Sayfa 10

HIZLI OLMAYAN ÇÖZÜM

Ne yazık ki özürlünün sorunlarını gidermek herzaman standart bir bilgisayar aracılığıyla mümkün olmuyor. Daha ciddi sakatlıkları olanlar, konuşma simülasyonu ya da özel ara birim araçları gibi ekstra desteklere ihtiyaç duyabilirler. Eğer kullanıcı ellerini kullanamıyorsa, başka bir girdi sistemi kullanılabilmeli; bilgisayar üreticileri bu amaca yönelik çeşitli araçlar geliştirmiş bulunuyorlar. Hiç kuşkusuz özürlü bilgisayar kullanıcıları için en yararlı girdi aracı mouse ve ikonlardır. Biz 64 ve 128'in GEOS'u ve AMIGA'nın workbench'i gibi yazılımların kolay kullanılabilirliğinden hoşnut olmakla birlikte, bunlar özürlü kullanıcılara tanrının bir bağışı gibi gelmektedir. Mouse kontrollü bir kursor ve ikonla gösterilen yazılımlar kullanarak, birçok hareketleri kısıtlı kullanıcı bil gisayarı diğer insanlar kadar rahatlıkla kullanabilir. Buna karşılık, 64 ve 128 özel yazıhımlar gerektirmektedir. Berkeley şirketinden Staci Glovsky özürlüler için birkaç okulun GEOS programlarını sırf bu nedenle aldığını söylüyor. GE-OS'un güçlü ikon kontrollü ara birimi bu tür kullanımlar için son derece uygun. Greg Capps adlı bir öğrenci 1987 yılında, görme özürünü telafi etmek için konuşabilen yazılımlar kullanarak klinik psikolojide mastırını tamamladı. Bir kişisel bilgisayarın yardımı olmaksızın bunu başarmasının asla mümkün olmadığını söylüyor. AMICGA sayısallaştırılmış sesleri tekrarlama yeteneği ve zengin ses kapasitesi ile görme özürlüler için ideal bir bilgisayar. ASCII kodunu anlaşılır sözcüklere dökebilen güçlü bilgisayarlarla çalışan görme özürlülerin ihtiyaçlarına uygun yazılımlar, görme özürlüleri toplumdan ayıran engelleri yavaş yavaş ortadan kaldırıyorlar. Mevcut potansiyele karşın, Commodore sisteminin şimdiye kadar en az değerlendirilmiş özelliği konuşma ve dinleme yeteneğidir. AMIGA ilk çıktığında en çok reklamı yapılan yeteneklerinden birisi de konuşma yeteneği idi. Görme özürlülerin çok işine yarayabilecek bu yetenek çokluk doğru dürüst değerlendirilmiyor. Aynı mantıkla, Covox Incorporated sayısallaştırılmış sesleri programcıların hizmetine sunan donanımlar üretti. Bunun yanısıra ses tanımayı mümkün kılan donanım/yazılım ürünleri ürettiler. Ama bugüne kadar bu gelişmelerin özürlülere yardım potansiyelinin tam olarak değerlendirildiği söylenemez. Başka özürlüler için de, onların kısıtlamalarına son verecek araç bir ışık kalemi ya da yalnızca Joystick olabilir. Eğer gelişmeler bu tempoda devam ederse, yakın gelecekte ses tanıma yazılım ve donanımları bilgisayar yardımcılarına eklenmiş olacak ve bu özürlü kullanıcılara yeni bir olanak sağlayacak.

DEĞİŞİK ARAÇLAR

Omurilik zedelenmesinden ötürü hastanede bulunan hastalara hizmet veren bir hastane de hastaların kullandığı “lisan tahtaları” yapılmış. Bunların geliştirilmesinin nedeni hastaların bazılarının hareket edememelerinin yanı sıra konuşmakta da güçlük çekmeleri. Bu tahta aracılığıyla, gereksinmelerini basit ama etkili bir. ide ifade edebiliyorlar. Ellerinin yakınındaki bir düğmeye basarak bir resimdeki ışığın yanmasını sağlıyorlar. Bu duruma göre acıktıkları, susadıkları ve ağrılarının olduğunu görevlilere iletebiliyor. Ne yazık ki bu tahtalar büyük miktarlarda üretilmiyor ve oldukça pahalıya mal oluyorlar. (800 $) Ucuz C- 64 bilgisayarı ve basit BASIC programı kullanılarak da aynı iş yapılabilir ve söz konusu hastanede bu değişikliğin yapılması gündemde. 64, 128 ve AMIGA meraklıları bu noktalarda devreye girip özürlülerin hayatlarını daha kolay kılacak katkılarda bulunabilirler. Her kullanıcı grubu bir kurum ya da özürlüğü hedef seçip onlara yardımcı olacak bir projeyi her yıl geliştirip hayata geçirhastane görevlileri 64 kadar ucuz bir sistemle hastaların yardım edilebileceğini gördüklerinde bu olanak karşısında kayıtsız kalmayacaklardır.