Sayfa 9

o we

Uygun yazılım ve donanımlarla, AMIGA'nızı çok çeşitli müzikler üretmekte kullanabilirsiniz. AMIGA'nın temel tasarımı çok gelişmiş sesler üretebilen devrelere sahiptir ve piyasadaki müzik yazılım ve arabirimlerini değerlendirmenize olanak verir. AMIGA'nın ses sisteminin nasıl çalıştığını ve eksikliklerini anlamak, destek ürünlerini seçmenizi ve daha iyi müzik üretmenizi sağlayacaktır. Yazının ikinci bölümünde MIDI'nin nasıl AMIGA'nın ses becerisini geliştirdiğini göreceksiniz. Bunun yanısıra size AMIGA müzik pazarındaki ürünleri -sayısallaştırıcılar, sintisayzırlar, editör yazılımlar gibi- tanıtmaya çalışacağız.

AMIGA'NIN SES YETENEKLERİ VE SINIRLARI

AMIGA donanımına dört ses kanalı yerleştirilmiştir: ikisi onun sol ses çıkışına, ikisi de sağ ses çıkışına bağlıdır. Bunları bir ses amplifikasyon sistemine bağlarsanız, (CD çalıcınızı bir amfiye bağlar gibi) bilgisayarınızla stereo sesler çıkartabilirsiniz. Bu sesler AMIGA'ya sayısal ses örnekleme (sampling) aracılığıyla verilir. Bu süreçte bilgisayar her tür sesi sayısal informasyona dönüştürür -depolayabileceği bir dizi bayta. Bilgisayar depoladığı datayı bir digital-analog dönüştürücü, bir amfi ve hoparlörler aracılığıyla yeniden sese dönüştürebilir. AMIGA'nın örnekleme (sampling)

yetenekleri, ona hemen hemen örneklenebilen her sesi çıkartma yeteneğine sahip yazılım kontrollü bir enstrüman niteliğini kazandırmıştır. Neden hemen hemen diye soracak olursanız, bu soruyu yanıtlamak için biraz akustik teorisine girmemiz gerekiyor.

DALGAYI YAKALAMAK

Fiziksel olarak, sesler titreşen bir nesne -bir gitar teli, bir hoparlör diyaframı- tarafından bir alan içinde (genellikle hava) yaratılan dalgalardır. Kulaklarımız bu dalgaları ses olarak yorumlar. Ses dalgalarını daha iyi kavramak için suya bir çakıl taşı attığınızı düşünün. Bunun oluşturduğu küçük dalgacıklar ses dalgalarına çok benzerler. Bu dalgalar ses için iyi bir imge olarak kullanılabilirler: genlik (amplitude) ve frekansın anlaşılmasında. Eğer havuzdaki bir dalga halkasının en üst noktasından yanındaki dalga çukurunun dibine kadar olan uzaklığı ölçecek olursanız, dalganın genliğini bulursunuz. Bir ses dalgasının genliğinin saptanması, size o sesin şiddetini verecektir. Şimdi havuza geri dönün ve bir dalganın doruğu ile öbürünün doruğu arasındaki uzaklıktan oluşan tam bir dalga çevriminin (cycle) bir yerden geçmesi için gereken süreyi ölçün. Bu size dalganın frekansını verecektir. Ses dalgalarında, frekansın yerini ses perdesi (pitch) alır. Frekans arttıkça duyduğunuz sesin perdesi de

Tim Tully yüksek olacaktır. Bir dalganın frekansı genellikle kiloHertz olarak ölçülür. Bir kHz'de titreşen bir dalga, saniyede bin dalga çevrimi tamamlıyor demektir. Ses dalgalarının biçimi de önemli bir yönleridir, çünkü dalganın biçimi sesin tonunu, tınısını belirler. Şekil 1'de iki basit dalga biçimini -kare biçimi dalga ve testere dişi biçimi dalga ve bir karmaşık dalga biçimini görüyoruz. Bu dalgaları bir amplifikasyon sistemi ve hoparlörden geçirecek olursak, kare dalga klarnete benzeyen tazan, karmaşık dalga da bir piyano notası gibi ses çıkarırdı. (Çünkü zaten örneklenmiş bir piyano notasıdır) ses dalgaları analog olgulardır- kesintisiz bir değişme halinde olurlar. Titreşen nesne havayı tekrar tekrar sıkıştırıp bırakarak dalgayı yaratır. Oysa AMIGA digital (sayısal) bir araçtır. Yalnızca ayrı ayrı sıfırları ve birleri anlar. Bir sesi kaydedebilmek için, onu sayısal bir olgu olarak görebilmesi gerekir. Bu sorunu çözmek için analog-digital dönüştürücüsü diye bir araç geliştirilmiştir. Bu araç bir ses dalgasını dinler, genliğini kaydeder -saniyede binlerce kere- ve bu ölçümleri bilgisayara tek tek digital sayılar olarak yollar. Bunlar depolanıp orijinal sesi çıkarmak üzere yeniden çalınırlar. Şekil 2'de bir dönüştürücünün basit bir sinüs dalgasındaki değişik noktaları nasıl örneklediğini görmektesiniz. Bir kere ses örneklendikten sonra, AMIGA ses datalarını standart bir dosya formatında depolar. Form 8SVX IFF'nin bir parçasıdır. Bunun iyi tarafı, herkesin yazılım tasarlarken uyabileceği bir standardın bulunmasıdır. Kötü tarafı ise, bu formatın örneklemeleri düzenlerken katı ve her zaman o kadar da müzikal olmayan sınırlamalar getirmesidir. Mimetics Corp. firması kendi ürettiği Sound-Scape serilerinde kullanılmak üzere kendi sample formatlarını hazırlamıştır. Bu AMIGA örneklemesinin esnekliğini artırmakla birlikte, diğer üreticiler arasında yaygınlık kazanamamıştır.