SÜ ie BAKIŞ

• Haberler ve fuarlar

Bu dergiyi alan hemen hemen herkesin evinde Commodore marka bir bilgisayar vardır. Kısmen bütün özelliklerini bildiğimiz, kimimizin oyun aracı olarak, kimimizin de çeşitli amaçlarda kullandığı bu bilgisayarın az bildiğimiz bir yönü varsa o da tarihçesidir. Acaba Commodore hangi evrelerden geçerek bugünkü halini almıştır? Biraz nostalji yapıp, şöyle 10 sene geriye giderek, Commodore'un inişli çıkışlı geçmişine bir göz atalım. Commodore ilk olarak 1977 yazında PET bilgisayarını üretmişti. Fakat 1980 yılında kişisel bilgisayarların (personal computer) üretilmeye başlamasıyla firma da bu alana yöneldi.

1981

VIC-20 üretilmeye başlandı. Fiyatı ise $299'dı. Bir kişisel bilgisayar için hacmi biraz büyük olmakla birlikte genelde kullanılabilirdi. Sorun ise, bilgisayarın çabuk ısınması ve yaydığı ufak çaptaki radyasyondu.

COMMODORE MAX MACHINE üretildi. Fiyatı ise $179.95 idi. Buna Commodore'un ürettiği ilk oyun amaçlı bilgisayarı da diyebiliriz. Japonya'da satılan ve Amerika'da kullanılmayan bir makineydi.

İLKBAHAR 1540 Disk Drive VIC-20 için üretildi.

YAZ

Commodore 64'ün üretilmeye başlandığı yıl. 16 renk, 40-column screen ve ses efektleriyle piyasaya giren bilgisayarın fiyatı da $595. Bundan başka P-serilerinin (P-500) piyasaya çıktığı dönem. Fiyatı $995.

ye

Bu dönem Commodore için başarı ile başarısızlığın bir arada yaşandığı bir dönemdir. Üretilen bazı ürünler piyasa tarafından tutulurken bazıları da, daha piyasaya sunulmadan üretiminden vazgeçilmiştir. Örnek verecek olursak, COMMODORE SX-100 ve HHC-4 (Hand-Held Computer) başarısız olan ürünlerdir. Birincisinin başarısızlığının nedeni fiyatı ($1295), ikincisinin de kapasitesiz bir makine olmasıdır. Bunun yanında piyasaya çıkarılan Printer, renkli Monitör ve Synthesizer gibi aletler oldukça tutulmuştur.

Commodore için iki müzik birimi: Üstteki Digi-Drum 64 için davul synthesizer'ı, alttaki ise yine 64 için klavye. 1983 yılındaki Elektronik Şov'da sergilendiler.

YAZ

Commodore firması COMPUTE's Gazette adlı bir dergi çıkarmaya başlamıştır. Bunun yanında P-500 geliştirilmeye başlanmış ve 1984 yılı için bir model hazırlanmış fakat hiçbir zaman üretilmemiştir. 64 adı altında COMMODORE SX-100'ün geliştirilmiş modeli yapılmıştır.

SONBAHAR

Bu Commodore'un atağa geçtiği bir dönemdir. Datassette, 1525-E Printer, 1515 Disk Drive ve daha birçok yan ürün piyasaya çıkartılmış, aynı zamanda mağazalarda satışa sunulmuştur.

şa

EXECUTIVE 64 geliştirilmiş ve SX-64 olarak piyasaya sunulmuştur. 5-inçlik monitörü, 170K hafızası, 5,25'lik disk drive'a sahip olan aletin fiyatı ise $995. Bunun yanında COMMODORE 264 ve 364 firmanın 1984 yılındaki en büyük ataklarıydı. Aynı dönemde bu bilgisayarlar için 1703 renkli monitör, SFS 481 Disk Drive yapıldı. Bunlara ilaveten TouchScreen, Commodore Light Pen, Magic Voice Speech Module gibi yan ürünler piyasaya sunuldu. Mevsim sonuna doğru 264'ün daha basit bir modeli (TED-16) satışa sunuldu. Şubat ayında firma kurucularından Jack Tramiel Atari bilgisayarlarına geçti.

YAZ

TED-16 COMMODORE 16 olarak satılmaya başlandı. VIC-20'lerin üretimi durduruldu, 264'lerin de adı Plus/4 olarak değiştirildi. Plus/4 için DPS 1101 daisywheel, C16 içinse MPS 803 dotmatrix printer'ları yapıldı. AMIGA adlı bir şirket yeni bir bilgisayar üzerinde çalışmaya başlamıştı, üretilen prototype'e Lorraine kod adı verildi. Ağustos ayında Commodore firması ufak AMIGA şirketini satın aldı.

SONBAHAR Commodore Dallas'taki araştırma ve geliştirme merkezini kapattı. PET bilgisayarlarının demode olması yüzünden üretimi durduruldu.

985

1551 Disk Drive yapıldı. Bu SFS 481'in geliştirilmiş bir modeliydi ve PLUS/4 için yapılmıştı. Bu drive Commodore 64 ile uyumsuzdu. Aynı zamanlar içinde Commodore 128 üretildi ve $300 civarında satışa sunuldu. Bunun yanında COMMODORE LCD adı altında modemli bir bilgisayarın yapılması ve $600 civarında satılması düşünüldü fakat hiçbir zaman gerçekleştirilmedi. Fakat kış ayı hep böyle başarısız geçmedi. 1571 Disk Drive, 1901 Monochrome Monitör, 1902 RGBI/Composite Monitör, Commodore Mouse ve 1670 modem üretildi. Burada Commodore firması şirket olarak da gelişti.

YAZ

Commodore atağı devam ediyor ve firma PC10 ve PC20'nin üretilmesine başlıyor. Yeni bilgisayarlar en çok Kanada ve Avrupa'da tutuluyor, bunlara ilaveten Commodore 900 Business Computer üretiliyor. Commodore 128 için de 1572 Disk Drive, MPS 1000 Printer, 1670 Modem ve Commodore Mouse Controller yapılıyor.

İLKBAHAR Commodore 64 için GEOS yapılıyor.

YAZ

1541 Disk Drive ve 1802 Monitör Commodore 64 için üretiliyor. AMIGA da Commodore'un iş bilgisayarı görünümünde sergileniyor.

PC serisi PC10-1 ve PC10-2 olarak devam etmekte. 1581 Disk Drive (3.5") ve 1764 RAM Expansion Modülü yapılıyor. Fakat en önemlisi Commodore firmasının yeni bir pazarlama anlayışıyla AMIGA 500 ve AMIGA 2000'leri pazara sunması.

SONBAHAR

Commodore'un yeni patronu Max Toy

1988

İLKBAHAR Commodore Colt üretiliyor (MS-DOS için)

YAZ GEOS 2.0 ortaya çıkıyor.

hin

YAZ AMIGA 2000HD ve 2500 üretiliyor.

Bundan sonra 1989 yılında birkaç deneme dışında firmanın araştırma bölümünde yeni bir şeyler üretilmiyor. İşte Commodore'un kısa tarihi bu şekilde günümüze dek geliyor ve bizim de zaman içindeki kısa yolculuğumuz da burada sona eriyor.

SONBAHAR

1988 baharında Commodore firması MSDOS sistemlerinde muz da burada sona eriyor.

CAD. İSTANBUL

REM GÖSTERİCİ

Bu program yazdığınız BASIC listelerdeki REM komutlarını reverse ederek gösterir. Yazıp çalıştırdığınızda program bellekte 679 adresine yerleşir (88 bytelik kullanılmayan bir alan). Başka bir RAM alanı da seçebilirsiniz. Daha yüksek bir RAM adresi seçerseniz programı resetleyin ve başlangıç adresini vererek tekrar aktif hale getirin. Başlangıç adresi olarak SYS 49152 ya da SYS 53221'i kullanabilirsiniz.

DİSK DAMGASI 64

Bu program 1541 disket sürücüsünde formatlanmış tek yüzlü disketinize copyright ya da imzanızı (en fazla 79 karakter uzunluğunda) “görünmez” olarak atmanızı sağlar. Programı yazdıktan sonra save edin. Daha sonra sizin için fazla önemli olmayan bir disketi sürücüye takıp tuşuna basın. Bu tuşla yeni bir mesaj yazabilir ya da eski mesajı düzeltebilirsiniz. Eğer disketin üzerinde bu programla yazılmış eski bir mesaj varsa, program bunu görmenizi sağlar. Yeni bir diskete bakmak için F5'e, programdan çıkmak için F7'e basın.

luk bir file olarak YAZI ismiyle kaydedecektir. 10. sa-

G4 © tırdaki F$'ı değiştirerek istediğiniz isimle de kayıt ya- PRİNT * * ş “ler 00020, "DİSKİ SÜRÜN VE sence BASIN | pabilirsiniz.

çaşe>
“00030 ger 20 coTa>
OPEN PROGRALL ADI TEXT
NS. IT ce
7 ©0010 30 ci
FOR Jel TÜ ©0020 Tai TÜ
ÖKE PİT
AND TURU
> ri sada
PRİNT *Fİ>OTSK'E YAZI YAZMAK" ?
PRİNT DİSK'E eve aca
PRİNT *ET-PROORALDAN CİKTS* TANIT
PRİL VE Fi TUŞLARINA EKRANI!
DARİ
212.0 DATA
AJBBIFOR TO 65

42.209
POKE CP ES

800.230.230
1F AND TREN
“iş (tas)
AND ERYİ THEN

23.282.169,0.123.28
IF AND AND DATA
162.232
DATA 165.252.105.2.160.169.081
IF * OR OR 216.258.162,0.134.251 .160.216.132
10 € DATA 252.173.104.2.162.105.160,2.3
NİS CR- 1 2.188.255.169.251.162.222.160.219.

110
FOR TO
1070 kora
00230 CLOSE BTCLOSE THEN >
RU iş

ONTA 32.216.855.169.0.141,.218.3.17
9 *0.0

AŞAĞI İNMEK İSTEYEN VAR MI?

Büyülü programımız A$ değişkenindeki harfleri ekranın en üstünden alta doğru düşürüyor. Programımızda harfler üstten 4. satıra kadar düşüyor. Daha fazla düşürmek isterseniz 20. satırdaki DD değişkenini değiştirin.

ADI 1 BUYULU

PRİNT ABE“DUYULU PROOR
2-1
00020 FOR Jel TÜ

©0050 PRİNT >"
TAPRINT TABERM 4
T

TEKST EKRANI KAYDEDİCİ

Tekst ve grafik karakterlerle dolu bir ekranı kaydetmek hoş olmaz mı? Bir dahaki sefer böyle bir ekran yaratmadan önce aşağıdaki küçük rutini yükleyin. Save etmek istediğiniz ekran hazır olunca Commodore ve F1 tuşlarına aynı anda basın. Rutin ekranınızı 4 blok-

SESLE BASILIYOR

Bu küçük rutini programlarınızı yeniden düzenlemek için kullanabilirsiniz. Programınızın yardımıyla her karakter basıldığında revers bir kursor göreceksiniz ve hafif bir bip sesi duyacaksınız. Basmaya herhangi bir kolondan başlayabilirsiniz. Bunun için 120 ve 140. satırdaki tab değişkenini yeniden düzenlemeniz gerekiyor. Rutindeki sesi değiştirmek için, 200. satırda S4 1'e 255'e kadar herhangi bir değeri POKE edebilirsiniz.

PROGRAL ANI * SESLE DASILIYAR

BİRLİKTE
©0120
COKKODORE DEROTST*
JON
001580 CONTİNUC
PRİNT
00170 REK
MAS TO

XT
POKE S124.10L1F T THEN PRİNT TADET)
a
FOR TO
IP THEN 220
PRİNT 240
PRİNT "CRVSON)
POKC Sil 514.02
PRİNT
FAR DLAYEL TO DLAYIPOKC

<0
2TO POKC JE

DEFENDER OF THE CROWN — GRAND PRİX CİRCUİT

SKATE OR DIE VIGILANTE babam eve gelmişti. Gazetesini alıp her zamanki gibi televizyonun karşısına geçip haberleri seyretmeye başladı. Haber spikeri 'Bugün PARİS-BOSTON seferini yapmakta olan Amerikan havayollarına ait DC-10 tipi yolcu uçağı kimliği belirsiz hava korsanları tarafından kaçırıldı. İlk önce Lübnan'a indirilen uçak buradan yakıt ikmali yapılarak Libya'ya gitmek üzere yola çıktı." Benzeri haberleri televizyonda duyuyoruz. Ama coin-up firmaları bu tür haberleri bizim

Er VİETNAM, ZAIRE, ANGOLA, LEBANON.

gibi sadece duymakla yetinmemiş, hemen oyununu yapmışlar. İlginç ama oldukça iyi bir fikir. Oyunun birincisi 'OPERATION WOLF' ülkemizde ve yurtdışında çok beğenilmişti. WOLF tek kişilik bir oyundu. Ekran ise sadece sola doğru kayıyordu. Bu oyun ise bence tam anlamıyla mükemmel bir coin-up conversiyonu. 'OPERATION WOLF'un kahramanı ADAM'ın yanına yetenekli bir komando olan JONES HARDY verilir. Görevleri zordur ama başarmak zorunda olduklarını onlar da biliyor. Libya'ya indirilen uçaktaki bütün yolcuların ve mürette-

YİRTNAM ,CONGO,CHIİLE, —

THIS batın hayatı onların elindedir. Bu zorlu göreve istemeden siz de katılıyorsunuz. Oyunumuz yüklenince baştaki seçimlerde kaç kişilik olduğunu belirliyoruz. Bazı hatırlatmalarda bulunmak istiyorum, Oyun tek kişilik olduğu zaman mouse'la oynuyoruz. Mouse'la oynamak daha rahat oluyor. İki kişilik oyun ya iki mouse ya da iki joystick ile oynamak zorundasınız. Benim tavsiyem arkadaşınızla beraber oynamanızdır. Çünkü rekabet oyuna başka bir hava katıyor. F4) TEK KİŞİLİK BAŞLAMA. F2) İKİ KİŞİLİK BAŞLAMA. F8) MOUSE/JOYSTİCK SEÇİMİ. F9) OYUNU DONDURMA. F10) ÇIKIŞ. Oyuna hemen başlamazsanız oyunun hikayesini resimleriyle görebilirsiniz. Şimdi 'OPERATION THUNDERBOLT'a geçelim. Oyunumuzda silah kontrolü tıpkı birincisi gibi. Sol mouse tuşu makineli tüfek, sağ mouse tuşu ise roket atışı yapar. Tam bir ACTION oyunu. Birinci kademede bir yolda ileriye doğru koşuyoruz. Karşıdan ve yanlardan gerillalar çıkıyor. Başlangıçta atış hedefimiz gözükmüyor. Yukarıdan paraşütle bırakılan yardım sandıklarını vurunca içinden çıkan extra parçalara (mermi, roket, güç vs.) sahip olursunuz. İlk sandıkları kaçırmayın çünkü onlarda çelik yelek var. Çelik yeleği alırsanız vurulunca gücünüz daha yavaş azalır. Lazer ışıklı silahı alırsanız atış hedefiniz gözükür. Yukarıdan saldırıp ateş eden helikopterler gücümüzü çok hızlı bitirir. Birinci kademeyi rahatlıkla bitirebileceğinizi umuyorum. Oyunun ikinci kademesi WOLF gibi sağa doğru kayıyor. Ekranın yana doğru kayması oldukça iyi. AFTER THE WAR'daki gibi belli bir süre sonra gözlerinizi yormuyor. Bu kademe oldukça zor. Burada ateş eden gerillalara ek olarak bir de el bombası, roket, bıçak atan gerillalar eklenmiş. Burada düşen hiçbir sandığı kaçırmayın. Gerillalar tarafından atılan bıçak ve bombaları vurarak etkisiz hale getirebilirsiniz. İkinci kademenin en zor tarafı binaların içinden roket atan gerillalar. Dev panzerlere dikkat edin. Birden bir panzer çıkarsa gerillaları bırakıp panzeri vurun. Çünkü panzerin ateşi gücünüzü daha çabuk bitiriyor. Eğer roketiniz bittiyse panzerlere karşı işiniz zor demektir. Cephane sıkıntısı çekerseniz kedi ve köpekleri vurun. Zor anlarda yardımımıza yetişen tek dost bunlar. Ne dostluk!. Burayı bitirince gerilla kampını yok etmiş oluyoruz. Gürültüyle kamp patlıyor. Kahramanlarımız kampta bulunan jipe atlıyorlar. Üçüncü kademede yine ileri doğru gidiyoruz. Ama bu sefer bir jipin içinde. Yollar çok bozuk olduğu için jip devamlı Yukarıdan saldıran helikopter ve uçaklara dikkat edin. Bu kademenin en zorlu düşmanları bunlar. Gerillalar üçüncü kademede bizi yalnız bırakmıyorlar. Savaş kötü bir olay ama

.Unutmayın bu sadece bir oyun. Başarılar... Oyunun Değerlendirmesi: AMIGA MEGA HIT

GRAFİK : 9 KURGU : 9 SES : 8 GENEL : 9 ZORLUK : 8 men yarışa geçmeden 'GARAJA' gidip extra TURBO motoru almayı unutmayın. Burada sizi güzel bir bayan karşılıyor. 'FRONT MİSSİLE' alırsanız TUNÇ DİNDAŞ | yarış pistinde rakiplerinizi etkisiz hale getirebilirsiniz. Dükkandan 'EXİT'e ateş tuşu ile basarsanız çıkarabilirsiniz. Seçim ekranına döndüğümüz zaman 'TRACK'lardan yarışacağımız yolları seçebiliriz. Size tavsiyem 'TRACK 1'den başlamanızdır. Arabaların üzerine ateş tuşu ile basarsanız hakkında bilgi alabilirsiniz. Oyun başladığı zaman mavi arabayı biz kullanıyoruz. Üç tane rakibimiz var. Eğer MİSSİLE alırsanız joystick yukarı veya aşağı ile kullanabilirsiniz. Arabamızı joystick sağ ve sol ile kullanıyoruz. Ateş tuşuna

(e rafikleri ve müzikleri güzel bir araba yarışı oynamak istiyorsanız işte tam size göre bir oyun. Yine bir cracker grubunun oyunu. İngiltere'de varlığını sürdüren 'MAGNETİC FIELDS' geçen yıl büyük bir demo yaparak crack hayatına son vermişti. Uzun süre süren sessizliğin sebebini şimdi anlıyoruz. Ve karşınızda SUPER CARS.. Oyunumuz güzel bir müzikle yükleniyor. Karşımıza oyunun seçim ekranı çıkınca burada - FUE TYA yarışa başlayabiliriz. Ama he- 6 T basarsanız arabanız hızlanır. Arabanın yarış esnasında savrulması çok gerçekçi. Sesler ise bir o kadar güzel. Yarış esnasında pistteki yağ ve su birikintilerine dikkat edin. Yarış bitince insan topluluğunun önüne yanaşıp elektronik panodan kaçıncı olduğunuzu, derecenizi ve ne kadar para kazandığınızı öğreniyorsunuz. Eğer yarış esnasında rakip arabalara ve pistin kenarına çarparsanız arabanız yok oluyor. O zaman bu kısmı görmelisiniz. İyi bir espri sizi bekliyor. Zamanınız olursa burayı bir görün. Oldukça güzel ve kaliteli bir araba yarışı. Türkiye'deki versiyonunda yedinci pistten sonrası çalışmıyor. Bu kadar güzel bir oyun için yazık doğrusu. Başarılar.

Oyunun Değerlendirmesi:

512K GRAFİK : 8 SES : 8 ZORLUK : 7 KURGU : 8 GENEL : 8 elsizden gelen cızırtılarla Pilot binbaşı TOM CHEVY başını yukarı kaldırdı. Güneşi arkasına almış bir filo düşman Jeti üzerine doğru geliyordu. Hızlı bir manevra yapıp bulutlara doğru tırmanmaya başladı. Onlardan korkmasına gerek yoktu. Güdümlü füzeleri ve mermileri fazlasıyla yerinde duruyordu. — Sıkı durun pis sürüngenler geliyorum. Bu ay hep shoot'em up'lardan gidiyoruz. SEGA'nın bu | yeni oyunu tam zaman geçirmek için. Bu tür oyunların fazla seveni var mı bilmiyorum ama bu ay Türkiye'ye gelen en iyi oyunları sizin için seçtik.