Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 29
Teleteks: Teleteks, çok az ülkede ve bu ülkelerde de çok seyrek kullanılan bir sistem. Bu durumun kısa sürede değişeceğine ilişkin bir gösterge de yok ortada. * Btx: Kişisel bilgisayarın bağlantılardaki son gereç olarak giderek artan sayıda kullanılması, Btx türünde bir hizmeti zorunlu kıldı. Giderek daha fazla sayıda ticari Kullanıcı, bu ucuz, çok yönlü ve güvenli hizmetin yararını kavramakta. Ama Btx'te verilerin telefon şebekesi üzerinden aktarılıyor olması, alıcı tarafından tümüyle alınabilmeleri için belirli bir süre beklemeyi zorunlu kılıyor. ISDN'nin oluşturulması, Btx hizmetinde de büyük bir atılıma neden olabilecek olağanüstü bir hız artışı sağladı. Bunun dışında da bazı gelişmeler planlanıyor. Örneğin elektronik posta kutusuna yeni bilgiler geldiğinde, alıcıya doğrudan haber verilebilecek. Ayrıca Btx aboneleri için, yabancı bağlantılardan kendi hesabına verilerin korunmasına zarar vermeksizin Btx'i kullanmasına olanak veren bir çip kartı düşünülüyor. ISDN öncelikle ticari iletişim için öngörülmüş olduğundan, özel kullanıcıların Btx'te bu olanaktan yararlanabilmeleri henüz oldukça zor. Diğer hizmetlerle bağlantılı olarak Btx'e bakıldığında oldukça keyifli bir tad alınabiliyor. Federal Almanya'- da geçen yılın ortalarında 100.000 Btx abonesinin yanı sıra 1,7 milyon teleks abonesi de gereçleri aracılığıyla tüm dünyaya erişebilir durumdaydılar. Kısa bir süreden beri de Federal Alman Mailbox'una ve bunun üzerinden iki milyon faks kullanıcısına erişim olanağına kavuştular.
Telefaksın uyandırdığı ilgi şimdilik gelişmeye devam edecek.
Btx, ISDN sayesinde daha hızlı ve daha verimli hale geldi.
ISDN'nin teletekse bir atılımda yardımcı olup olmayacağı henüz belli değil.
ISDN'nin sağladığı avantajlardan tümüyle yararlanabilmek için, biraz da son model gereçlerin kullanılıyor olması şart. Eski gereçleri de kullanmaya devam etmek mümkün, ama bu durumda bunların özellikleriyle kısıtlı kılınıyor. Kişisel bilgisayarlar giderek çok işlevli gereçler olarak hem veri işlemede hem de iletişimde kullanılıyor hale geliyorlar. ISDN'nin bilgisayar verilerine de açık olması nedeniyle, verilerin birden fazla kez kaydedilmesi ya da bir başka biçime aktarılması gerekliliği yavaş yavaş ortadan kalkıyor. Bir metni yazıcıdan çıkarmak ve telefaks olarak göndermek yerine doğrudan makineden hatta aktarmak çok daha kolay. Alıcıda bu bilgiyi alabilmek için bir bilgisayar bulunması durumunda bile, uygun aktarım formatı kullanıldığında bir telefaks gereci alıcı istasyon görevini yerine getirebilir. * Resimli telefon: ISDN'nin en son yeniliği resimli telefonun kullanılabilmesi olacak. Sanayide 64 Kbit'lik aktarım hızının bu amaç için çok düşük kalması nedeniyle, hareketli renkli resimlerin aktarılabilmesi için, verilerde kapsamlı bir indirgeme (redüksiyon) yapılması gerekiyor. Aktarılan resmin kalitesi video kayıt gereçleri ve televizyonunkiyle kıyaslanamayacak kadar düşük, ayrica bu yöntem hızlı hareketlerin aktarılmasına da pek uygun değil. Renk ve hareketten vazgeçildiği takdirde, yüksek bir çözünürlüğe erişmek mümkün. Resimli telefonun geleceğini şimdiden tahmin etmek oldukça zor. Öncelikle kullanımının kapsamlı olarak tanıtılması gerektiği, çekici bir konu oluşturacağı kesin gibi. Teknolojik iletişimin geliştirilmesinden sorumlu komisyon (KTK), on yıl kadar önce yaygınlaştırılması yerine geleneksel telefonun geliştirilmesini ve düzeltilmesini önermişti. Telefaksla resimlerin daha kaliteli aktarabiliyor olması, kullanıcının tercihini bu yönde yapmasına neden olabilir. Kaç müşterinin, az sayıdaki diğer resimli telefon sahiplerinin yüzlerine (ya da kameranın yöneltildiği tarafa) bakarak görüşme yapmak için, dünyanın parasını vereceğini geleceğe bırakalım. Bugün her isteyen, ISDN'ye bağlanabilir. Umut edilen, olabildiğince çok firmanın bu olanaktan yararlanmaya başlamasıdır, çünkü bilgi ve iletişim yakın bir gelecekte daha düşük üretim maliyetlerine erişmekten çok daha önemli hale gelecek.
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 28
Yeni bir çağ hemen kapının önünde duruyor. Bilgiler, geleceğin en önemli hammaddesi olacak. Şebekenin sayısallaştırılmasıyla telekomünikasyon alanında ne gibi girişimler olabilecek?
Modern endüstri toplumları, verimli iletişim (komünikasyon) olmaksızın düşünülemez. Bilgi değiş tokuşuna ilişkin gereksinmelerin karşılanabilmesi için, sürekli yeni iletişim hizmetleri geliştiriliyor. Ülkemiz henüz bu işin başlangıcında sayılabilir. Bugün İstanbul'da bile sayısal (dijital) telefon santrallarnın sayısı kısıtlı. Bankalar tarafından kullanılmaya başlanan On-Line sistemler bile ancak PTT'den kiralanan özel hatlarla çalıştırılabiliyor. Bilginin toplumsallaşması, içinde yaşadığımız çağın vazgeçilmez bir koşulu olduğundan, buna olanak sağlayacak tesislerin de bir an önce ve son hızla kurulması zorunlu. Batı ülkelerinde bu zorunluluğun bilincine uzun süreden beri varılmış olması, hükümetleri ve posta idarelerini son derece gelişkin hizmetler sunmaya itmiş durumda. Bu yazıda ISDN hizmetlerinin büyük çeşitlilik kazanmış olduğu ve bir yandan da daha çok geliştirildiği Federal Almanya'dan örnekler vereceğiz. Federal Alman Posta İdaresi'nin geliştirdiği bu farklı hizmetler çok farklı ölçülerde kullanım buluyor. Bunun nedeni bir yanda doğal olarak bunların kullanıcıya sunduğu işlevlerde, diğer yanda da bunların tarihsel gelişimlerinde yatıyor. Kendi iletişim gereksinimleri için uygun bir çözüm arayan kişi, hizmetin neler sağlayabildiğine bakmakla yetinmiyor, bu hizmetin gelecekte ne şekil alacağını da görmek istiyorum. Hizmet türünün kullanılmasının bir diğer kriteri de, bu yolla kaç kişiye erişilebileceği.
* Telefon: Dünya üzerinde en çok kullanıcının yararlandığı en yoğun ağı oluşturuyor. Kullanılan dil en do- Bal olanı ve insanlar arasında en yoğun yararlanılan anlaşma aracı. Bu nedenle telefon, gelecekte de anlamını mutlaka koruyacak olan bir gereç. Ama ağın artık son derece yoğun hale gelmiş olması ve çok az eksikliğe sa-
Telefon bugünkü önemini koruyacak, ama çok daha fazla yaygınlaşmayacak.
Bilgisayarlar iletişim alanında giderek daha önemli oluyorlar.
Çok yaygın olması, teleksin ISDN'nin yanı sıra varlığını sürdürmesini sağlayacak.
hip olması, kullanıcı sayısının eskisi gibi olağanüstü artışlar sağlamasını engelleyecek. * Veri aktarımı: Bilgisayar kullanıcılarının çoğu veri aktarımı için telefon ağından akustik kopler adı verilen gereç yardımıyla yararlanmak zorunda. Çünkü posta idareleri yakın zamana kadar modemler konusunda çekingen davranıyordu. Son zamanlarda bu tavrın değişmiş olması, gelecekte bilgisayarın veri aktarımı alanında daha iyi donatılmış olmalarına yol açacak. Sık sık büyük miktarlarda veriyi uzak mesafelere göndermek zorunda olan bir kişi, Federal Almanya'da normal telefondan yararlanmak yerine Datex sistemlerine abone olmayı tercih ediyor. Datex-L sisteminde aynen telefonda olduğu gibi kullanıcılar arasında sayısal verilerin özel olarak hızlı aktarımına olanak veren sabit hatlar kuruluyor. Bu hizmetin yüksek ücreti ancak hattın yüksek aktarım kapasitesinin olabildiğince iyi kullanılması ya da kullanıcının yalnızca kendisine ait ve beklemeleri zorunlu kılmayan bir bağlantıya gerek durumunda karşılanmış oluyor. Datex-P sisteminde ise kullanıcılar hatları paylaşıyorlar. Bilgileri özel makineler aracılığıyla paketler halinde ““bağlanıyor”” ve birbirlerini etkilemeksizin aynı hat üzerinde ardarda yollanıyor. Bu işlem sırasında gerekli boşluğun bulunabilmesi için kullanıcının farkedemeyeceği kadar kısa bekleme süreleri gerekebiliyor. Ağın daha iyi doldurulabiliyor olması nedeniyle bu sistem Datex-L'ye oranla çok daha düşük maliyetleri gerektiriyor. Maliyetler yalnızca gönderilen veri miktarıyla bağlantılı, Datex-L'de ise hattın kurulması masrafı da kullanıcıya biniyor. Oranlandığında maliyetlerin daha düşük olması Datex- P'de kullanıcı lehine oldukça önem- Ti bir avantaj sağlıyor. Bu sistem, örneğin veri bankaları ya da Mailbox'- lara erişim amacıyla da kullanılabiliyor. * Teleks ağı: Telefon gibi teleks de eski teknolojili iletişim hizmetlerinden biri. Pek hızlı olmamakla birlikte çok geniş bir alana yayılmış durumda. Er ya da geç teleks gereçlerinin, yerlerini diğer hizmetlerin daha kullanışlı ve daha hızlı gereçlerine bırakacağı açıkça görülüyor. Azgeliş- İmiş iletişim altyapısına sahip ülkelerde teleksin önemini uzun süre daha koruyacağı belli. Gelişmiş endüstri ülkelerinde ise diğer iletişim hizmetleri teleksin yerini giderek daha çok alacaklar. İki hizmet türü son zamanlarda giderek daha büyük boyutlar kazanıyorlar: Telefax ve Federal Almanya'- daki adıyla Bildschirmtext (Btx — Ekran metni). Telefax hizmeti kendisinden beklenenleri çok aşmış durumda, Btx ise oldukça yüksek bir katılım sözkonusu olmasına karşın başlangıçta umulana henüz erişeme- “di. * Telefaks: Aslında bu gereç grafik içeren dökümanların aktarılması için tasarlandı. Işığa duyarlı bir okuyucu, dökümanı satır esasına göre tarar ve bilgiyi tek tek resim noktaları halinde parçalar. Ama telefaks, kullanımının diğerlerine oranla çok daha kolay olması nedeniyle, metinlerin aktarılmasında salt bu iş için düşünülmüş teleks ve teleteks gereçlerine de tercih edilmekte. Giderek artan aktarım hızı ve kalitesi, bu tercihi daha da geçerli kılıyor. Belki ISDN”'nin yaygınlaşması, hizmetlerin entegrasyonu sayesinde diğer hizmetlerdeki bazı güçlükleri ortadan kaldırarak, bu gerecin sağladığı bazı avantajları gereksiz kılabilir.