PAİNT IV

• Grafik ve çizim
• Video ve masaüstü yayıncılık

natma yeteneği ve yeni Lightbox (Işık kutusu) özelliği bulunuyor. Disney'in Animasyon Stüdyosu'- nda da kullanılan bu özellik kullanıcıya bir önceki veya bir sonraki karede ne olduğunu şimdiki kareyle çalışırken gösteriyor. Translucency (geçirgenlik) modunda bir rengi ve koyuluğunu ayarlayabilirsiniz, ve sonra mevcut olan bir şekil üzerinde çalışırken yeni görüntü, kendi renginin üç ton koyusuyla tonlanmış olarak görünür. En önemli yeni özellik olan Metamorph size iki sabit çizimden, bir animbrush (animasyon fırçası) yaratma olanağını sağlar. Mesela bir top ve bir uçak fırçası seçtiniz. Sonra Metamorph'u seçin ve aralığı 12 kare olarak belirleyin. Bir kaç dakika içinde 12 karede topu uçağa çeviren bir animbrush'ınız olur. Desenler çoğaltılmış ve ““Dereceli için beş seçenek sunulmuş. Artık 256-Renkli IFF-ILBM resimlerini de yükleyebilirsiniz. Programa sadece üç değişik menü eklenmekle kalınmamış ayrıca 3-boyutlu bir görünüş de sağlanmış. Deluxe Paint IV etkileyici görünüyor. Program büyük ihtimalle sonbaharda piyasaya çıkacak.

KAFA AYAR LEDİ VE RESET BUTONU Özüm Eldoğan,

S: Sayın editör, Kafa ayar ledi ve reset butonu nedir ne işe yarar?

C: Sayın Özüm Eldoğan: Kafa ayar ledi, datasetinizin (teybinizin) içine yerleştirilen küçük bir devre aracılığıyla kafa ayarınızın kasetteki programla ne kadar uyuştuğunu anlamanıza yardımcı olur. Bu ledin parlaklığı ile doğru ayara ne kadar yaklaştığınızı bulursunuz. En parlak noktada iken programı rahatça-yükleyebilirsiniz. Reset butonu ise basıldığında bilgisayarınızı, hafızadaki programı fazlaca bozmadan, açılış durumuna getirir. Bu sayede bellekte çalışır durumda olan program durur ve siz de onu inceleme imkanını elde edersiniz. Bu butonun yapılışını bu ayki sayımızda bulabilir ve hakkında daha geniş bilgi alabilirsiniz. Daha da gelişmiş birşeylere ihtiyacınız varsa o zaman size bir kartuş satın almanızı öneririm. İyi ayarlar dilerim.

TURBO TEYP? Onur Şengül

$: Datasetimi turbolu hale getirirsem normal kaydedilmiş (hazır oyunlar v.b.) programları veya oyunları yükleyebilir mi?

C: Sayın Onur Şengül, Sorunuzun yanıtı çok basit; datasetinizi turbolu hale getiremezsiniz. Getirebiliyorsanız bizede haber verirseniz seviniriz (şaka canım, hemen alınmayın). Asıl yanıt ise, programları hızlı kaydetmenizi sağlayan şeyler turbo programlardır. Bu programlar kasetinize Commodore 64'ün normal kayıt programından daha hızlı sinyal gönderir ve böylece daha az yere daha çok program sığar. Bunu geri yükleyebilmek içinse hızlı programdan önce belleğe yeni bir hızlı yükleme programı yüklerler. Zaten piyasadaki tüm programlar turboludur ve üstelik hemen hemen hepsi birbirinden farklıdır. Sonuç olarak, zannettiğiniz gibi bir problam olamaz. Bol turbolar dileğiyle.

AMIGA BASIC

S: Sevgili ed, Amiga'da Basic programlamak için ne yapmalıyım ve bir Amiga 500 en fazla kaç Mega Byte olabilir?

C: Basic programı yazabilmek için önce Basic öğrenmeli daha sonra da Amiga paketinin içinde verilen Extras disketindeki Amiga Basic programını çalıştırmalısınız. Kullanımı için paketin içindeki Amiga Basic Kitabına başvurmalısınız. MB sorunuza gelince, Amiga 500 bilgisayarları en fazla 8 MB'a kadar çıkabiliyor fakat henüz ülkemizde bu kapasitede RAM kartları üretilmiyor. Hayırlı Mega Byte'lar.

-MPS-1230 İLE GRAFİK

Yakup Göktaş

S: Sayın editör,

Bilgisayarla çizdiğim bir grafiği veya hazır çizili bir grafiği yazıcıma (MPS- 7

1230) nasıl bastırabilirim? Bunun için bir program var mı?

C: Sayın Yakup Göktaş, . Genelde çizim programları yazıcınızı deseklerler, yalnız birtek sorun olabilir o da gerekli ayarlamaların doğru yapılmamış olması. Eğer ayarlarınızın doğru olduğuna inanıyorsanız ve programınızın eksikliği sebebiyle basmadığınızı düşünüyorsanız o zaman Simons' Basic ile herhangi bir çizimi yükleyip (ya da Simons' Basic ile çizip) grafik ekranında iken COPY komutuyla yapabilirsiniz. Bunun tek problemi çok renkli modda gri tonlama yapamamasıdır. En iyi çözüm gelişmiş bir çizim programı almanız olacaktır. Acil baskılar dilerim.

ADAPTÖRÜM YANIYOR İlker Güngör

S: Sayın editör, Ben yarım saat kadar bilgisayarımı (amiga) kullandıktan sonra adaptörüm çok fazla ısınıyor. Sizce bu normal mi? Bilgisayarımda bir arıza olması ihtimali var mı?

C: Sayın İlker Güngör, Adaptörler genelde çok ısınırlar. Bu pek problem olmaz fakat adaptörünüzü havasız bırakacak biçimde konumlandırmamalısınız. Eğer adaptörünüzün kutusunda bir deformasyon oluyorsa ya da hafiften yanık kokusuna benzer kokular alıyorsanız adaptörünüzü hemen servise götürün. Fakat sadece ısınıyorsa kendinize pek problem etmeyin. Serin adaptörler temennisiyle.

Vedat HALLAÇ ve Sinan VURAL er programcının -ne tür H programla uğraşıyorsa uğraşsın- elinin altında hayatı kolaylaştıracak bir sürü yardımcı program bulunur. Utility adı verilen bu programlar, disk kopyalamaktan grafik çizimine, bu çizilen grafikleri değişik programlarla kullanmak için sıkıştırmaya kadar geniş bir alana yayılan işlemler yaparlar. Fakat, ne yazık ki bu programlar hakkında döküman bulmak dünyanın en zor işlerinden biridir, çünkü bu programları yazanlar, kırıcı veya demo programcısı gruplarının elemanıdırlar ve bu programları kendi ihtiyaçlarını karşılayacak şekil-

* de yazarlar. Asıl amaçları bu programları insanlara dağıtmak olmadığı için de programın nasıl kullanılacağı hakkında doküman hazırlama zahmetine katlanmazlar (genelde). Bazı düzenli çalışan programcıların hazırladığı dokümanlarsa, bize kadar olan yolculuğu sırasında bir kazaya uğrayıverirler. Bu yazımızda, kolayca(!) bulabileceğiniz bazı utility'ler arasında seçtiklerimizin ne işe yaradıklarını ve nasıl kullanıldıklarını açıklayacağız. Bu sayede aldığınız programın nasıl çalıştığını anlamak için tüm tuşları tek tek denemek zorunda kalmayacak, arada yanlışlıkla program disklerinize format atmayacaksınız. Tabii ki programlar hakkında dokümanı bizim nasıl bulduğumuzu merak edebilirsiniz. Bunun cevabı basit: Bulmadık. Programları tek tek çalıştırıp, tüm seçenekleri deneyerek tam olarak nasıl işler yaptıklarını öğrendik ve bu sayede kendi dokümanlarımızı yarattık. Tabii ki bu arada disketlerimizi sürücüden dışarı çıkardık. Ne de olsa tehlikeli programlarla uğraşıyoruz, ve yanlış bir hareket disketimize kalıcı zararlar verebilir. Size önerim, nasıl çalıştığını öğrenmeye çalıştığınız program hakkında keşfettiğiniz her özelliği ve nasıl kullanıldığını, zaman geçirmeden bir kağıda yazmanız. Çünkü keşfettiğiniz anda beyninize kazınmış gibi görünen, hiç unutmayacağınızı sandığınız şeyler bir iki gün aradan sonra kafanızdan uçuverir ve her şeyi yeniden keşfetmek zorunda kalırsınız. Tüm bu zorluklara ve risklere rağmen, bu programlar olmadan hayat çekilmez olurdu. Mesela, daha önce dergimizde yayınladığımız FLI EDITOR programı, tüm benzerleri gibi daire, düz çizgi, kapalı şekilleri doldurma gibi özelliklerden yoksundur. Bu yüzden, bir grafiğin tamamını FLI EDITOR'de çizmek, tam anlamıyla bir işkence haline gelebilir. Halbuki bu yazıda da kullanışını anlatacağımız KOALA to FLI CONVERTER programı, demin saydığım tüm özelliklere sahip KOALA PAINTER grafiklerini, beş dakika geçmeden (yükleme ve kayıt süreleri ile birlikte) FLI GRAPH formatına çevirebiliyor. Bu sayede işin hamallığını KOALA'da yapıp, FLI GRAPH'ı son rötuşlar için kullanabilirsiniz. Benzer şekilde disketlerinizdeki directory'leri hoş bir hale getirmek, diske not yazmak, dosyaları korumak gibi işler için de DirMaster adlı programı kullanabilirsiniz. Ya da düzenlediğiniz disklerde hangi programların bulunduğunu, bu programların ne tür program olduklarını PRG File System adlı utility ile dizinleyebilirsiniz. Şimdi de bu programların ayrıntılı açıklamalarına geçelim:

COMMAND

1. DI-ERROR MAKER

(Format Editör, vb.)

Bu program yardımıyla disketlerinizde bulunan hataların yerini saptayabilir, bu hataların bulundukları track'leri düzeltebilir, istediğiniz track'e belli hataları yerleştirebilirsiniz. Çok az da olsa, hata bulunan track'de bulunan verilerinizi kurtarma şansınız bulunabilir, ama bu olay henüz başıma gelmedi. Eğer sağlam diskleriniz sık sık hata üretiyorsa, ve siz de bu hatalardan kurtulmak için önce sağlam dosyalarınızı başka bir diske çekip sonra diskinize formatlıyorsanız, bu program tam size göredir, çünkü sağlam dosyaları başka diske çekmek gibi uzun süren bir işlemden sizi kurtarıyor. Tabii bu arada bu programın son derece tehlikeli kategorisine dahil edilmesi gerektiğini söylemeliyim. Tek kopya olan programınızın bulunduğu disketinizde, tam da programın bulunduğu sektörün üzerine bir hata yerleştirirseniz, programınıza sonsuza kadar elveda demek zorunda kalabilirsiniz. Umarım şimdi anlatacağım menü elemanlarını denerken bu uyarılarımı göz önüne alırsınız. Programı yükler yüklemez karşınıza ana menü çıkıyor. Bu menünün seçenekleri şöyle:

W: Check whole disk (Tüm diski kontrol et) P: W/P a disk (Diske write protect (yazma engeli) koy) B: Rewrite BAM (BAM'i yeniden yaz) R: Repair one track (Bir track'i tamir et) D: Directory T: Check one track (Bir track'i kontrol et) U: Un W/P a disk (Write protect'i kaldır) C: Create errors (Hata yarat)

ÖNE İRALK

TRACK TO CHECK

DISPLAY

PRESS ANY

F: Format Disk (Diski formatla) @: Disk command (Disk komutu yolla) X: Return to main menu: (Bunu kullanmayın, ana menünüz büyük bir ihtimalle yoktur) Şimdi her seçeneği teker teker inceleyelim:

W: Check whole disk: Bu seçenekle tüm disk taranarak içindeki hatalı sektörler bulunur. W seçeneğini girdiğiniz zaman karşınıza: Display header and checksum info (Y/N) (Başlık ve kontrol toplamı bilgilerini yazayım mı?) sorusu çıkar. Eğer dataların nasıl saklandığı konusunda bilginiz çok iyi değilse bu soruya No cevabını verin. Bu sayede çok fazla değilse de hızdan kâr edersiniz. Bundan sonra, kontrol edilecek diski koymanız, ve bir tuşa basmanız istenir. Elinize bir kağıt kalem alın, diski koyun ve bir tuşa basın. Eğer hatalı bir sektör bulunursa, sizin bu track-sektör'ü not edebilmeniz için, programınız siz boşluk tuşuna basana kadar bekleyecektir. Bu şekilde disketinizde bulunan tüm hataları bir kağıda not edin ve ana menüye dönün. P: W/P a disk Bu seçenek sayesinde, diskinize

Ci 37) T

HEADER CHECKSUM INFO

) BE CHECKED

TTE THE KEY WHEN READY bir write protect yapıştırmadan da bilgi yazılmasını engelleyebilirsiniz. Yani bu seçenekle koruduğunuz disketinize yeni bir dosya kaydedemez, eskilerini silemezsiniz. Yalnızca diskete format atmanıza izin verir bu yazma engeli. B: Rewrite BAM: Diskinizin Block Allocation Map (Blok kullanım haritası)'nı yeniden yazmanızı sağlar. Daha doğrusu disket ismini değiştirmenize yardım eder. Bu işlemi seçtikten sonra disketin yeni ismini girin, ve dos komutları seçeneğiyle V komutu sayesinde yeni BAM'ınızı tazeleyin. R: Repair one track: Bu seçenek sayesinde hatalı bir track'i tamir edebilirsiniz. Ama büyük bir ihtimalle, bu track'te bulunan bilgileriniz yok olacaktır. Bu sebeple bilgi içeren track'lerinize hata koymamaya özen gösterin. Ana menüden R seçeneğini girdikten sonra, size düzgün bir şekilde formatlanmış bir track sorulacaktır. Eğer disk directory'sini alabiliyorsanız, bu soruya 18 cevabını verin. Sonra da tamir edilecek track'i yazın, ve bir tuşa basarak tamirciyi çağırın. Bu arada diskinizin ışığı yanmadığı için paniklemeyin, bu programı yazanlar diskin ışığını yakmamayı 10 marifet saymışlar. Programınız ışığı yakmasa da doğru dürüst işler.. D: Directory: Bilmem bu konuda bir şey söylememe gerek var mı. Directory'yi gösteriyor işte. T: Check one track: Bu seçenek sayesinde sadece şüphelendiğiniz track'i kontrol edebilirsiniz. Böylece tüm diskin kontrol edilmesini seyretmek zorunda kalmazsınız. Bu seçeneği girer girmez, kontrol edilecek track numarasını (1-37) girin, ve kontrolün bitmesini bekleyin. U: Un W/P a disk: Bir diske P seçeneğiyle koyduğunuz yazma engelini kaldırır. C: Create Errors: Bu seçenek sayesinde diskinizin muhtelif yerlerine belli hataları yerleştirebilirsiniz. Böylece arkadaşlarınıza soğuk şakalar yapma şansınız olur. Eskiden diskin kopyalanmasını engelleyen bu seçenek, şu anda tüm işlerliğini kay- Bu menüde şu hataları diske koyabilirsiniz:

20: Block header not found 21: Missing Sync character 22: Data block not present 23: Data block checksum 27: Header checksum (Tüm track) 29: ID mismatch (Tüm track)

Bu hata kodlarından birini seçtikten sonra, bu hatayı diskin neresine koyacağınızı belirttikten sonra işinizi bitirmiş olursunuz. Geçmiş olsun. Bu menüden geri dönmek için X seçeneğini kullanın. F: Format Disk: Disk adını ve ID'sini verdikten sonra, formatlanan yerlerin kontrol edilip edilmeyeceğini belirtin. Eğer kontrolsüz bir format istiyorsanız, tam 11 saniye sonra diskiniz formatlanmış olacaktır. Ama “Benim için güvenlik önemli” diyorsanız, 17 saniyelik bir format hızına razı olmanız gerekli. @: Disk command: Bu seçenek sayesinde dos komutlarının herhangi birini (I, V, N, vb.) yollayabilirsiniz. Evet! Bu program için yazabileceklerim bu kadar. Şimdi sıradaki programı açıklaması için sözü Sinan'a bırakıyorum... 2. OD (Track, sektör editörü) Bu programın benzeri veya atası diyebileceğimiz Disk Doctor sanırım bir çoğunuzda vardır. Bu programla diskinizin istediğiniz sektörünü inceleyip değiştirebilirsiniz. İlk ekranda bozuk olan disketi sürücüye takmanız istenir. Disketi takıp herhangi bir tuşa basın. Karşınıza programın genel işlem ekranı çıkacaktır. Diskin hangi blokunu inceleyeceğinizi belirtmek için track sektör sayıları sizden sorulur. Sayıları girip RETURN'e basmanız beklenir. Bu ekranın bir fotoğrafını yan tarafta görebilirsiniz. Ekrandaki yazıların neler olduklarını ben yine de açıklayayım. Ekranın en üstünde programın adı yazmakta, bunun sağındaki iki kutucukta ise sırasıyla hangi track ve hangi sektörün okunduğu belirtiliyor. Bu belirtmelerin altında ekranın büyük bir bölümünü okunan sektörün dataları kaplar. Dataların altında da menü seçenekleri sıralanmıştır. Bunları sırasıyla şöyle açıklayabiliriz: : Kursorun altındaki baytın değerini değiştirmek için kullanacağınız bu seçenekteki değeri yazarken onluk düzeni kullanmanız gerekir. Değeri yazarken dikkatli olun, çünkü programcıların küçük bir hatası yüzünden, değeri

— — OL

1) ) ) ) ) )

SELEC

— O daha önce üç basamaklı bir sayıdan oluşan byte'ları iki veya bir basamaklı sayıya çevirirken fazladan rakamlar kalıyor. Örneğin değeri 198 olan bir byte'ın değerini 4'e değiştireceğiniz zaman hemen RETURN'e basıp bu moddan çıkmayın; yazdığınız değerden sonra bir iki tane de boşluk yazın. N- Programların diskte saklanmasında bir sonraki bloğu göste-

Ün | 4» kad

value: 58 532

position 165

ren ve low-high byte olarak saklanan bir değer vardır. Kursorunuz dataların herhangi bir yerindeyken bir sonraki bloğa atlamak için bu tuşu kullanabilirsiniz. J- N tuşuna benzer olarak çalışan bu tuş sektörün en başındaki low-high byte değerine değil de kursorun altındaki değere sıçrar. Bu tuş en rahat olarak 18. track'te dosyaların adlarının incelenmesinde kullanılabilir. Dosyaların token

get byte under cursor of block of file link under cursor

Scan forward/backward

KHIK LOAD!

KHIK LOAD!

RIUVE SPEE

295 3986

HALA a A iii

RPM

MENU adlarından önce directory bloklarında o dosyanın hangi track ve sektörde saklandığını gösteren iki byte vardır. Bu iki baytı okuyup B tuşuyla yeni blok sayısı yazmak yerine üstlerine gidip J tuşuna basabilirsiniz. Ancak doğru yere sıçramak için low-high byte'lardan soldakinin üzerinde bulunmanız gerekir. O- Genel işlemler ekranından çıkmak için bu tuşu kullanıp başka bir diski incelemeye alabilirsiniz. R- Bu tuşla yaptığınız değişiklikleri diske geri yazabilirsiniz. Bu komutu verdikten sonra emin olup olmadığınız size sorulur. Eğer eminseniz Y tuşuna basın. B- Yeni bir bloku incelemek istediğinizde başta olduğu gibi hangi track ve sektörü incelemek istediğiniz sorulur. T- Geldik disklerde en çok kullanacağınız işlemlerden birine. Diskteki programın herhangi bir yerdeki bir yazı dizisini değiştirmek istiyorsanız bu tuşu kullanın. Kursorla üzerine gittikten sonra T tuşuna basın ve yazı moduna geçin. Burada klavyeden normal olarak yazılan harfler programın içinde PRINT komutuyla kullanılan ASCII karakterlerine denk gelir. SHIFT tuşuna basılı iken yazdığınız harfler ise ekranda REVERSE olarak görünecektir. Küçük harfleri yazabilmek içinse

CTRL tuşunu kullanmanız gerekir. Böyle yazdığınız karakterler de ekran kodlarını temsil eder. Bunlarla kendiniz uğraşarak biraz alışmanız gerekebilir.

+/- Bu iki tuş, bağlantıları gözardı ederek bir sonraki/önceki sektöre atlarlar. O track'teki sektörlerin sonuncusu okunduktan sonra + veya ilki okunduktan sonra - tuşuna basılırsa disk işletim sistemi hata mesajı verir ve yeni track sektörleri yazmanızı bekler.

SY HARTY FRANZ

AİN

SOURCE 08

CURSOR KEYS

Menünün altında kursorun pozisyonuna göre değişen bazı değerler vardır. Bunları da şöyle açıklayabiliriz. Value: Kursorun altındaki değer önce ondalık sonra da onaltılık ($) sistemle yazılır. Token: BASIC dilinin komutlarından bir tanesi üzerinden geçilirse burada bu komutun ne olduğu yazılır. Böylece biraz zor da olsa diskten program okunabilir. Token değerinin sağ tarafından ise kursorun üzerinde bulunduğu pozisyonla tanımlanan low-high byte'lar ondalık sistemle yazılır. Pos: Kursorun sektör içindeki kaçıncı byte üzerinde olduğunu yazar. Quotes: Bu değer ve PRINT komutuyla yazılan ekran kodlarını okumakta kullanılır. Burada CRSR LEFT (kursor sola), BLUE (mavi) gibi yazılar okunabilir. Bunun da sağında ise 6510 makina dilinin komutları okunabilir. Eğer diskte incelediğiniz sektör bir makina dili programa aitse kursoru kullanarak sırayla üzerine gideceğiniz değerlerden programı zor da olsa çıkartabilirsiniz. Bazı komutlar ekranda tek başlarına görülürken bazılarının yanında da 1 veya 2 sayıları okunur. Makina dili komutların kendi parametreleri

AND

NORMAL

RETUR?!

de diske işte böyle yazılmıştır. Örneğin JSR 2 (sıçrama komutu) yazan bir değer bulduğunuzda, bu

karakterin sağındaki iki karakter sıçramanın hangi adrese yapılacağını low-high byte formatında saklıyor demektir. R komutuyla düzelttiğiniz bir sektörü tekrar yazdıktan sonra diski validate (toparlamak) isteyip istemediğiniz sorulur. Aslında bu komutu ben hiçbir zaman kullanmadım. Disklerim çok dolu olduğu için tüm dosyaların üzerinden geçilip hepsinin tek tek okunması çok uzun zaman alır. Zaten BAM (blok kullanım haritası) değiştirecek bir işlemi bu programla pek sık yapmazsınız.

Şimdi dosyalarımızı düzenlemenize yardımcı olacak bir program açıklaması için sizi Vedat'a bağlıyorum. Hadi bakalım kolay gelsin..

3. Program Filing System

Bulabileceğiniz en kaliteli disket katalog programı olan Program F.S.'i ben anlatacağım. Bu program sayesinde, yüzlerce diskinizin hangisinde ne sakladığınızı unutmak, tek programı bulmak amacıyla tüm disketlerinizi yerlere saçmak gibi dertlerinize veda edebilirsiniz. Programın yaptığı işi, hangi programın hangi diskete saklandığını, kaç blok tuttuğunu, sizin belirlediğiniz on kategoriden hangisine dahil olduğunu bilmek ve bunu diskete kaydetmek; bu kaydedilen programları isimlerine, uzunluklarına, kategorilerine veya bulundukları diskin koduna göre sıralamak olarak özetleyebiliriz. Eğer herhangi bir sebeple bir programı silerseniz, adını değiştirirseniz ya da uzunluğuyla oynarsanız, bu değişiklikleri katalog dosyanız üzerinde de yapmanız sağlanmış. Fakat ismini verdiğiniz programın hangi diskte olduğunu size bildirmesi gibi çok gerekli bir işlem de programa eklenmemiş. Bu yüzden programın kullanım alanı oldukça sınırlı. Yalnızca tüm programların bir dökümünü almak için kullanabilirsiniz bu programı. Programı yükleyip çalıştırdığınızda, kaydedilmiş bir datafile'ınız (katalog dosyanız) olup olmadığı soruluyor ilk olarak. Eğer katalog dosyanız yoksa, yani programı ilk kez kullanıyorsanız burada boşluk tuşundan başka herhangi bir tuşa basarak ana programa girin. Eğer katalog dosyanız varsa ve bunu yüklemek istiyorsanız, ilk olarak boşluk tuşuna basın ve katalog dosyanızın adını girin. Program listeniz belleğe yüklendikten sonra ana menüye geçeceksiniz. Eğer programı ilk kez kullanıyorsanız, hamallığınız biraz daha fazla. İlk olarak katalog dosyasının adını girmeniz gerekiyor. Daha sonra tüm kategorileri (en fazla 10 kategori kullanabilirsiniz) tek tek girmeniz gerekiyor. Mesela 0. kategori Utility, 1. kategori oyunlar, vb. olabilir. İhtiyacınız olan miktarda kategoriyi girdikten sonra, isim yerine tuş takımının sol üst köşesinde bulunan “sol ok” tuşuna basarak tüm kategorileri girdiğinizi belirtebilirsiniz. Sola ok'tan sonra veya toplam kategorilerin hepsini girdikten sonra, bunların doğru olup olmadığı sorulur. Eğer yazdıklarınızdan memnunsanız, bu soruya Y (Yes — Evet) cevabını verin ve ana menüye geçin. Eğer bir hata gördüyseniz N

(No — Hayır) cevabıyla tüm bu işkenceyi yeniden yaşayabilirsiniz. Gelelim ana menü seçeneklerine... Genelde olduğu gibi, bu menünün de toplam on seçeneği bulunuyor. Bu seçenekler sırasıyla şöyle: 1) Input from Directory (Directory'den isim girme) 2) Input from keyboard (Tuşlardan (Elden) isim girme) 3) Show and change records (Kayıtları görme ve değiştirme) 4) Change file name & category (Katalog dosya adını ve kategorileri değiştirme) 5) Sort (Sıralama) 6) Create new file (Yeni katalog dosyası yaratma) 7) Save (Katalog dosyası kaydetme) 8) Load (Katalog dosyası yükleme) 9) Directory (Directory alma) 0) Dos command (Dos komutları girme) Eğer katalogunuza yeni başlıyorsanız, eliniz mahkum 1. seçeneği gireceksiniz. Burada, sola ok tuşunu kullanarak istediğiniz anda ana menüye dönebilirsiniz, ama ilk olarak okunan diske iki harfli bir kod vermeniz gerekiyor. Daha sonra diskte bulunan dosyalar sırayla gösteriliyor ve kataloğunuza eklemeyi isteyip istemediğiniz soruluyor. Eğer programı listenize ekleyecekseniz, bir takım garip sorulara cevap vermeniz gerekecek. Aslında bu sorular gerekli görülebilir, ama her dosya için sorulduğu için can sıkıcı oluyorlar. İlk olarak, yeni program adı girmek isteyip istemediğiniz soruluyor, daha sonra program uzunluğunun hoşunuza gidip gitmediği. Son olarak da programın hangi kategoriye girdiğini belirttikten sonra sıradaki programa geçiyorsunuz. Bütün programları girdikten sonra buradaki işiniz bitiyor. Eğer herhangi bir sebepten dolayı directory üzerinden isim girmeyecekseniz ya da yüzlerce dosyası olan bir oyun diskini kataloğunuza eklemek istiyorsanız, ikinci seçeneği kullanabilirsiniz. Bu seçenek sayesinde program adlarını ve uzunluklarını tek tek girip, kategorilerini belirttikten sonra ana menüye dönün. Bildiğiniz gibi, her program temel bir mantık üzerine kurulmuştur: Girdisi olan her programın bir de çıktısı vardır! Bu program da diğerleri gibi düşünmüş ve üçüncü seçeneğini çıktı almak isteyenlerin hizmetine sunmuş. 3'e basar basmaz, çıktıyı nerede istediğiniz soruluyor. Eğer 1'e basarsanız ekrandan, 2'ye basarsanız yazıcıdan çıktı alabilirsiniz. 3'e basarsanız, hiçbir yerden çıktı alamazsınız ama ana menüye dönersiniz. Eğer ekrandan çıktı alıyorsanız, “M” tuşunu kullanarak, herhangi bir girişin adını, uzunluğunu, yerini veya kategorisini değiştirebilirsiniz. Eğer katalog dosyanızın adından veya kategorilerinizden memnun değilseniz, dördüncü seçeneği kullanarak bunlardan istediğiniz kadarını değiştirebilir, yeni kategoriler ekleyebilir ve ana menüye dönebilirsiniz. Diyelim ki bütün programlarınızı girdiniz. Bunları sıralamazsanız, pek bir işe yaramayacaklardır. Bu yüzden programa bir de beşinci seçenek koymuşlar. Bu seçenek sayesinde bütün girdileri adlarına, uzunluklarına, disklerine veya kategorilerine göre sıralayabilirsiniz. Daha sonra yazıcıdan alacağınız çıktılar bir işe yarayacaktır. Eğer değişik bir katalog yaratmak istiyorsanız, altıncı seçeneği kullanın ve her şeye yeniden başlayın. Yani bellekte bulunan her şeyi silin, yeni katalog dosyası ismi verin, yeni kategoriler yaratın ve ilk diskinizi yerleştirerek program isimlerini belleğe almaya başlayın. Tabii ki her bilgisayarınızı kapatıp açtığınızda yeni bir katalog çıkarmak istemezsiniz. Bu yüzden ana menüden altıncı seçeneği girin ve katalog dosyanızı diske kaydedin. Yedinci seçeneği kullanarak, önceden yaratmış olduğunuz kataloglardan birini yükleyebilirsiniz. Eğer bu seçeneği yanlışlıkla girdiyseniz, dosya adı yerine sadece RETURN'e basarak ana menüye dönebilirsiniz. Eğer drive'da bulunan disketin içeriğini öğrenmek istiyorsanız, dokuzuncu menü seçeneği bu işi seve seve yapacaktır sizin için. Onuncu ve sonuncu seçeneği kullanarak diske herhangi bir komut yollayabilirsiniz. Çok fazla diskiniz yoksa, bu kadar yazıyı boşa okudunuz demektir, çünkü bu programın yaptığı her işi çok daha iyi bir şekilde

D D » D P P P P P D

(ve tabii ki daha kısa zamanda), elle de yapabilirsiniz. Fakat disket sayınız yüzlere yaklaşıyorsa, bir katalog programına mutlaka ihtiyacınız olacaktır. Benzer programlar arasında en kullanışlı ve esnek olanı bence bu Program F.S. Her neyse, Sinan çok yaygara ediyor. En iyisi sözü ona bırakmak galiba..

4. FILE COPY (Dosya Kopyası)

Klavyeyi binbir güçlükten sonra Vedat'tan kapabildim ve şimdi

NUMBER ÜF RK:16 SEC- 09

CON.DEALER size hayatınızda görüp göreceğiniz en müthiş program kopyacısını anlatacağım.

Programın ilk ekranı ana menü. -

Burada Kursor tuşları veya rakamlarla istediğiniz alt menüyü seçtikten sonra RETURN'e basmanız gerekiyor. Menü seçenekleri ise şöyle sıralanmış. 1. Copy files (Dosya kopyalama) 2. Scratch files (Dosya silme) 3. Directory 4. Fast format (Hızlı format- 12 saniye) 5. Validate (Diski toparlamak) 6. View/edit BAM Blok kullanım haritasını görmek/düzenlemek 7. Change device (Aygıt değiştirme) 8. Change drive (Sürücü değiştirme) 9. Change mode (mod değiştirme) Bunların teker teker ne işe yarayıp nasıl kullanıldıklarını merak edenler okumaya devam etsin, kalanlar dağılabilir. 1. Bu seçenekte ilk önce diskteki tüm dosyalar okunur ve ekrana yazılır. Kursor tuşlarıyla yukarı aşağı oynattığınız bir belirteç çıkar. Dosyaları seçmek içinse RETURN tuşunu kullanın. Bu ekran-

FILES REMAINING dayken F1 tuşu ile ana menüye dönebilir, F3 tuşu ile tüm dosyaların seçim durumunu değiştirebilirsiniz. Eğer tüm dosyaları kopyalamak istiyorsanız hiçbir dosyayı seçmeden F3 tuşuna basın, böylece tüm dosyalar seçilmiş hale geçecektir. F5 tuşuna basarsanız en başa dönersiniz yani tüm dosyalar seçilmemiş hale gelir. Kopyalamaya başlamak içinse C tuşuna basmanız yeterlidir. Ekranın üst tarafında kalan dosya sayısı gösterilir (number of files remaining). Bunun altındaki kısımda ise, solda hangi track, sektörün okunduğu yazılır, ekranı boydan boya kaplayan çerçevenin içinde okunan sektördeki bilgiler görülebilir (ama pek işe yaramazlar), bunun altında sağda ise hafızada kaç blokluk boş yer kaldığı görülür. Bu arada okunan dosyaların isimleri ekranın altına yazılır ve bu dosyadan kaç blok okunduğu ismin sol tarafında görülebilir. Programın bir özelliğinden dolayı eğer aynı isimde olan bir dosyayı aynı diske tekrar kopyalamak istiyorsanız yeni bir isim verebilirsiniz. 2. Diskten dosya silmek için de aynı kopyalamadaki tuşlar geçerlidir. Yalnız burada C yerine, dosyaları silmek için S tuşuna basmanız gerekir. İşlemlerin sırası bile kopyayla aynıdır. 3. Diskin içeriğini görmek için bu seçeneği kullanabilirsiniz. Ekrana çıkan listeyi boşluk tuşuyla dondurabilirsiniz. İşiniz bittikten sonra RETURN'e basmanız beklenir. 4. Diskinizi 12 saniyede formatlamak için bu seçeneği kullanabilirsiniz. Diskin adını ve ID'sini verip RETURN'e basın ve sadece 12 saniye bekleyin. 5. Diskin toparlanması için validate işlemine gerek vardır. Tüm işlemler bittikten sonra diskte boş kalan yerleri saptanıp BAM'de gerekli işlemlerin yapılması için bu tuşu kullanın. Diski taktıktan sonra RETURN'e basmanız yeterlidir. 6. BAM'deki blokların durumunu tuşlarıyla inceleyip değiştirebilirsiniz. 7. Eğer birden fazla disk sürücünüz varsa bunların numaralarını değiştirebilirsiniz. Örneğin ikinci sürücüye 9 numarasını vermek için ekrana çıkan yazıları takip etmelisiniz. İlk çıkan yazıda numarası değişecek diski açıp diğerlerini kapatmanız gerekir. Daha sonra diskin en eski numarasını ve sonra da yeni numarasını yazmanız gerekir. Bundan sonra iki sürücüyü kullanabilirsiniz. 8. Bu seçenekle kaynak ve hedef sürücülerini ayarlayabilirsiniz. İlk basışınızda sürücü numaraları kaynak: 9 hedef: 9, ikincisinde kaynak: 8 hedef: 9 ve üçüncüsünde kaynak: 9 hedef: 8 olarak değişir. Son kez basarak tekrar kaynak: 9 hedef: 8 olarak değişir.

9. Bu mod hızlandırıcı kartuş kullanan arkadaşlarımızın çok işine yarar. Bu seçenek üzerinde bir kez basarak süper dos moduna geçebilirsiniz. Artık kartuşunuz kopyalama işlemi sırasında kullanılacaktır. Eğer normal moda geçmek isterseniz 9. seçenek üzerinde tekrar RETURN'e basın.

5. Koala To Fli Converter

Önceki sayılarımızda bir Fli editörü yayınlamıştık. Bu programı yazan arkadaşlarımız, kullanımının ne kadar zor olduğunu bilirler. Bu yüzden herhangi bir grafiğin tamamını Fli editöründe yapmak sizi oldukça yorar. Bunu düşünen bazı programcılar, koala formatında kaydedilmiş grafikleri fli formatına çevirecek bir program yapmışlar. Programı yükleyince ilk olarak, harika fli logosu bulunduran intro'yla karşılaşıyorsunuz. Daha sonra da ana menüye giriyorsunuz. Bu menüde çok fazla seçenek yok. Sadece L'ye basıp koala resmini yüklüyorsunuz, sonra da S'ye basıp bu resmi Fli formatında diske kaydediyorsunuz. Eğer N'ye basarsanız, programcının gereksiz notlarını okursunuz. Aslında program pek de iyi yapılmamış. En azından directory alma ve yüklenen resmi gösterme seçeneklerinin de bulunması gerekiyormuş. 16

Fakat tüm bu eksiklere rağmen, grafikçilerin hayatını kurtaracak bir program bu. Önce Koala Painter'ın tüm özelliklerinden yararlanarak grafiğin ana hatlarını ortaya çıkarıyorsunuz, sonra da Fligraph'ı kullanarak renk efektlerini ekliyorsunuz, sonunda harika grafikleriniz oluyor. Mutlu oluyorsunuz. Gelecek aylarda utility tanıtmaya devam edeceğiz ama şimdilik bu kadar. Programların açıklaması bizden, kullanması sizden. Eğer programları piyasada bulmakta zorluk çekerseniz diğer kullanıcı arkadaşınıza danışın. Biz bile henüz İstanbul'a gelmemişken bu programları edinmiştik, siz haydi haydi bulursunuz. Belki gelecek aylarda program döküm ekinde bu programlardan bazılarını yayınlarız. Size şimdilik kolay gelsin, bu programlar sizi bir süre meşgul edecektir.

kablolar yorulmuştu, tuşlar. Farenin kulaklarına bir haller olmuştu basılmaktan. Fakat kahramanımızda uykunun yerini dikkat, yorgunluğun yerini yoğun renkli hisler almıştı. Varsındı, olsundu uykusuz geceler. Kahramanımız için önemsiz şeylerdi bunlar. Ekranındaki fırça izleri yeterliydi onun için. AMICA-MAN için! Evet, siz de bir AMICA-MAN olabilirsiniz. Tabii ki uykusuz geceler geçirmeniz gerekmez. Bu AMICA-MAN'in sorunu. Ama kuşkusuz bilgisayarla sanatın tadı bir başka güzel. Bazılarınız “TEMBEL İŞİ” ya da “BUNU HERKES YAPABİLİR” gibi yorumlarda bulunabilir. Ya da “Commodore da neymiş? Kaç rengi var ki?” gibi küçümsemelerde bulunanlar da olacaktır. Herkes kendine göre haklı mıdır? Birçok alanda kanıtlanmış olan bir şey vardır, kısıtlı imkanlarla, diğerlerine kıyasla, çok daha iyi sonuçlar elde edilebilmiştir. Commodore 64 dünyasında grafik alanında kullanılan renklendirme ve tonlama tekniklerini çok az Amiga kullanıcısı bilir (onlar da benim gibi her iki

5 saat sabahın beşi idi, ısınmıştı

Celal Hallaç

Sadece bir ve sıfırların oluşturduğu rengarenk dünyamıza hoş geldiniz. Burada istediğiniz her şeyi bulmayabilirsiniz fakat yaratmanız mümkün. Sınır yok, sadece sizin yaratıcılığınıza kalmış her şey. Aradıklarınızı parmaklarınızın altında bulacaksınız. Sakın sıkılmayın, sakın çekinmeyin! Sarılın joystick'lere, sarılın mouse'lara; vakit çizim vaktidir.

bilgisayarla haşır neşir olanlardır tabii ki). Commodore'unuzu sakın ola ki küçümsemeyin, varabileceği noktaları tahmin bile edemezsiniz. Oyunlarda (bellek yetmezliği nedeniyle) çok az kullanılan grafik gösterim rutinleri bilgisayarınızın sınırlarını zorluyor. Sadece yaratıcılık ve zeka ürünü (hepsi değil tabii ki) olan bu tür programlar DEMO olarak biliniyorlar. Ülkemizde sadece oyunlara ilgi olduğundan bu tür gösterim programlarına kimse para vermiyor ya da ilgilenmiyor, böylece desteklenmiyorlar. Aslında, AMICA PAINT de bu tür programların geldiği yollarla ülkemize girdi ve hâlâ da oldukça zor bulunan bir program. Henüz elime disk versiyonu geçmiş değil, ben de kırık versiyonunu kullanıyorum (fakat sanırım Denizli'den arayan bir arkadaşımız bana orijinalinin kopyasını iletebileceğini söylemişti, umarım unutmamışsınızdır. Ümitle bekliyorum). Önceki yazılarımızı okuduğunuzu varsayarak kaldığımız yerden devam ediyorum: Geçtiğimiz ay tuşuyla girilen ikinci çizim menüsünün tamamını ve “P” tuşuyla erişebileceğiniz renk menüsünün bir kısmını okumuştunuz (umarım). Yazımın sonunda da renk menüsünü bu ay tamamlayacağımı belirtmiştim. Evet, verdiğim sözden dönemem tabii ki, başka çare yok gibi. Başlayalım mı artık?

F- RENK (FARBE) MENÜSÜ:

Z- Çizim Rengi (Geçen sayıda kullanımını açıklamıştık). M- Patern (zemin) S- Çizgi stili P- Fırça R- Renk tablosu L- Parametre Yükleme (açıklamıştık) A- Parametre kaydetme (açıklamıştık) D- Directory (diskteki programların listesi)

M- PATERN (DESEN)

Desenli çizim, normal çizim işlemlerini yaparken başka bir desen ya da çizimin desen olarak kullanılmasına verilen addır. Kendini tekrarlayan desenleri ya da ikinci sayfada önceden yapılmış çizimi desen olarak kullanma imkanına sahipsiniz. Bu bölümde arasından seçim yapabileceğiniz tam on iki patern bulunuyor. İsterseniz bu on iki paterne yenilerini ekleyebiliyorsunuz. Yani bu paternlerin üzerinde oynayabiliyor ya da en baştan yenilerini çizebiliyorsunuz. Bu bölümde şu işlemlerden oluşuyor: K- Daha önce seçilmiş patern ya da patern modu varsa iptal etmeye yarar. Bu işlemden sonra patern ile çizim yeniden seçilene dek normal çizim yapılır. M- Kursor tuşlarıyla değişen desenlerden hangisi o anda ekranda bulunuyorsa onun kullanımını sağlar. Bu tuşa bastığınızda ekrandaki desen seçilecektir ve bu menü kaybolup yerini çizim ekranına bırakacaktır. S- Bunu seçtiğinizde bu diğer sayfada yapmış olduğunuz (eğer varsa) çizim, bulunduğunuz sayfada yapacağınız çizim işleminde desen olarak kullanılacaktır. Eğer diğer sayfada henüz bir şey çizmediyseniz doğal olarak yapacağınız çizim işlemlerinin bir etkisi olmayacaktır, sakın meraklanmayın. Kursor tuşları- On iki desenden herhangi birini ekrana getirmenizi sağlar. E- Kursor tuşlarıyla seçim yapılabilen desenlerden hangisi o anda ekranda ise, o desen üzerinde değişiklikler yapabilirsiniz. Eğer yeni bir şeyler yapmak istiyorsanız o zaman eski deseni CLR tuşuyla silin ve yerine yenisini çizin. Burada kullanılan tuşlar ise şöyle: A-P: Renk seçimi. 18

CLR: Desen silme. X: O anda kullanılan rengi, damalı olarak, çizili desenin üzerine oturtur. RUN/STOP (ya da sola ok tuşu): Bu (Diğer tüm menüler için de geçerli) menüden çıkış.

S- ÇİZGİ STİLİ:

Çizgi işlemini kullanırken çizgide istediğiniz şekilde aralık ya da dolu-boş oranı ayarlamasını buradan yapabilirsiniz. Bunun yararı aynı şekildeki çizgileri sürekli çizip silmekten kurtarmasıdır.

P- FIRÇA:

Çizim fırçası seçimini bu menüden yapmalısınız. İstediğiniz X*Y ebatlarında kare fırça kullanabilirsiniz. Bu fırça diğer tüm çizim işlemlerinde geçerli olacaktır. Ayrıca bu menüden, ekranda çizili bulunan şekillerden belli bir kısmı kesip fırça olarak kullanmanız da mümkün.

R- RENK TABLOSU:

Bu renk tablosunun renk seçim tablosuyla pek bir ilgisi yok. Yazımın en başında sürekli Amica Paint'in çok güçlü işlevleri olduğunu belirtmiştim, işte bu renk tablosu da bunlardan biri (hatta en önemlisi bile sayılabilir çünkü buna benzer bir işlev başka bir Commodore 64 çizim programında mevcut değil). Buraya geldiğinizde ekranda büyük bir renk tablosu ve sağ tarafta da seçebileceğiniz renklerin hangi tuşlara karşılık geldiğini yazan bir tablo göreceksiniz. Renk tablosunda tablonun solundaki renkler üzerine yukarıdaki renklerle bir işlem yapıldığında tepkimenin ne renk sonuç vereceği gösterilir. Bu şu anda size biraz karışık gelebilir fakat alışınca ne kadar kolay ve kullanışlı olduğunu siz de anlayacaksınız. Neyse, kısaca herhangi iki rengin kesişiminde başka bir renk ortaya çıkmasını istiyorsanız yapabilirsiniz. Eğer çizim ekranına çıkmadan zoom alanının yerini değiştirmek istiyorsanız kursor tuşlarını kullanmanız gerekecektir. Burada seçeceğiniz renk, çizim ekranına geri çıktığınızda da aktif kalacaktır.

T- TEXT (YAZI)

Ekranın herhangi bir yerine bir yazı yazmak istiyorsanız bu işlemi seçin ve çizim ekranında yazının başlangıç noktasını okunuzu gerekli yere götürüp klikleyerek belirtin. Bundan sonra klavyeden gireceğiniz yazı çizim ekranınıza işleyecektir. Eğer okunuzun yerini (yazım işlemi sırasında) değiştirirseniz, RETURN tuşuna basınca yazınız yeni yerden devam edecektir.

D- 3D EFEKTİ

Bu efekti kullanacağınız alanı pencere içine aldıktan sonra ekranın herhangi bir yerinde bir noktadan diğerine (vektor point 1-2) üç boyut işleminin gidiş yönünü belirtmeniz beklenecektir. Bu işlem sonucunda seçmiş olduğunuz alan, belirttiğiniz yönde ve uzaklıkta, arka arkaya tekrarlanacaktır. Bunun sonucunda da çiziminize, biraz basit de olsa, bir üç boyut hissi kazandırılır.

S- GÖLGE EFEKTİ

Bu işlemin yapılış şekli de 3D efekti ile aynıdır. Kullanacağınız alanı pencere içine aldıktan sonra ekranın herhangi bir yerinde bir noktadan diğerine (vektor point 1-2) üç boyut işleminin gidiş yönünü belirtmeniz beklenir. Diğer işlemden farkı ise, belirttiğiniz açı ve uzaklıkta (o anda seçili bulunan renkte) dışı bir gölge alınır. Tabii ki bu işlemleri el ile de yapabilirsiniz, fakat hazırda varken neden uğraşasınız ki? Ayrıca bu işlemler olmadan bunları yapmak pek de kolay olmazdı. K- KONTUR Diyelim ki çizim ekranınıza (herhangi birine) bir şeyler çizdiniz ve bu çizimin tam dış hatlarından başka bir renkle geçmek istiyorsunuz. İster zoom ile büyütün ve tek tek pikselleri yerleştirin, ya da bu işlemi seçip gerekli alanı pencereye alın ve bırakın her şeyi Amiga Paint yapsın. Sizce hangisi daha kolay?

V- DAĞITMA

Evet, tahmin ettiğiniz gibi bu işlem bilgisayarınızın dağıtmasına ve hatta iyice tozutmasına yarar. Henüz tozutmuş bir bilgisayar görmediyseniz hiç vakit kaybetmeyin ve deneyin, memnun kalacaksınız. Şaka bir yana, aslında bunun biraz da tozutmakla da ilgisi var. Bu işlem ekranda seçilen pencere içindeki herhangi iki rengin birbirine (toz gibi) karıştırılmasını sağlıyor. Yoğunluk ve dağılım ise SPRAY işlemindeki gibi. En kolay denemeyi iç içe üç (ayrı renklerde) dolu daire çizip (dıştan içe doğru renklerin açılmasına dikkat ederek) bu işlemi tek tek bütün renkler için (ekran rengi de dahil) yaparak yapabilirsiniz. Örneğin ekran siyah olsun, önce büyükçe bir mavi daire, içine daha ufak açık mavi bir daire, onun da içine daha ufak bir cam göbeği (cyan) bir daire çizip sonra da sırasıyla siyahı maviye, maviyi açık maviye ve son olarak da açık maviyi cyan'a dağıtabilirsiniz. Eğer düzgün yapabildiyseniz gayet hoş bir görüntü elde edeceksiniz.

Hey sen! Sana diyorum, karıştırma bilgisayarının portlarını. Yakacaksın bir yerlerini. Senin için pek de hayırlı olmaz sonra. Evet, bu da bir çizimin yarısını (damalı olarak yarısı, yani bir çeşit silüetini) alıp başka biriyle karıştırmaya yarar. Bunun için gerekli yeri pencere içine alın ve pencereyi gerekli yere taşıyın. Bu kadar basit sonuçta ortaya çıkmasını istediğiniz rengi seçin ve iki rengin kesişim noktasında klikleyin. Buradayken Z tuşu okunuzun bulunduğu satırın tamamını siyaha çevirir, yani o satırın solunda bulunan renk ile ilgili herhangi bir işlem yapılmasını engeller. X ve Y tuşları da renk tablosundaki kesişimleri tamamen değiştirirler. Biri (X) bütün renklerin bir diğerine farklı sonuç vermesini sağlarken diğeri (Y) her şeyi normale çevirmeye yarar. Tüm değişiklikler ve ayarlamaları yaptıktan sonra “T” tuşuna basmayı unutmayın. Aksi takdirde bütün hepsi boşa gider. “O” tuşu ise yapılan değişiklikleri kabul etmeden çizim ekranına çıkmanızı sağlar. Renk menümüz de buraya kadar. Umarım size çok karışık gelmiyordur. Her neyse, bunların gerçek işlevlerini ve yararlılıklarını ancak kendiniz de kullandıktan sonra anlayabilirsiniz. Umarım sadece buradan okumakla kalmıyorsunuzdur. Ben yeterince alıştırma yaptığınıza inanmıyorum. Gerçi elime pek somut örnek geçmiyor. Neden çalışmalarınızı bana yollamıyorsunuz? Böylece hem ne kadar ilerleyebildiğinizi birlikte değerlendirebilir hem de daha detaylı çalışabiliriz. Eğer ilgileniyorsanız dergimizin adres ve telefon numarasını yazının sonunda yazacağım. Lütfen benimle irtibat kurmaktan çekinmeyin (eğer aranızda Amiga kullanıcısı varsa onlarla da Deluxe Paint üzerinde aynı şeyleri yapabiliriz).

Eğer anlamadığınız ya da takıldığınız bir konu olursa bana telefon açabilir ya da mektup atabilirsiniz. Kısaca dergimizin adres ve telefonu şöyle:

Gelecek sayımızda yine bu sayfalarda birlikte olmak üzere hoşça kalın.

Selam kasetzedeler. Son üç aydır program kayıtları hakkındaki bilgilerinizi artırmak için bu satırlarda bir interrupt yükleyiciyi inceliyorduk. Yazımızı okuyanların hatırlayacağı gibi bu turbo sayesinde, açık ekranlı, yükleme yaparken bir de program çalıştırabilen, çok iyi korunmuş programlar kaydedebiliyorduk kasete. Bu ay daha da ilginç işlere girişecektim, ama önce yazıyı ne kadar anladığınızı anlamama yarayacak, bu arada bazılarınıza da dergimizin aboneliğini kazandıracak kısa bir sınav yapmaya karar verdim. Evet yanlış okumadınız. Sorulara doğru cevap verenler arasında beş kişi, bir yıllık dergi aboneliğine kavuşacaklar. Yarışmamızın kuralları oldukça

Vedat Hallaç basit: Aşağıda kimi çoktan seçmeli, kimi boşluk doldurmalı, kimi klasik yirmi beş soru var. Temiz bir kağıda, (soru numaralarını unutmadan) cevaplarınızı okunaklı harflerle yazın, ve 1 Eylül'den önce elimizde olacak şekilde dergimizin adresine yollayın. Yarışmayı kazanmanız için bütün sorulara doğru yanıt vermeniz gerekmiyor, sadece diğer arkadaşlarınızdan fazla yapmanız yeterli. Yani tüm sorulara cevap veremeseniz bile cevaplarınızı dergimize yollayın. Kim bilir, belki diğer arkadaşlarınız sizden az soru yanıtlayabilmiştir... İki ay sonra abonelik kazanan arkadaşlarla birlikte doğru cevapları yayınlayacağız. DİKKAT!! İki ay sonra yayınlanacak olan derginin yazılarının erkenden yazılması gerekiyor. Bu yüzden yalnızca Eylül başına kadar elimize geçen mektuplar arasında değerlendirme yapılacak!!! Unutmadan, cevaplarınızı çoktan seçmeli sorularda doğru seçeneğin harfi, boşluk doldurmalı sorularda yalnızca boşluğun içi, klasik sorularda ise tüm cevap olacak şekilde yazın. İşte sorularımız (Kolay gelsin...): 1. Hızlı yükleme yapabilmek için kasetteki bit sinyallerini, gerekli bayt oluşturacak şekilde düzene sokmak gereklidir. Bu iş için nasıl bir yöntem kullanırsınız? 2. Dergimizin ilk sayısında yayınlanan ESRA TURBO, güvenilirliğini arttırmak için nasıl bir yol bulmuştu? 3. Aşağıdaki baytlardan hangileri senkronizasyon baytı olarak kullanılabilir? A) $A0 B) $4A C) $0F D) $08 E) $2B 4. Kontrol toplamını hesaplamak için bizim turbomuzda nasıl bir yol kullanılmıştır? 5. Save vektörünü, turbomuzda da olduğu gibi kendi programımızı gösterecek şekilde değiştirdik, programımızın içinde ünite (device - araç) numarasını okumak için $.... adresinin değerine, dosya adının uzunluğunu bulmak için $.... adresinin değerine, dosya adını bulmak için $.... ve $.... adresli baytların alçak-yüksek bayt formatında sakladığı değere bakmamız gerekir. 6. LOADER (yükleyici)'nin normal hızla kaydedilmesi gerektiğini biliyoruz. Eğer turbo koruma derdimiz yoksa, nasıl bir sistem kullanarak LOADER'ın yükleyeceği alanı küçültebiliriz? 7. Teybe yollanan voltajın yönünü değiştirmek için (- 5V ise 0V, 0V ise -5V yapmak için) hangi adresli baytın hangi bitinin değerini ters çevirmeliyiz? A) $0002'nin 0. bitinin B) $0001'in 5. bitinin C) $DCOD'nin 6. bitinin D) $0001'in 3. bitinin E) $0002'nin 7. bitinin 8. $01'e $05 veya $04 vererek KERNAL ROM'u kaldırırsak, IRQ ve NMI interrupt'larını istediğimiz yere yönlendirmek için hangi adreslerdeki vektörleri kullanmamız gerekir? 9. CIA 1'in zamanlayıcı (timer) A'sının adresi $.... ve $.... adreslerinden ..... formatında okunabilir. 10. BASIC RUN komutunu makine dilinden gerçekleştirmek için nasıl bir yol kullanırız? 11. İyi korunmadığını tahmin ettiğiniz bir turboyu kırmak için aşağıdakilerden hangisini kullanamazsınız? A) Poke 44,1 B) Poke 43,12: Poke 44, 192 C) Poke 2049,1 D) Poke 2048,255 E) Poke 2048,12 12. Kernal, $.... adresinde bulunan adresteki alt programı kullanarak program satırında bulunan veya klavyeden girilen bilgileri okur. 13. $F76A adresinde bulunan KERNAL rutini ne işe yarar? 14. “Press Record & Play On Tape' mesajını yazdıran, ve teypte bu tuşlara basılmasını bekleyen rutin $.... adresinde yer almaktadır. 15. Bir turbo programını korumak için şu komutlarla başladınız: Jsr $E3BF Jsr $F453 Bu rutinlerin gerekli yerleri düzelteceğinden eminsiniz, ve bu komutlardan sonra içiniz rahat olarak yükleme rutinine giriyorsunuz. Fakat ortalıkta bazı kırıcılar için açık bir kapı var. Nedir bu açık kapı? 16. Bilgisayarın RESET'lenmesi halinde istediğiniz adreste bulunan rutine sıçramak için ne yaparsınız? 17. Bilgisayarın, tuşuna basılmadan NMI yaratabilmesi için aşağıdaki adreslerden hangi üçünün değeri ayarlanmalıdır? A) $DCOD, $DCOE, $DCO4 B) $DDOO, $DDO2 C) $DDOD, $DDOE, $DDOF D) $0000, $0001, $DDOD E) $DCOO, $DCO4, $DCOS 18. Bir programı kırmaya çalışıyorsunuz (Ne kadar ayıp!!) İncelediğiniz alanda karşınıza şu satırlar çıktı: 212 Lda $A9 Nop Ve M komutuyla bu bölgeyi incelediğinizde şu baytlarla karşılaştınız: $F4 $A9 $EA Bu rutinin hemen arkasından akümülatörün (A registerinin) değeri ne olur? 19. Bildiğiniz gibi Multi-Ice serisini engellemek çok zordur. Siz de bu kartuşu engelleyemiyorsunuz, ama kartuş kullanıcısına acı çektirmek istiyorsunuz... Ne yapardınız? 20. Sadece RESTORE tuşuna basıldığında istediğiniz adrese sıçranmasını istiyorsunuz. Yani RESET işlemi normal olarak gerçekleştirilmeli... Hangi adreslerin değeriyle oynamalıyız? 21. Diyelim ki sadece basic programları yüklemek üzere kullanıyorsunuz IRQ yükleyici programımızı. Baştan beri kaç blok yüklendiğini ekrana yazmak için basitçe (baytın değerini ekrana yazacak rutini nasıl yapacağınızı anlatmadan) nasıl bir yol izleyeceğinizi anlatın (hangi adrese, ne gibi bir işlem yaptıktan sonra ekrana yazma rutinine gönderirdiniz? - tek çözüm bu değil). 22. $D012 adresi ne işe yarar? 23. Yazı kaydırma anında, ekranda harfleri bir sola almak için

şu programı kullandınız:
Ldy $27
Döngü Lda $07C1,y
Sta $07CO,y

Dey Bpl Döngü Fakat programınız çalışmıyor. Ne gibi bir hata verir bu program, ve neden? 24. IRQ yükleyicinize bir şov programı eklediniz. Programlar harika şekilde çalışıyor, ve $02'nin değeri 100'den farklı olur olmaz $02'ye 0 verip BASIC RUN yapıyor. Bu turbo, programların onda dokuzunu çalıştırıyor, fakat özellikle BASIC programlarda hata veriyor ve programın tamamını LIST komutuyla göremiyorsunuz hatadan sonra... Turbo yükleyicinizde ne unuttunuz? 25. Beş blokluk kocaman bir program yazdınız, ve programın içinde bol bol Jsr, Jmp, Bne, Bpl komutları var. Fakat program çalışmadı ve programın en başında küçücük bir hata bulunduğunu fark ettiniz. Bu hatayı gidermek için bir Lda, bir Sta komutu koymanız yeterli. Fakat (büyük bir gaflet örneği göstererek) programı herhangi bir assembler kullanmadan, doğrudan monitör programınızı kullanarak yazdınız. Yani boğazınıza kadar batmış durumdasınız. Nasıl düzeltirsiniz programınızı? Evet sorular sadece (!) bu kadar. Bazılarının çok zor olduğunun farkındayım ama cevaplarınızı okurken zalim hocalarınız gibi davranmayacağımdan emin olabilirsiniz: Ne de olsa ben de bir öğrenciyim, halinizden anlarım tabii ki. Hadi bakalım bu kadar eğlence yeter! Çözün soruları da yollayın cevaplarınızı bana. Unutmayın, cevaplarınız 1 Eylül'den önce elimizde olmalı. Abonelik kazanmak istiyorsanız sarılın kalemlere. Sakın kopya çekmeyin ha. Hey! Sen gözlüklü! Önündeki kağıda bak bakayım... Ne biliyorsun arkadaşının doğru cevap verdiğini? Şaka bir yana önceki sayıları karıştırmak serbest tabii ki, Gelecek ay görüşmek üzere..