silerseniz, adını değiştirirseniz ya da uzunluğuyla oynarsanız, bu değişiklikleri katalog dosyanız üzerinde de yapmanız sağlanmış. Fakat ismini verdiğiniz programın hangi diskte olduğunu size bildirmesi gibi çok gerekli bir işlem de programa eklenmemiş. Bu yüzden programın kullanım alanı oldukça sınırlı. Yalnızca tüm programların bir dökümünü almak için kullanabilirsiniz bu programı. Programı yükleyip çalıştırdığınızda, kaydedilmiş bir datafile'ınız (katalog dosyanız) olup olmadığı soruluyor ilk olarak. Eğer katalog dosyanız yoksa, yani programı ilk kez kullanıyorsanız burada boşluk tuşundan başka herhangi bir tuşa basarak ana programa girin. Eğer katalog dosyanız varsa ve bunu yüklemek istiyorsanız, ilk olarak boşluk tuşuna basın ve katalog dosyanızın adını girin. Program listeniz belleğe yüklendikten sonra ana menüye geçeceksiniz. Eğer programı ilk kez kullanıyorsanız, hamallığınız biraz daha fazla. İlk olarak katalog dosyasının adını girmeniz gerekiyor. Daha sonra tüm kategorileri (en fazla 10 kategori kullanabilirsiniz) tek tek girmeniz gerekiyor. Mesela 0. kategori Utility, 1. kategori oyunlar, vb. olabilir. İhtiyacınız olan miktarda kategoriyi girdikten sonra, isim yerine tuş takımının sol üst köşesinde bulunan “sol ok” tuşuna basarak tüm kategorileri girdiğinizi belirtebilirsiniz. Sola ok'tan sonra veya toplam kategorilerin hepsini girdikten sonra, bunların doğru olup olmadığı sorulur. Eğer yazdıklarınızdan memnunsanız, bu soruya Y (Yes — Evet) cevabını verin ve ana menüye geçin. Eğer bir hata gördüyseniz N

(No — Hayır) cevabıyla tüm bu işkenceyi yeniden yaşayabilirsiniz. Gelelim ana menü seçeneklerine... Genelde olduğu gibi, bu menünün de toplam on seçeneği bulunuyor. Bu seçenekler sırasıyla şöyle: 1) Input from Directory (Directory'den isim girme) 2) Input from keyboard (Tuşlardan (Elden) isim girme) 3) Show and change records (Kayıtları görme ve değiştirme) 4) Change file name & category (Katalog dosya adını ve kategorileri değiştirme) 5) Sort (Sıralama) 6) Create new file (Yeni katalog dosyası yaratma) 7) Save (Katalog dosyası kaydetme) 8) Load (Katalog dosyası yükleme) 9) Directory (Directory alma) 0) Dos command (Dos komutları girme) Eğer kataloğunuza yeni başlıyorsanız, eliniz mahkum 1. seçeneği gireceksiniz. Burada, sola ok tuşunu kullanarak istediğiniz anda ana menüye dönebilirsiniz, ama ilk olarak okunan diske iki harfli bir kod vermeniz gerekiyor. Daha sonra diskte bulunan dosyalar sırayla gösteriliyor, ve kataloğunuza eklemeyi isteyip istemediğiniz soruluyor. Eğer programı listenize ekleyecekseniz, bir takım garip sorulara cevap vermeniz gerekecek. Aslında bu sorular gerekli görülebilir, ama her dosya için sorulduğu için can sıkıcı oluyorlar. İlk olarak, yeni program adı girmek isteyip istemediğiniz soruluyor, daha sonra program uzunluğunun hoşunuza gidip gitmediği. Son olarak da programın hangi kategoriye girdiğini belirttikten sonra sıradaki programa geçiyorsunuz. Bütün programları girdikten sonra buradaki işiniz bitiyor. Eğer herhangi bir sebepten dolayı directory üzerinden isim girmeyecekseniz, ya da yüzlerce dosyası olan bir oyun diskini kataloğunuza eklemek istiyorsanız, ikinci seçeneği kullanabilirsiniz. Bu seçenek sayesinde program adlarını ve uzunluklarını tek tek girip, kategorilerini belirttikten sonra ana menüye dönün. Bildiğiniz gibi, her program temel bir mantık üzerine kurulmuştur: Girdisi olan her programın bir de çıktısı vardır! Bu program da diğerleri gibi düşünmüş ve üçüncü seçeneğini çıktı almak isteyenlerin hizmetine sunmuş. 3'e basar basmaz, çıktıyı nerede istediğiniz soruluyor. Eğer 1'e basarsanız ekrandan, 2'ye basarsanız yazıcıdan çıktı alabilirsiniz. 3'e basarsanız, hiç bir yerden çıktı alamazsınız ama ana menüye dönersiniz. Eğer

Geçer

COPY PLAYER USTA'sı ile ekrandan çıktı alıyorsanız, “M” tuşunu kullanarak, herhangi bir girişin adını, uzunluğunu, yerini veya kategorisini değiştirebilirsiniz. Eğer katalog dosyanızın adından veya kategorilerinizden memnun değilseniz, dördüncü seçeneği kullanarak bunlardan istediğiniz kadarını değiştirebilir, yeni kategoriler ekleyebilir ve ana menüye dönebilirsiniz. Diyelim ki bütün programlarınızı girdiniz. Bunları sıralamazsanız, pek bir işe yaramayacaklardır. Bu yüzden programa bir de beşinci seçenek koymuşlar. Bu seçenek sayesinde bütün girdileri adlarına, uzunluklarına, disklerine veya kategorilerine göre sıralayabilirsiniz. Daha sonra yazıcıdan alacağınız çıktılar bir işe yaraya- Eğer değişik bir katalog yaratmak istiyorsanız, altıncı seçeneği kullanın ve her şeye yeniden başlayın. Yani bellekte bulunan her şeyi silin, yeni katalog dosyası ismi verin, yeni kategoriler yaratın ve ilk diskinizi yerleştirerek program isimlerini belleğe almaya başlayın. Tabii ki her bilgisayarınızı kapatıp açtığınızda yeni bir katalog çıkarmak istemezsiniz. Bu yüzden ana menüden altıncı seçeneği girin ve katalog dosyanızı diske kaydedin. Yedinci seçeneği kullanarak, önceden yaratmış olduğunuz kataloglardan birini yükleyebilirsiniz. Eğer bu seçeneği yanlışlıkla girdiyseniz, dosya adı yerine sadece RETURN'e basarak ana menüye dönebilirsiniz. Eğer, drive'da bulunan disketin içeriğini öğrenmek istiyorsanız, dokuzuncu menü seçeneği bu işi seve seve yapacaktır sizin için. Onuncu ve sonuncu seçeneği kullanarak diske herhangi bir komut yollayabilirsiniz. Çok fazla diskiniz yoksa, bu kadar yazıyı boşa okudunuz demektir, çünkü bu programın yaptığı her işi çok daha iyi bir şekilde

D D » D P P P P P D

(ve tabii ki daha kısa zamanda), elle de yapabilirsiniz. Fakat disket sayınız yüzlere yaklaşıyorsa, bir katalog programına mutlaka ihtiyacınız olacaktır. Benzer programlar arasında en kullanışlı ve esnek olanı bence bu Program F.S. Her neyse, Sinan çok yaygara ediyor. En iyisi sözü ona bırakmak galiba..

4. FILE COPY (Dosya Kopyası)

Klavyeyi binbir güçlükten sonra Vedat'tan kapabildim ve şimdi

NUMBER ÜF RK:16 SEC- 09

CON.DEALER size hayatınızda görüp göreceğiniz en müthiş program kopyacısını anlatacağım.

Programın ilk ekranı ana menü. -

Burada Kursor tuşları veya rakamlarla istediğiniz alt menüyü seçtikten sonra RETURN'e basmanız gerekiyor. Menü seçenekleri ise şöyle sıralanmış. 1. Copy files (Dosya kopyalama) 2. Scratch files (Dosya silme) 3. Directory 4. Fast format (Hızlı format- 12 saniye) 5. Validate (Diski toparlamak) 6. View/edit BAM Blok kullanım haritasını görmek/düzenlemek 7. Change device (Aygıt değiştirme) 8. Change drive (Sürücü değiştirme) 9. Change mode (mod değiştirme) Bunların teker teker ne işe yarayıp nasıl kullanıldıklarını merak edenler okumaya devam etsin, kalanlar dağılabilir. 1. Bu seçenekte ilk önce diskteki tüm dosyalar okunur ve ekrana yazılır. Kursor tuşlarıyla yukarı aşağı oynattığınız bir belirteç çıkar. Dosyaları seçmek içinse RETURN tuşunu kullanın. Bu ekran-

FILES REMAINING dayken F1 tuşu ile ana menüye dönebilir, F3 tuşu ile tüm dosyaların seçim durumunu değiştirebilirsiniz. Eğer tüm dosyaları kopyalamak istiyorsanız hiçbir dosyayı seçmeden F3 tuşuna basın, böylece tüm dosyalar seçilmiş hale geçecektir. F5 tuşuna basarsanız en başa dönersiniz yani tüm dosyalar seçilmemiş hale gelir. Kopyalamaya başlamak içinse C tuşuna basmanız yeterlidir. Ekranın üst tarafında kalan dosya sayısı gösterilir (number of files remaining). Bunun altındaki kısımda ise, solda hangi track, sektörün okunduğu yazılır, ekranı boydan boya kaplayan çerçevenin içinde okunan sektördeki bilgiler görülebilir (ama pek işe yaramazlar), bunun altında sağda ise hafızada kaç blokluk boş yer kaldığı görülür. Bu arada okunan dosyaların isimleri ekranın altına yazılır ve bu dosyadan kaç blok okunduğu ismin sol tarafında görülebilir. Programın bir özelliğinden dolayı eğer aynı isimde olan bir dosyayı aynı diske tekrar kopyalamak istiyorsanız yeni bir isim verebilirsiniz. 2. Diskten dosya silmek için de aynı kopyalamadaki tuşlar geçerlidir. Yalnız burada C yerine, dosyaları silmek için S tuşuna basmanız gerekir. İşlemlerin sırası bile kopyayla aynıdır. 3. Diskin içeriğini görmek için bu seçeneği kullanabilirsiniz. Ekrana çıkan listeyi boşluk tuşuyla dondurabilirsiniz. İşiniz bittikten sonra RETURN'e basmanız beklenir. 4. Diskinizi 12 saniyede formatlamak için bu seçeneği kullanabilirsiniz. Diskin adını ve ID'sini verip RETURN'e basın ve sadece 12 saniye bekleyin. 5. Diskin toparlanması için validate işlemine gerek vardır. Tüm işlemler bittikten sonra diskte boş kalan yerleri saptanıp BAM'de gerekli işlemlerin yapılması için bu tuşu kullanın. Diski taktıktan sonra RETURN'e basmanız yeterlidir. 6. BAM'deki blokların durumunu tuşlarıyla inceleyip değiştirebilirsiniz. 7. Eğer birden fazla disk sürücünüz varsa bunların numaralarını değiştirebilirsiniz. Örneğin ikinci sürücüye 9 numarasını vermek için ekrana çıkan yazıları takip etmelisiniz. İlk çıkan yazıda numarası değişecek diski açıp diğerlerini kapatmanız gerekir. Daha sonra diskin en eski numarasını ve sonra da yeni numarasını yazmanız gerekir. Bundan sonra iki sürücüyü kullanabilirsiniz. 8. Bu seçenekle kaynak ve hedef sürücülerini ayarlayabilirsiniz. İlk basışınızda sürücü numaraları kaynak: 9 hedef: 9, ikincisinde kaynak: 8 hedef: 9 ve üçüncüsünde kaynak: 9 hedef: 8 olarak değişir. Son kez basarak tekrar kaynak: 9 hedef: 8 olarak değişir.

BİLGİSAYARINIZIN OLANAKLARINDAN YARARLANIN

9. Bu mod hızlandırıcı kartuş kullanan arkadaşlarımızın çok işine yarar. Bu seçenek üzerinde bir kez basarak süper dos moduna geçebilirsiniz. Artık kartuşunuz kopyalama işlemi sırasında kullanılacaktır. Eğer normal moda geçmek isterseniz 9. seçenek üzerinde tekrar RETURN'e basın.

5. Koala To Fli Converter

Önceki sayılarımızda bir Fli editörü yayınlamıştık. Bu programı yazan arkadaşlarımız, kullanımının ne kadar zor olduğunu bilirler. Bu yüzden herhangi bir grafiğin tamamını Fli editöründe yapmak sizi oldukça yorar. Bunu düşünen bazı programcılar, koala formatında kaydedilmiş grafikleri fli formatına çevirecek bir program yapmışlar. Programı yükleyince ilk olarak, harika fli logosu bulunduran intro'yla karşılaşıyorsunuz. Daha sonra da ana menüye giriyorsunuz. Bu menüde çok fazla seçenek yok. Sadece L'ye basıp koala resmini yüklüyorsunuz, sonra da S'ye basıp bu resmi Fli formatında diske kaydediyorsunuz. Eğer N'ye basarsanız, programcının gereksiz notlarını okursunuz. Aslında program pek de iyi yapılmamış. En azından directory alma ve yüklenen resmi gösterme seçeneklerinin de bulunması gerekiyormuş. 16

Fakat tüm bu eksiklere rağmen, grafikçilerin hayatını kurtaracak bir program bu. Önce Koala Painter'ın tüm özelliklerinden yararlanarak grafiğin ana hatlarını ortaya çıkarıyorsunuz, sonra da Fligraph'ı kullanarak renk efektlerini ekliyorsunuz, sonunda harika grafikleriniz oluyor. Mutlu oluyorsunuz. Gelecek aylarda utility tanıtmaya devam edeceğiz ama şimdilik bu kadar. Programların açıklaması bizden, kullanması sizden. Eğer programları piyasada bulmakta zorluk çekerseniz diğer kullanıcı arkadaşınıza danışın. Biz bile henüz İstanbul'a gelmemişken bu programları edinmiştik, siz haydi haydi bulursunuz. Belki gelecek aylarda program döküm ekinde bu programlardan bazılarını yayınlarız. Size şimdilik kolay gelsin, bu programlar sizi bir süre meşgul edecektir.