Sayfa 81
RUHAN ALPAYDIN
Yazmış olduğunuz programa ses de koymak istiyorsunuz. Herhangi bir konuşma ya da teybinizde kayıtlı bir parça, programın belli bölümlerinde tüm diğer kullanıcılarda diğer medyaların yapamayacağı etkiyi yaratır. Bu sesle uyarı, fondaki bir müzik olabilir ya da kırılan bir cam sesi. Bu sesleri Amiga ile nasıl kaydedip, kullanabileceğimizi işin DoReMi'sinden başlayarak anlatacağım.
Ses Nedir?
Ses herhangi bir ortamda yayılan basınç değişimlerinin bütünüdür. Bu değişimlere ses dalgası diyoruz. Ses dalgası sesin özelliklerini belirler. Eğer dalganın belirli bir frekansı (saniyede tekrarlanan dalga sayısı) yoksa ses dalgasını gürültü olarak işitiriz. Dalganın belirli bir frekansı varsa belli tonda müziksel bir ses, örneğin bir nota işitiriz. Dolayısıyla müziğin herhangi bir ses topluluğundan farkı, müzikteki seslerin belli frekanslara sahip sesler olmasıdır.
Ses dalgasının frekansı arttıkça ses tizleşir. Sesin şiddeti ses dalgasının yüksekliği ile doğru orantılıdır. Dalganın genel şekli ise sesin ton kalitesini belirler. Örneğin her müzik aletinin değişik bir dalga yapısı vardır. Piyano ve keman sesinin farklılıkları sadece bu aletlerin
SES ve
çıkardıkları dalga şekillerinin farklı olmasından ileri gelir.
Amiga Ses Donanımı
Bilgisayar, sesi herhangi bir analog aletten farklı bir şekilde üretir. Örneğin bir teypte ses tamamen analog olarak saklanır ve ses dışarı verilir. Bilgisayar sesi sayısal olarak tutar ancak sesi bir DAC (sayısal-analog çevirici) aracılığı ile analog hale çevirir ve dışarı verir. Böylece — sayısal olarak kaydettiğimiz — sesleri bilgisayardan dinleyebiliriz.
Amiga'da bu çeviricilerden dört tane vardır. Bu, multitasking olan Amiga'nın aynı anda dört sesi birden çalabilmesi demektir. Çevirici dalganın çok küçük bir zamanına karşılık gelen noktaları (örnekleri) teker teker alıp analog dalgalara çevirir. Örneklemede iki faktör önemlidir: örnekleme hızı ve bit rezolüsyonu. Hızlı örnekleme ve yüksek bit rezolüsyonu sesi sayısal olarak gerçek özelliklerine en yakın şekilde örneklemeyi sağlar. Bu noktaları işleyiş hızı çeviricilerin bulunduğu Paula çipinin DMA hızı olan 28867 örnek/saniye'dir. Bu hız 44100 örnek/saniyelik profesyonel örnekleyicilerle karşılaştırıldığında Amiga'nın bu alanda iddialı olduğunu belirtmek gerekir.
Amiga'nın dört çeviricisi (kanalı) birbirlerinden bağımsız olarak programlanabilir ve karmaşık ses ve müzik efektleri oluşturulabilir. Hatta kanallar birbirlerinin frekans veya ses şiddetini düzenlemek üzere kullanılabilirler. Bu da seste kullanıcının belirleyiciliğini yüksek bir seviyede tutar.
Örnekleyici
Örnekleyici ADC (analog-sayısal çevirici) ile analog sesi sayısal hale çevirir. Bu görev Amiga'nın kendi kanallardaki DAC çeviricilerin görevinin tam tersidir. Amiga'nın paralel portuna bağlanan örnekleyici analog bir aletin çıkışından -bu alet teyp, CD, mikrofon, vb. olabilir- sesleri alır ve örnekleyici programın özelliklerine göre sayısal olarak saklar. Ses bir kere örneklendikten sonra kesilir, ters çevrilir, filtre edilir, kısaca örnek üzerinde her türlü değişikliği yapmak mümkün olur. Daha sonra bu değişikliklerle ses Amiga'nın DAC'i aracılığı ile tekrar çalınabilir.
Örneklemede iki faktör önemlidir: örnekleme hızı ve bit rezolüsyonu (örneğin sayısal değerinin kaç bit olarak tutulacağı). Hızlı örnekleme ve yüksek bit rezolüsyonu sesi sayısal olarak gerçek özelliklerine en yakın şekilde örneklemeyi sağlar. Örnekleyici gelen sesten örnekleme hızı kadar örnek alır ve hafızada tutar.
Örnekleme sayısal Paula'nın DMA'ini atlayıp değerleri doğrudan 68000 mikroişlemcisinden göndererek daha hızlandırılabilir. Ancak bu sırada Amiga başka hiçbir işle uğraşamaz.