Sayfa 25

POKE 1, PEEK(1) AND 248

komutunu kullanmadan önce, bilgisayarda bulunan verileri ve programları disket ya da kaset üzerine kaydedin, çünkü komuta kullandığınızda makine sanki ölecektir. Yalnızca CPU ve boş bellek açık kalacaktır. Commodore 64'ünüzü yeniden canlandırmak için yapmanız gereken, kapatmak ve yeniden açmaktır.

BITLER VE BAYTLAR

Bir sonraki önemli organ olan belleği incelemeden önce, bu organın içerdiklerine bir göz atalım: Bitler, nibble'lar ve baytlar. Bunları öğrendikten sonra belleğin yapısını anlayabilmemiz çok daha kolaylaşacak. Bilgisayar, bildiğiniz gibi elektronik bir alet. Tüm bu tür aletler gibi, bilgisayar da iki ana durum tanır: Akım var ve akım yok. Parçalarının herbiri az ya da çok bu prensibe göre çalışır. Elektrik (ya da manyetik) yükü var ya da yok. Bunun arası yoktur. Bir lambayı yarım yakamazsınız (tabif dimmer türü bir düğmen kullanmıyok”' durumunu sıfırla, “akım var”' (ya da “yük durumunu ise birle tanımlarız. Bu durum (O ya da 1), en küçük bilgi birimi ya da “bit”' olarak tanımlanır. Bit sözcüğü, İngilizce ““Blnary diğiT” sözcüklerinden oluşturulmuştur. Bunun Türkçe karşılığı yaklaşık olarak “ikili rakam” olarak verilebilir. Burada karşımıza daha önce CPU”'nun kullandığı dilde de olduğu gibi yine “ikili” kavramı çıkıyor. İleride bu kavrama daha yakından değineceğiz, şimdilik bu kavramı “iki durumdan şeklinde açmamız yeterli olabilir. Ve şimdi biz yine O ile 1 durumları olan bite dönelim. İki biti kombine edebilir ve bu bilemişin dört biçimini elde edebiliriz:

Ekran İ sistemi RAM'ı

00 1. kombinasyon 01 2. kombinasyon 10 3. kombinasyon 11 4. kombinasyon üç bit kullanılarak oluşturulabilecek kombinasyonları kendiniz deneyebilirsiniz. Sonuç olarak sekiz bileşim elde edeceksiniz. Aslında bu sayı basit bir kurala göre belirlenir:

1 bit 21 - 2 kombinasyon 2 bit 22 — 4 kombinasyon 3 bit 29 — 8 kombinasyon 4 bit 24 — 16 kombinasyon 5 bit 25 — 32 kombinasyon 6 bit 26 — 64 kombinasyon 7 bit 27 - 128 kombinasyon 8 bit 28 — 256 kombinasyon

Çevirici ROM'u

Belirli matematik kurallarına göre, her bit bileşimine bir sayı verilebilir. Böyle bir sayıya ait bit kombinasyonuna “ikili sayı” adı verilir. Tüm bunları biraz daha kolay anlaşılır hale getirmek için, belirli bit gruplarına (içlerinde hangi durum olursa olsun, ister O ister | içersinler) isimler verilmiştir. Dört bitten oluşan bir grup, “nibble” adını alır. İki nibble'dan ya da sekiz bitten oluşan gruba ise “Byte” (bayt) adı verilir. Böylece iki resimde görülen bayt elde edilmiş olur. Daha önce gördüğümüz gibi, 8 biti 256 farklı kombinasyonda biraraya getirebiliyoruz. Dolayısıyla bir bayt, O ila 256 arasında farklı sayılar alabilir. Bayt, bilgisayar belleğinin bölünmesinde vazgeçilmez bir role sahiptir. Burada da birden fazla bayttan oluşan gruplar kendine özgü kavramlarla adlandırılır: 2 bayt “*word”” (sözcük) adını alır, 4 bayt ise

(uzun sözcük) olarak adlandırılır. 256 bayt için ise çoğunlukla “page” adı kullanılır. Bir sonraki kavram ise büyük bir inatla bilgisayar literatürüne dalan büyük bir hatayı beraberinde taşımaktadır: “Kilo” -Bayt aslında adında ifade edildiği gibi değildir. “k*' harfi ile gösterilen Kilo kavramı aslında her zaman bir şeyin 1000 katını gösterir. Örneğin 1000 m.— 1 km.'dir, 1000 g.— Kg.'dir vb. Bu sevgili “Kilo”- bayt'ımızda ise durum oldukça farkhdır. Gündelik bilgisayar dilinde birçok kişi Kilobayt'ı 210 bayı yerine kullanmaktadır. Halbuki 210 bayt, 1024 bayta karşılık gelir. Bu nedenle herhangi bir karışıklığa meydan vermemek için bilgisayar terminolojisinde küçük.harf “k” yerine büyük harf “K” kullanılır. bu nedenle de “Kilobayt” ifadesi yanlıştır. Doğru kullanmak gerekirse “*Kabyt”' olarak söylemek gerekir. Baştan alalım: 1000 bayt — 1 kBayt (Kilobayt) ama 1024 bayt — 1 KBayt (Kabayt). Anlaşıldı mı?

BASIC programcısı, C 64'ü açtığında belleği böyle bulur.