Sayfa 46

Yı

5VE ZENER

10V KADEMESİ

RE tir. Dikkat edilecek tek nokta, zener fonksiyonunun ortaya çıkabilmesi için gerekli bir minimum akım değerinin (1 mA kadar) altına düşülmemesi ve diyotu yakacak kadar fazla akım tatbik edilmemesidir. Ters getilimleri 2,7 Volt ile 150 Volt (bazen daha fazla) olan zener diyotlar, standart olarak imal edilmektedir. Diyotlar elektronik devrelerde cn fazla kullanılan elemanlardandır. Kullanılış yeri ne olursa olsun ya akımı sadece bir yöne yönlendirmek için, ya da ters olarak bağlanarak zener şeklinde kullanılırlar. Doğrultucu devrelerde diyotlar Resim 5'deki gibi bağlanarak AC'yi DC'ye çevirme işinde önemli rol oynarlar. Ancak bu amaçla kullanılacak diyotların ileri yönde taşıyabilecekleri akım kapasitelerinin yüksek olması gerekmektedir, Çünkü bir depo görevi yapan kondansatörün her saykıl'da yeniden şarj edilmesi (tam dalga doğrultmada her saykılda iki defa) esnasında akacak akım, ortalama değerin oldukça üstündedir. Aybu amaçla kullanılacak diyotların ters dayanma gerilimleri de yüksek olmalıdır. Aksi takdirde diyot iletimde değilken oluşacak ters gerilim, iletimde iken akacak yüksek akım ile birlikte diyot ekleminin çok fazla ısınarak tahrip olmasına yol açabilir. Bu tip diyotlar, genellikle silikon tip olarak imal edilirler. Diğer taraftan radyo sinyallerinin demodülasyonu için kullanılan sinyal diyotlarının yüksek gerilim ve akımlara maruz kalmaları söz konusu olmadığı gibi iletime başlayabilme gerilimlerinin de düşük olması gerekmektedir. İşte bu amaçlar için germarıyum diyotlar olmaktadır.

Resim 4: Zener diyot üzerindeki gerilim.

Çok kullanılan diğer bir diyot çeşidi de ışık yayan diyotlardır. Bunlara LED adı verilir ve İngilizce ışık yayan diyotlar anlamına gelen “Light Emiting Diodes'' kelimelerinin baş harflerinden oluşur. Bu diyotlar germanyum veya silikondan değil, galyum arsenik veya indium antimonid gibi karışık maddelerden yapılırlar. Bu maddelerin ortak özellikleri ( * ) ve (-) yüklü parçacıkların diyot ekleminde birleştiklerinde ışık yaymalarıdır. Elektriksel olarak LED'lerin davranışları diğer diyotlar gibidir. Ancak silikon ve germanyum diyotlardan farklı olarak iletime geçme gerilimleri oldukça yüksektir (2 Volt civarında). Fazla akımda tahrip olmamaları için seri bir direnç ile kullanılmalıdırlar.

Burada değinmemiz gereken son bir husus da LED”lerin ters dayanma gerilimlerinin 3-4 Volt civarında olmasıdır. Bu yüzden kolayca tahrip olabilirler. Gelecek ay transistörleri detaylı olarak ele alacağız. Hoşçakalın,

YARIM DALGA

TAM DALGA

TAM DALGA (KÖPRÜ)

Resim 5: AC akımı doğrultusunda kullanılan devreler.