Sayfa 60

MIDI BAĞLANTISI

Bilgisayarlar ve enstrümanlar MIDI (Musical Instrument Digital Interface) aracılığıyla informasyon alış verişi yaparlar. Bir ya da daha fazla MIDI uyumlu enstrümanı kontrol

eden bir C-64 ya da C-128 ile, yüksek nitelikli ve canlı sesler ve değişik canlı performans seçenekleri elde edebilirsiniz. SFX SES EXPANDER (GÜÇLENDİRİCİSİ) ve YAZILIMLAR

FM ve MIDI'nin güzel ve zengin

seslerini elde etmenin ucuz yolu özellikle 64 ve 128 için tasarlanmış bir kartuşu kullanmaktır - SFX Ses Güçlendiricisi. Bu kartuş İngiltere Commodore tarafından üretilmiştir ve Amerika'da Frean & Music şirketi tarafından dağıtılmaktadır. Güçlendiricinin kendi modülü doksan dolar civarındadır ve FM Beste/Ses Düzenleyicisi yazılımı otuz dolar civarındadır. Beş oktavlık, ayrı bir klavye seksen dolara bulunuyor, ama Beste/Düzenleyicinin kısıtlı nota girme kapasitesi ile bu yatırımın yapılmaya değer olup olmadığı sorulabilir. Klavye burada sadece bir kontrol aracı görevini görmektedir. Ses üretmez ve playback ile ilgili değildir ama kendi FM seslerinizi programlama, saklama ve çalmanın oldukça masrafsız bir yoludur. Bu güçlendirici sistemin eksiklerinden biri de bu dış klavyenin bilgisayar tarafından gerçek zamanda çalınabilmekle birlikte, kayıt edilememesidir. Beste ya da düzenleme yaparken, klavye her biri bir seferde olmak üzere ses perdesi datalarını sağlar. SFX Ses Güçlendiricisi Yamaha sintisayzırlarında bulunan cinsten çipler kullanmaktadır - İki operatörlü basit bir FM sistemi. (Operatör LII ve OPLII) Bir seferde 48 ses bulunabiliyor ve çoğu yüksek nitelikli. 12 seslik üç güçlendirici sesi ve yazılımdaki sesler dışındakileri ne yazık ki kendiniz yaratmanız gerekiyor. Bir seferde dokuz notaya kadar çalınabiliyor ya da altı perde ve beş önceden ayarlanmış vurmalı çalgı olabiliyor. Ton jeneratörlerine (operatör) tremolo ve vibrato eklenebiliyor. Ses editörü (düzenleyici) bir klavye bölünme noktası programlayarak, noktanın üzerindeki ve altındaki perdelerin ayrı ayrı niteliklere sahip olmasını sağlayabiliyor. Örneğin beste sisteminde dokuz sesin her birine ayrı bir renk verip renkleri istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz.

Ses editörü sekiz vuruşluk bir perkusyon sequencer ile bir ritm makinasına sahip. Ayrıca on farklı önceden ayarlanmış bateri kiti sunuyor. Sistemin bir dizi ciddi eksiği var. Yazılımı yalnızca, tek bir şarkı içeriyor. Güçlendirici donanımına eşlik eden diskte ise yalnızca üç tane olabiliyor. Besteleme ve Ses Düzenleme programları arasında koordinasyon yok. Birine girebilmek için ötekinden tamamıyla çıkmanız gerekiyor. İki program birbirlerinde üretilmiş şarkıları bile çalamıyor. Özellikle güçlendiricinin beste programıyla yaptığınız düzenlemeleri çalamaması bir talihsizlik. Herhangi bir başka enstrümanı, nota girişi ya da playback amacıyla, sisteme bağlamak için başka bir MIDI arabirimine ihtiyaç duyuyorsunuz. Güçlendiricinin bir arabirim yuvası olmakla birlikte, buraya uyan tek arabirim Datel'in ürettiği SFX arabirimi. Dış MIDI klavyesini ve ritm makinasını sisteme başka bir enstrüman bağlamak için kullanabilirsiniz ama bu noktadan sonra güçlendiriciyi unutup daha esnek yazılımlar kullanmak daha makul olabilir.