Sayfa 24

IF PEEK 27N THEN PRİNT “N HATTI HIGH”

Çıkış olarak programlanmış bir N hattını yönetmek için aşağıdaki küçük program kullanılabilir

PÖKE 56577,0: REM TUM ÇIKIŞLAR LOW OLSUN POKE 56577, PEEK(56577) OR 2 N: REM N HATTINI HIGH YAPIN POKE 56577, PEEK(56577) AND REM N HATTINI LOW YAPIN

12 Volt

Kısa devreden korunmuş 12 Volt çıkışın şeması

BAĞLANTI NASIL YAPILIYOR?

Bilgisayarın User Port'una, elektronik dükkânlarında “User Port fişi” adıyla satılan 2 çarpı 12 kutuplu bir platin fişi uyar. Commodore 64'ünüze arkadan baktığınızda, 4 pini sol altta yer alır (Commodore 64 el kitabındaki konum şemasına bakın). 6526'nın veri hatları son derece hassastır, bu nedenle de yalnızca lojik elemanlara bağlanmaya uygun-

2 30 V'dur. Aşağıda sayacağımız metodlar bu nedenle tehlikelidir: - uzun kabloların bağlanması (azami | - bir transistörün doğrudan yönetilmesi, - 5 Volt'tan yüksek akım veren devrelerin direkt bağlanması. Arabirim elemanının mutlaka ölümüne yol açan hatalar ise şunlardır: - bir ışıklı diyodun ya da başka bir yoğaltıcının direkt bağlanması, - bir çıkışın giriş olarak kullanılması, - bir çıkışın kısa devre yapması, - 5 Volt'un üzerindeki ya da negatif akımların kullanılması. Bütün bu nedenlerle, rizikoları ortadan kaldırmak için yazıda belirtilen devrelerin kullanılmasını salık veririz.

LED |

Lampe Reed ya Relais

ÇIKIŞLARIN BAĞLANMASI

Burada öncelikle sözkonusu olan, devre veriminin artırılması ve çıkış hatlarının akımlardan korunmasıdır. Kullanılabilecek elemanlar, TTL sürücü elemanları 7406, 7407 ve 75492'dir. Sonuncusu, röleler ve 10 Volt'tan daha küçük motorlar için de kullanılabilir. Bağlantı konumları 1. resimde sergileniyor. Yönetim görevleri için aşağıda belirtilen devreler kullanılabilir: - Bir çıkış sinyalinin 12 Volt seviyesine uydurulması. Bazı yönetim görevleri için, port çıkışında 5 Volt'luk akımın 12 Volt'a yükseltilmesi gerekir. Resim 2'deki devre, 7407'nin altı sürücüsünden birini ve bir direnç kullanır. Meydana gelen çıkış, tümüyle kısa devreye karşı korunmuştur. - Bir ışıklı diyodun, bir optokuplörün, bir minik ampulün ve bir Reed rölesinin yönetilmesi. 7406, 30 Volt'a kadar gerilimlere ve 40 mA'ya kadar akımlara uygundur. Bir sürücü katının devresi Resim 3'te verilmiştir. Bir entegre devrede altı sürücü bulunduğundan entegre başına altı kullanıcı bağlanabilir. - Bir verim transistörüyle yönetme. Bu yöntem, röleyle yönetmeye oranla, hiçbir mekanik parçanın hareketini gerektirmemesinden dolayı, çok daha hızlı olma avantajına sahiptir. Modern bir SIPMOS verim transistörü kullanıldığında, rahatsız edici tüm ön katlar ortadan kalkar, çünkü bu tür transistörler mikro bilgisayarların elemanlarına doğrudan bağlanabilmektedir. BSS 97 modeli 1,5 Amperlik 200 Volt'a kadar gerilimleri, BUZ 10 modeli ise 19 A-50 Volt'luk gerilimleri açıp kapatabilmektedir. 12 Volt'un üzerindeki gerilimlerde (Resim 1'de, 30 Volt'a kadar), transistörün optimal yönetilebilmesi için bir ön kat gereklidir. Resim 4'te, 12 Volt için gerekli devre şeması görülüyor. - Daha büyük yoğaltıcıların röleyle yönetilmesi. Resim 5'te, genelde olduğu gibi altı sürücü bulunan 75492 entegresiyle bir röle yönetimi örneği görülüyor. Burada rölenin beslenmesi bilgisayar tarafından üstlenildiğinden, iki ya da üç röleden fazla kullanmaya gerek yoktur. Zaten entegre devreye daha fazla yüklenmek de gereksizdir. Kullanılacak devre, Resim 3'teki gibidir. D diyodu, sistemi kapanış sırasında röle bobininde oluşabilecek olası gerilim şoklarından korur. Bu tür bir diyod, doğru akım ya da adım motorlarının bağlanmasında da kullanılmalıdır. Eğer röle kullanarak şebeke cereyanını açıp kapatmak istiyorsanız, şebeke hatlarıyla bilgisayar hatları arasında yeterli mesafenin olmasına ve rölenin özelliklerine dikkat edin. Tabii ki bu arada bilgisayarı bozulmaktan ve parazitlerden koruyun. Ve asla unutmayın: Şebeke cereyanı öldürücü olabilir.

SIPMOS- Transistor

Daha büyük yoğaltıcıların bir MOSFET transistörüyle yönetilmesi

Giriş için basit bir şalter ya da düğme