BİLGİSAYAR ve RADYO AMATÖRLÜĞÜ
Merhaba okurları. Geçen sayıda yayınlanan yazımızdan sonra bir miktar telefon ve mektup aldık. Gösterilen ilgi bizi ziyadesi ile sevindirdi. Gelen mektupların içeriğini kısaca özetlemem gerekirse, çoğunluk haberleşme ve iletişimde bilgisayarın kullanımını merak ediyor, radyo ile bilgisayarın nasıl birleşeceğini soruyorlardı. Yazılarımda alacağım yön, bana yöneltilen sorular ile doğru orantılı olacak ve ağırlığı çoğunluğun istediği konulara kaydıracağım. Canlıların en gerekli ihtiyaçlarından biri iletişim yani haberleşme ihtiyacıdır. Haberleşmenin gerçekleşmesi için, en az iki kişinin birbirleriyle mesaj alışverişi yapmaları gerekir. Bunlardan mesajı verene kaynak (Verici) alana ise hedef birim (Alıcı) ve mesajını gidip geldiği ortama ise iletişim kanalı denir. En basit haberleşsevgili Commodore meden en gelişmiş sistemlere kadar, bu madde değişmez bir kuraldır. Dünya üzerindeki ülkeler, vatandaşları ile haberleşmenin temini yanında diğer ülkeler ile de haberleşmek ihtiyacındadır. Bunu da en yaygın bir biçimde kullanarak yaparlar. Yukarıdaki kural burada da geçerlidir. Mesajın kaynağı verici istasyonlar ve hedef birimler ise evlerimizdeki her türden radyo alıcılarıdır. İletişim kanalı olarak ise uzay boşluğu ve atmosfer kullanılır. Haberleşmenin sıhhatli olarak yapılabilmesi için bazı kaidelere riayet etmemiz gerekir. Konumuz istasyonlardır. Verici istasyonlar mesajlarını gönderirlerken biz alıcımız ile bu mesajları almaya çalışalım. Radyomuzun ibresini sağa veya sola kaydırırken birçok radyo istasyonu duyarız. Bunlardan bazıları parazitli ve zayıf olarak, bazıları ise temiz ve kuvvetli olarak duyulur. Düzenli bir trafik sistemi içinde cadde-
Necmi ÖZNEY lerde akan taşıtlar gibi, her radyo istasyonu da kendine ayrılmış bulunan şeritte (Frekansta) yayınını düzenli bir şekilde sürdürür. Sistemin en gerekli parçası iyi bir alıcı olduğu kadar uygun bir antendir de. Hatta antenin sistem içindeki payı yüzde altmış bile diyebiliriz. Verici ve alıcı istasyonların ana prensibi; fizikteki diyapazonların rezonans prensiplerine uyar. Birbirleriyle iletişimde bulunan alıcı ve verici istasyonların frekansları (titreşimleri) aynı olması, yani rezonansta olmaları gerekir. Anten sistemimizin bu duruma katkısı en ön plandadır. Bilindiği gibi, radyo dalgalarının hızı, işik hizi ile aynıdır ve boşlukta 300000 Km/s olarak yol alır ve her frekansında belli bir dalga boyu vardır. İşte antenlerin boyları bu dalga boyu uzunlukları ile sıkı sıkıya ilişkilidir. Bir anten boyu hesaplaması kabaca şu formülle hesaplanır.
Avustralyalı Radyo amatörlerinin meraklı kül
üklerle çalışmaları.
Tip 1
Şekil: 1
ANTEN UYARLAYICILAR
TAİN
Örnek Bir Amatör Radyo İstasyonu
Anten boyu (dalga boyu) — Işık hıa: çalışma frekansı. Bu formül bize dinlemek veya gönderme yapmak istediğimiz frekansta kullanabileceğimiz anten boyunu verir, Fakat genelde yer yokluğu ve diğ ebeplerden ötürü dinlemek istemiz frekansa uyan antenleri kurmakta güçlük çekeriz. Genelde herhangi bir yere iliştirdiğimiz rastgele uzunluktaki bir telle dinleme yapabilmek isteriz. Fakat bazı frekanslarda, bu antenin alıcıya bağlanacak ucundaki empedans çok yüksek, örneğin 1000 Ohm'dan fazla, diğer frekanslarda ise empedans oldukça düşük yani 50 Ohm'un altında olacaktır. Bu durumda bazı frekanslarda alış yeterli olmayacak, alış zayıflayacak ve belki de bize yakın bazı kuvvetli ve lokal istasyonları dahi duyamayacağız. Aşağıda Şekil 1 ve Şekil 2'de şemaları gösterilmiş bulunan anten empedans ayarlayıcı sistemlerden birisini anten ile alıcı arasına koyduğumuz zaman ayarların, verici radyonun frekansı ve anten empedansı uygunluğunu bir ahenk içine koyduğu ve şimdiye kadar hiç duyulfMayan istasyonların duyulduğu ve radyonuzun bayağı canlandığı görülecektir. Şekil 1'de görülen 2 tip anten uyarlayıcı, 1.8 MHz ile 30 MHz arasındaki bütün frekanslarda en yüksek alışı sağlayacak şekilde anten-alıcı uyumu yapabilmektedir. Şemada görülen harfler; R, alıcıya, A antene giden uçları, L kullanılan bobini ve ise tek pozisyonlu 6 veya 10 kontaklı komilatörü ifade etmektedir. Bulabildiğiniz en çok kontaklı komitatör işinizi daha hassas bir şekilde görecektir. Biz 8 konumlu bir komitatör bulduğumuzu düşünerek, bobin için klişeleşmiş ölçülerimizi verelim. Yaklaşık 5 em çapında ve 7 cm boyunda, yalıtkan maddeden yapılmış bir boru üzerine, 0.65 mm çapında emaye bobin telinden sarılarak yapılır. Toplam sasayısı 45 turdur. 2, 5, 9, 14,21, 30, 41 ve 45, turlardan uçlar çıkarılir şemaya uygun bir şekilde komitatöre lehimlenir. Dinleme yapılırken değişken kondansatörler orta konumda tutulurken s komitatörü kademe, kademe devreye sokulur ve dinlediğimiz istasyonun sinyali kuvvetlenince komitatör o konumda bırakılır. Daha sonra değişken kondansatörler ile oynanarak gelen sinyal biraz daha kuvvetlendirilir. Anten bina içine girdikten sonra, alıcı en kısa yoldan ulaşmalı ve fazla dolaştırılmamalıdır. Anten ayarlayıcımız bittikten sonra alıcı ile Şekil 2'de görüldü- Bü gibi irtibatlandırılır. Bütün bunlardan sonra radyonuzu dinlerken daha değişik şeyler hissedeceğinize eminim. Radyonuzda broadcast istasyonların yanısıra, CW (Mors) modu ile çalışan istasyonlardan bazılarını da duyabileceksiniz. Size parazit şeklinde gelen sinyalin birçoğunda ise bilgisayarınızla çözülJebilecek mesajlar olduğuna emin olunuz. Bilindiği gibi memleketimizde, 5 Nisan 1983 tarihinde çıkan 2813 sa-
AUSTRIA
S7 Anten
Ant. uyarlayıcı
Şekil: 2
ALICI
OOO
Commodore 64 ile mors çalışma
SİNCE 1969 DIPLOM INTERESSEN GRUPPE A ğ AROUND THE |
ZONETA
AMATEUR RADIO RECEIVING STATION 1983 yılı Telsiz Kanunu ile, radyo amatörlüğü serbest bırakılmıştır. Türkiye'de radyo amatörü olmak için, elektronik konusunda yeterli bilgiye sahip olarak, CW yani mors işaretleri ile alma ve gönderme yapabilmek, bir istasyonu çalıştırabilecek düzeyde kodlama ve işletme bilgi ve usullerine vakıf olmak, konu ile ilgili kanun ve yönetmelikleri bilmek ve her sene Nisan ve Ekim aylarında Ulaştırma Bakanlığı, Telsiz Genel Müdürlüğü tarafından açılan sınavlarda başarı göstermek ve istasyon kurmak için bir lisansa sahip olmak gerekir. Anılan konularda açılan hazırlık kursları, T.R.A.C. (Türkiye Radyo Amatörleri Cemiyeti) merkezinde kesintisiz olarak devam etmektedir. Bu kurslardan cemiyetimiz üyeleri -yeni girenler de dahil olmak üzere- ücretsiz faydalanabilmektedirler. Bugüne kadarki kurs sonuçları, övünülecek bir başarı grafiği çizmiş ve öğretilen bilgiler sınavlar için yeterli olmuştur. Sonuçta sınavı başarı ile veren A, B veya C grubu lisanslı amatör, çağrı işaretini alır, istasyonunu kurar ve kurallar dahilinde çalışmaya başlar. Yeni kurs dönemi Mayıs ayında tekrar başlayacaktır. Cemiyetimize üye olmak için 2 adet fotoğraf, ikametgah ve bir nüfus sureti ile şahsen başvurmak ve üyelik giriş formunu doldurmak gerekir. Adres, Büyükhendek Caddesi Ayhan Han No: 37 Kat 4 Şişhane. Genelde cumartesi günleri saat 10.00 ve 13.00 arası gelirseniz faaliyetlerimizi ve kulüp istasyonumuzun çalışmalarını izleyebilirsiniz. Eğer İstanbul'dan uzakta iseniz, Posta Kutusu 699 Karaköy adresine yazarsanız tarafınıza gerekli bilgiler posta yolu ile iletilecektir. Gelecek sayımızda Commodore 64 ile kullanılan bir modem şeması ve çalışma prensipleri yayınlanacaktır. Tekrar buluşmak ümidi ile başarılar, sevgiler ve selamlar.
Kısa dalga dinleme amatörünün QSL Kartı.
HAZIRLAYANLAR: Necmi Özney - Osman Hızal
Düzeltme: 38. sayımızda, sayfa 28'deki “Bilgisayar ve Radyo Amatörlüğü” başlıklı yazımızdaki yanlışları düzeltir, özür dileriz. 4. paragraftaki TA1E-TAE, TA1İN-TAİN ve TA2CBL-TA2CBL olacaktır.