BİLGİSAYAR ÇAĞI

Teleteknik A.Ş. Adına Sahibi ve Sorumlu Yazıişleri Müdürü OSMAN BABAOĞLU

Yayın Yönetmeni AHMET ZİYA BAYMAN

Yayın Koordinatörü TURHAN TANDOĞMUŞ Danışma Kurulu BİLAL SADİ OĞUZ FATİH ARIMAN ÖMER ERKMEN EMRE SENAN

Yayın Kurulu KENAN AKKERMAN TUNA ERTEMALP MUSTAFA GÜVEN OSMAN HIZAL AYHAN KALAYLIOĞLU BURAK KİPER TAN ORAL CAN ÖZTÜRK İSKENDER SAVAŞIR AFİF SAY Yayın Sekreterleri SEMRA ÇAĞLAYAN

Teknik Üretim PERKA A.Ş.

Kapak EMRE SENAN Teknik Yönetmen MEHMET AK Fotoğraflar MEHMET ÖZCAN

Reklam Sorumlusu BİLLUR KÖNTÖZ

Katkıda Bulunanlar SİLVA AVEDİKOĞLU BİLGE AYAN MAHMURE BİRSES SEYFETTİN ÇANKAYA ÇİĞDEM GÖNENÇ BAYRAM KARA FETHİ SERİM ANKİN SİNANYAN

Renk Ayrımı EBRU GRAFİK

Baskı ADSAN A.Ş./MERTER

Dağıtım HÜRRİYET HOLDİNG A.Ş.

Bilgisayar, son yıllarda çocukların ve gençlerin en çok ilgilendikleri konuların başında geliyor. Özellikle gelişmiş Batı ülkelerinde bilgisayarla tanışmamış ya da gününün belli bir bölümünü ona ayırmayan çocuk yok gibi bir şey. Biz de bu sayımızın ana konularından biri olarak, “Bilgisayar Çağının Çocukları”nı seçtik. Çocuklar, yazmaya başlayın! Bu sayımızda bulacağınız ilginç yazılardan biri de, bilgisayar konusunda yazı ve program yazan genç arkadaşlarımızın karşılaştıkları sorunlar ve bunların çözümlerine değiniyor. Hardware meraklıları için bu sayıda önemli yazılarımız var. Bunlardan ilki “Donanım Sözlüğü”. Bu sözlük yardımıyla rastladığınız çeşitli teknik terimlerin anlamlarını öğrenebileceksiniz. İkinci yazımız ise, “Elektronikte İlk Adımlar”. Elektronik devrelerin oluşturulması, işleme mantığı, basit devre örnekleri gibi konular, yazının içeriğini oluşturuyor. Üçüncü yazımızın konusunu, geçen sayılarımızda da işlediğimiz User Port'un kullanımı. Geçen sayımızda elektronik klavyeleri tanıtmıştık. Bu sayımızda ise, bunları bilgisayara bağlamakta yararlanılan bir arabirimi tanıtıyoruz: MIDI. “MIDI: Tempolu Müzik” adlı yazımız, bu arabirimi teknik özellikleriyle tanıtıyor. “Bilgisayar Bağlantı Arıyor” başlıklı yazımızda ise MIDI bağlantı biçimleri hakkında bilgi veriliyor. Amiga'cıları bir süredir ihmal etmekte olduğumuzun bilincindeyiz. Dergimiz okurlarının ısrarları (ki bu sayıdaki okuyucu mektuplarında bir örneğini göreceksiniz) AMIGA'ya dergide daha çok yer verilmesi yönünde. Bu istek doğrultusunda AMIGA'nın olağanüstü yeteneklerini en iyi şekilde ortaya çıkaran bir programı tanıtıyoruz: X-CAD. Bilgisayar Destekli Tasarım alanında benzerlerinden çok üstün olan bu program, Türkiye'de Teleteknik AŞ tarafından satılıyor. Teleteknik AŞ, kurulduğu günden bu yana ısrarla savunduğu “Bilgisayarlı Bir Türkiye'ye Doğru” sloganı doğrultusunda, yayınlarını da giderek çeşitlendiriyor. Dünyanın en ünlü yayın kuruluşlarından Scholastic Inc. tarafından hazırlanmış olan “Temel Bilgisayar” ve “Programlama” kitaplarından sonra, diğer bir ünlü yayın kuruluşu Cambridge University Press'in hazırladığı “Çocuklar İçin Commodore” adlı kitap da Türkçeye çevrilerek piyasaya sürüldü. Dergimiz okuyucularının indirimli olarak bu yayınlardan yararlanabilmesi için bir kampanya düzenledik. Bu kampanya konusunda ayrıntılı bilgiyi Haberler sayfamızda bulabilirsiniz. Gelecek sayımızda buluşmak üzere...

OSMAN BABAOĞLU

A

DÜNYADAN... TÜRKİYE'DEN... TELETEKNİK'TEN...

Federal Almanya'nın Ravensburg kentinde küçük bir yayınevi, kitaplarını Commodore 64'le hazırlayıp basıyor. Bu kısa yazıda Commodore 64'ün ne kadar verimli kullanılabildiğinin öyküsünü okuyacaksınız. Direkt Yayınevi'nin bürosuna girdiğimizde, “kitap yazan” sistemin (resimde görülüyor) karşısına şaşkın kalakaldık. Ravensburg kentinin merkezinde, tarihi dış görünümüyle içinde saklamakta olduğu ileri teknolojiyi hiç belli etmeyen bir bina. Bir Commodore 64, IEEE taşıtıyla bağlanmış bir 4040 çift disket sürücüsü, hemen yanında bir FX-80 bilgisayar. Aslında FX-80 esas olarak fatura kesme ve elyazılarının basılı olarak alınmasında kullanılıyor. Hemen dikkatleri çeken bir başka alet ise, bir arabirimle Commodore 64'e bağlanmış olan elektronik daktilo. Bu arabirim, sistemi kuranlara, özellikle de tüm teknik gereçlerden sorumlu olan Klaus Sam'a çok sorun çıkarmış. Geleneksel ürünler, bu arabirimi oluşturmaya yetmemiş. Arkadaş çevresinden bir elektronikçi, projeyi bitirmelerine yardımcı olmuş. Kitapların metinleri Commodore 64 klavyesinde yazılmıyor. Beş yıldır C-64 sahibi olan Klaus Sam, birkaç elektronik teknik yardımıyla bir daktiloyu C-64'e bağlamayı başarmış. Bu yeni klavye, yararlandıkları metin işlem programı tarafından sonuna kadar kullanılıyor. Şimdi belki bu tür programların nereden satın alınabileceğini soracaksınız. Cevap son derece basit: Hiçbir yerden. Klaus Sam, kendi yayınevinde kullanmakta olduğu bu metin işlem programını tamamen kendisi hazırlamış ve kullandıkları gereçlere uyarlamış. Yönetim karakterlerine (italik, kalın harf vb.) verilebilmesi için karmaşık tuş kombinasyonlarına gerek yok, çünkü klavyesindeki fazlalık tuşlar bu iş için programlanabiliyor. Program BASIC'le yazılmış. Program hızı bir sorun haline geldiğinde, makine rutinleri gerekli “istimi” sağlıyor. Buradaki Commodore 64 yalnızca kitapları oluşturmakta kalmıyor. Yayınevinin yönetimine ilişkin bazı işleri de üstlenmiş durumda. Fatura kesilmesi, posta hizmetlerinin yürütülmesi, C-64 sayesinde çocuk oyuncağı haline gelmiş. Bu tür yönetim programları da tümüyle Klaus Sam'ın ürünü. Sistem, bir öğrenci gazetesinin basılması ve üniversite öğrencilerinin diploma ödevlerinin hazırlanmasında da kullanılıyor. Hatta diploma ödevleri için yine Klaus Sam tarafından hazırlanmış bir özel mizanpaj programı bile var. Kendi yayınevini oluşturma fikri, önemli bir gereksinimden doğmuş. Klaus Sam bir şiir antolojisi hazırlamış, fakat yayınevleri kitabı onun istediği gibi tasarlayamamışlar. Bunun üzerine kitabı kendisi basmayı düşünmüş. İkinci kitaptan itibaren de Commodore 64'ü kullanmaya başlamış. Gereksindiği programları giderek geliştirmiş. Tabii programların son hallerine gelmeleri epey zaman almış. Ama sonunda programlar küçük yayınevinin tüm gereksinimlerini karşılayacak hale gelmiş. Yayınevinde Commodore 64'le hazırlanıp yayımlanmış kitapların sayısı üç. Sırada ise biraz farklı bir yemek kitabı var (alttaki resimde ortada). Michael Bönke'nin yazdığı kitap, “Öğrenciler, Çıraklar, Yaz Bekarları ve Amatörler İçin Yemek Kitabı” adını taşıyor. Daha önce basılanlar içinde en kapsamlısı ise

Oberschwabenland bölgesindeki rock olayını anlatan bir kitap. 670 sayfalık kitap Commodore 64'le hazırlanmış. Bir tür rock kılavuzu sayılabilecek kitapta rock grupları hakkında bilgilerden grup ve müzisyen adreslerine kadar bir sürü bilgi var. Tabii bu tür bir yapıtın ortaya çıkmasında yalnızca bilgisayar alanında bilgi sahibi olmak yetmiyor, çok daha kapsamlı araştırmalar gerekli. Kitabın yazarı Julian Archer, her müzik meraklısının ve her grubun fazla uğraşmaksızın gerekli bilgilere ve adreslere ulaşmasını sağlayacak bir ürün koymuş ortaya. Ve bütün bunlar Commodore 64'le yapılmış ha? İnsanın inanası gelmiyor. Direkt Yayınevi örneği, bu gösterişsiz kutunun neler yapabileceğini gösteriyor. Bu örnek karşısında, 16 bitlik bilgisayarlar kampının giderek sertleştirdiği rekabet de etkisini kaybediyor. Tabii bu ifadeleri birtakım kısıtlamalarıyla birlikte kabul etmek gerekiyor. En azından Commodore 64'ün kapasitesi, ki-

Her Beli dex Lebeni

Beş yüz sayfa gibi bir konuda çok çabuk tükeniyor. Klaus Sam da bugünlerde daha modern bir sisteme geçmeyi ciddi bir biçimde düşünmeye başlamış. Ama en azından böylesi bir işin Commodore 64 tarafından yapılabileceği kanıtlanmış durumda.

Musik öte dn

min edebilirler,

Bilgisayar Çağının Çocukları okullarındaki sınıflarında bilgisayarlarla ne yapıyorlar? New York'ta Long Island'da bulunan ufak bir okul olan Miller Place'i bu soruya bir cevap bulabilmek için ziyaret ettim. Miller Place okulu çevresini, sınıfta bilgisayar kullanan çocuklar hakkında bir hikâye yazmak için ziyaret ettiğimde, çocuklarla bilgisayarlar hakkında konuşmak için hazırlıklıydım. 2. sınıf öğrencilerinin bilgisayarları neden kullandıklarını merak ediyordum. Onları yeni kelimeler öğrenmek için mi kullanıyorlar? Çarpım tablo-