Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 25
“O PİN 7 (*5V) IMA Control-Port NE 555 DR ika O (LİGHT PEN) BC 238 C| © PİN 8(GND)
Resim 1: Işıklı kalemin devre şeması.
riyle cevap verin. Birkaç saniye sonra ekrana siyah bir dikdörtgen gelecektir. Şimdi foto-transistörü elinize alıp ekran üzerinde hareket ettirin: Siyah nokta ekranın üzerinde ışık kaleminizi takip edecektir. Aynı Joystick'te olduğu gibi klavye ve Light Pen birbirlerinin işleyişini engellemektedir. Program çalışırken tuşlara bastığınızda siyah noktanın oraya buraya hareket ettiğini göreceksiniz. Aynı şekilde programı RUN/STOP ile kesip ışık kalemini ekran üzerinde hareket ettirdiğinizde Cursor istem dışı harfler basacaktır. Eğer ekran üzerinde nokta Light
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 24
Commodore 64'ün çıkış birimlerini tanıtan yazı dizimizin bu bölümünde Control Port 1 ile uğraşacağız. Birçok kişinin sandığı gibi burası sadece Joystick bağlamak için kullanılmaz. Bu Port ile yapılabilecekleri kendi yapacağımız bir ışıklı kalem (Light Pen) örneğinde göreceğiz.
Bilgisayarınızın Control Port 1'indeki bir bağlantının nasıl kullanıldığını birçoğumuz bilmeyiz. Burada bahsettiğimiz 6 No.'lu Pin'dir ve iki ayrı işleve sahiptir. Öncelikle Joystick üzerindeki ateş tuşunun konumu bilgisayara buradan iletilir. Bu Pin'in asıl ilginç kullanımına ise birazdan değineceğiz. Büyük bir ihtimalle belli bazı fonksiyonları bilgisayara bağlı özel bir kalem vasıtasıyla doğrudan ekran üzerinde seçmeye yarayan Light Pen (ışıklı kalem) hakkında bir şeyler duymuşsunuzdur. Şimdi isterseniz bu cihazı daha yakından tanıyalım. Light Pen'in içindeki en önemli parça bir foto-diyot veya foto-transistördür. Bu foto-diyot aynı LDR (ışığa duyarlı direnç) prensibiyle çalışmaktadır. Bildiğiniz gibi televizyonun resim tübündeki elektron ışınları ekrana ulaştıklarında bir ışık gözükmektedir. ve bunlar birleşip bize ulaşan görüntüyü oluşturmaktadır. Böylelikle foto-diyet ekranın üzerine tutulduğunda elektron ışınları tarafından etkilenmektedirler. Bu bilgi aynı zamanda ışıklı kalemin neden sadece ekranın aydınlık olduğu zaman işlev gördüğünü de açıklamaktadır. Karanlık durumlarda foto-diyot herhangi bir impuls (tepki) oluşturamaz. Light Pen bir impuls gönderdiğinde bilgisayar öncelikle bu sinyalin ekranın hangi noktasına ait olduğunu araştırır. Sonuçta X ve Y koordinatları ile belirlenen ışıklı kalem pozisyonları kullanıcı tarafından belli bazı adreslerden öğrenilebilir ve program içinde kullanılabilir. Programlama işlemlerine geçebilmek için öncelikle bir ışıklı kalem temin edip bunu bilgisayara bağlamamız gereklidir. Yukarıda belirtildiği gibi ışıklı kalem için bir foto-transistöre ihtiyacımız olacak. Biz TIL 78 tipini kullandık ama benzerleri de cihazımızda aynı işlevi görebilir. Yalnız burada kesinlikle LDR kullanmayın, çünkü LDR ışığa karşı yeteri kadar çabuk tepki göstermemektedir. Devredeki diğer parçaları tüm el tronikçilerde rahatlıkla bulabilirsiniz. Eğer elinizin altında hazır bir Light Pen varsa tekrar başka bir tane yapmanıza gerek yoktur. İlerki satırlarda bulacağınız programları kendi cihazınızla kullanabilirsiniz. TIL 78 foto-transistörünün “emitör” ve “kollektör” diye adlandırılan iki bacağı vardır. Şimdi karşımıza bu iki bacaktan her birinin hangi fonksiyona sahip olduğunu bulmak gibi bir sorun çıkıyor. Bunu öğrenmenin üç yolu vardır: İlk olarak parçayı satın aldığınız elektronikçiye sorup öğrenebilirsiniz. Eğer bu imkâna sahip değilseniz diğer iki yolu denemeniz lazım. Fototransistör üzerinde kollektörün bulunduğu kenar diğerine nazaran daha düzdür. Ayrıca kollektör bacağı diğerinden daha kısadır. Fakat yukarıdaki ikinci yöntem her zaman daha güvenilirdir, çünkü siz parçayı satın almadan önce birisi uzun bacağı kısaltmış olabilir. Artık bu foto-transistörümüzü bilgisayara bağlayabiliriz. Yapacağınız işlemler sırasında C-64'ünüzün kapalı olmasına dikkat edin. Light Pen bağlantısı sadece Control Port 1'de mevcut olduğu için burayı kullanacağız. Emitör bacağını GND'yle ve kollektörü Port 1'deki LP bacağı (Pin 6) bağladığınızda en basit haliyle bir ışıklı kaleme sahip oldunuz demektir. Yaptığınız bu basit cihazın işleyip işlemediğini Döküm Eki'nde bulabileceğiniz PRG | ile kontrol edebilirsiniz. Bu program aslında Joystick demolarına oldukça benzemekte ve yine ekrana noktalar çizmektedir. Yalnız bu sefer noktalar ışıklı kalemin ekran üzerinde bulunduğu yere konulmaktadır. Bu şekilde ekranı doğrudan veri giriş birimi olarak kullanabiliriz. PRG 1'i yazıp RUN komutuyla çahıştırın. İlk olarak ekrana gelen noktanın görünür kalmasını mı yoksa her seferinde silinmesini mi istediğiniz sorulur. Bu soruya uygun harflerden bi-