Sayfa 30

Şekil 2- Üçgen Dalga Biçimi.

Şimdi de ses dalgasının kulağınıza çarpıp yavaş yavaş ve eşit olarak kulak zarınızı bir saniye için sola ittiğini düşünün. Sonra hemen onu serbest bırakır. Bu dalga biçiminin grafik tasarımı “testere” olarak adlandırılır:

KA AŞ AA

Şekil 3- Testere Dişi Dalga Biçimi.

Son olarak ses dalgasının kulağınıza tamamıyla rastgele çarptığını düşünün. Bu dalga biçimi de şöyle görünebilir:

Şekil 4- Parazit Dalga Biçimi.

Döküm-1'deki C-64 programı bu biçimlerin her birinin nasıl olduğunu gösterir. Bu programı bir C-128'le de çalıştırabilirsiniz ama ondan önce bir BANK 15 komutu vermeyi unutmayın. (Şimdi bütün PEEK ve POKE komutlarının ne olduğunu anlayamamaktan ötürü moraliniz bozulmasın. Onları daha sonra açıklayacağım.)

:

i

883 ETE

VOLÜM

Bir sesin volümü sadece onun yüksekliği, şiddetidir. Testere dişi dalga boyunda bir sesimiz olduğunu düşünelim. Şöyle görünecektir:

Şekil 5- Testere dişi dalga biçimiyle üretilmiş ses.

Aynı nota daha şiddetli olarak şöyle görünürdü:

Şekil 6- Aynı sesin yüksek volümlüsü.

Dalgalar arasındaki uzaklığın her seferinde aynı olduğuna dikkat edin. İki notanın da aynı frekansta olduğunu göreceksiniz. Ama ikinci sesin volümü, şiddeti daha yüksektir.

ENVELOPE

Bir notanın envelopu aynı notanın tonlarının dört değişik parçasını içerir. ATAK ya da notanın azami volüme çıkması için gereken süre; DÜŞÜŞ notanın ortalama düzeyine ne kadar zamanda düştüğü; SÜREKLİLİK o düzeyde ne kadar kaldığı; DAĞILMA da sesin sona ermesi için geçmesi gereken süredir. Bu envelopun nasıl görünebileceğinin grafik bir tasarımını aşağıda veriyorum:

Ül

ATIM rası

Şekil 7- Ses Envelope'unun görünümü,

Bir sesin frekansını gösteren daha önceki şekillerden farklı olarak bu şekil relatif volümü gösterir, notanın başladığı andan son anına kadar. Eğer ses iki dörtlük bir çekiç sesi ise atak ve düşüş kısımları süreklilik ve dağılma olmaksızın uzardı. Çünkü çekiç ve iki dörtlük ses uyumlu değildir. Kemanın tellerine yay sürüldüğünde atak daha naziktir, düşüş yoktur ve yayın hareketi durana kadar süreklilik devam eder. Döküm-3 atak, düşüş, süreklilik ve dağılma oranlarıyla oynamakta kullanılan bir C-64 programıdır. Şekil 8'deki değerleri deneyin ve farklı sonuçları dikkate alın. Atak için bir negatif satır görünceye kadar program RUN etmeye devam edecektir. C-128'de atak, düşüş, süreklilik ve dağılmaları ayarlamak ve dalga biçimi seçmek için bir Envelope komutu vardır. Ne yazık ki bu komutla oluşturulan enveloplar C-128'lerin ses komutu ile çalışmaz. Onları sadece PLAY komutu ile kullanabilirsiniz. Kendi zarflarınızı tasarımlatmanın yanısıra C-128'de PLAY komutuyla kullanmak için on tane önceden tanımlanmış envelope vardır. Sesleri değişik müzik aletleri gibi duyulur. ENVELOPE komutunu verilen hazır envelopları yeniden tanımlamak için kullanabilirsiniz. Format şöyledir: (ENVELOPE sayı, atak, düşüş, süreklilik, dalga biçimi, sinüs genişliği) Sayı değiştirmek istediğiniz envelope sayısıdır (0-9). Atak, düşüş, süreklilik ve 0 ile 15 arasındaki değerlere sahiptir. Dalga biçimi 0 ile 3 arasında değişir.