Sayfa 70

£ RE 8 £ 3 * «5 «6 «9 Gl

Ti | ği se 34 Pi re iğ dünya üzerinde sağlamaktadırlar. Böylelikle itici roketlerin güçleri ve solar jeneratörün kuvveti (güneş ışınını itici güç haline geçiren alet) belirlenebilir. Üç ana doğrultuda dönebilen bu hareket masasına gerçek bir uydunun yerleştirilmesi mümkündür. Fakat bu şekilde çok büyük bir hareket masasına ihtiyaç olacağından sadece bazı gerekli ölçüm aletleri monte edilir ve uydunun uzaydaki yerini belirleyecek aygıtlar test edilir. Uydunun uzaydaki konumunu belirlemede dünyaya, güneşe ve bazı özel yıldızlara bakan optik senzorlar kullanılır. Bu optik senzorlar uydu hareket ederken ana bilgisayar gerekli sinyalleri yolluyor. Ana bilgisayar ve algılayıcılar (senzorlar) hareket masasının üzerine monte edilmelerine rağmen gerekli ortam tam anlamıyla sağlanmış değildir. Zira deneylerin yapıldığı salonda optik senzorlar için gerekli güneş, mevcut değildir. Bu durumda yine başka bir simulator devreye girmektedir. ““Dünya-Güneş-Yıldız Simulasenzorlara dışardan ışımaktadırlar. Bu ışık kaynaklarının yeri değiştirilince senzorlar tarafından uyarılan ana bilgisayar uydunun hareketini hesaplayıp gerekli düzenlemeleri yapmaktadır. Yörüngeden sapan uyduyu tekrar yönüngeye sokmak için gerekli düzenlemeleri yapmaktadır. Yörüngeden sapan uyduyu tekrar yömulatorla algılanmakta ve yine var olmayan bir ortamı gerçekleştiren bir simulatora iletilmektedir. Bu çok en ufak bir hata olmadan işlemektedir. Özellikle uzay teknolojisinde simulatorlar vazgeçilmez unsurlar olmuşlardır. Zira test edilmeden uzaya bir uydunun gönderilmesi imkansızdır. Gerekli test ortamının sağlanabilmesi ise sadece simulatorlar ile sağlanabilmektedir. Normalde dünya üzerindeki kumanda istasyonu gerekli bilgileri radyo dalgaları aracılığı ile uydulara göndermektedir. Binlerce radyo dalgası arasından sadece birkaç gerekli olanı uydu tarafından algılanmaktadır. Bu sistemin test edilmesinde gerüngeye sokmak için gerekli düzenlemeler deney salonunda itici roketler yerine hareket masasına iletilir.

Devre tasarımı simulatoru: Sol altta devre şeması, yanda ve yukarıda ise ölçüm sonuçları.

Yukarıda görüldüğü gibi aslında var olmayan bir ortam başka bir sürekli ortam yine mevcut olmadığından simulatorlar kullanılmaktadır. Sonuçta deney odası görünüm itibarıyla birkaç simulatorun birlikte çalışmasını sağlayan bilgisayar ve monitörlerden oluşmaktadır. Görüldüğü gibi modern simulatorlar elektroniğin ve bilgi iletişiminin ürünleridir. Fakat elektronik endüstrisinin simulatorlar yardımıyla diğer bilim dallarına hizmet etmesine karşın kendisi için uzun yıllardır hiçbir şey yapmamış olması oldukça şaşırtıcıdır. Fakat şu günlerde oldukça önemli değişimler oldu. Eskiden elektronikçiler kurşun kalem ile kağıt üzerinde şemalar çizer ve entegre, kondansatör, transistör, direnç gibi elemanlardan oluşan devreleri lehimlemek suretiyle oluştururlardı. Son olarak da, osiloskop ile test edilirdi. Şimdi ise sadece “devre simulatorları” kullanılıyor. Mouse ve klavye bazen Light-pen yardımıyla kullanıcı daha evvel bilgisayarın hafızasına verilmiş devre elemanlarını ekran üzerinde istediği şekilde yerleştiriyor. Program anında yolların birleştirilmesinde yapılan hataları kullanıcıya belirtiyor. Bundan başka birçok yardımcı menü kullanıcının işini kolaylaştırıyor.