Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 8
Synthesizer'ların gelişimine paralel olarak, elektronik enstrümanların her birini birbiriyle bağlantıya sokacak bir bilişim (information) sistemi meydana geldi. Öyle ki, bu enstrümanlar merkezi tek bir klavye ya da bilgisayar üzerinden yönlendirilebilmekte. “*MIDI” adı verilen bu sistem, bugün bütün synthesizer-yapımcıları için standart oluşturmakta. Şimdi en düşük fiyat kategorisine giren aygıtlarda bile MIDI-bağlantıları bulunuyor. Böylelikle profesyonel müzik-bilişim sistemi, müzikle ilgilenen bilgisayar heveslileri için de çok çekici bir hale gelmiş oluyor. Bu yazıda biz en yeni sayısal (digital) synthesizer'ları bir araya getirdik ve bunları daha yakından bir incelemeye tabi tuttuk. Casio'nun HT-700 ve CZ-I'i, Yamaha'nın PSR-80'i ve Korg'un performing-synthesizer 707'- si bu incelemeden geçtiler. Ayrıca Korg'un DDD-I adını taşıyan ve vurmalı çalgıların ritmlerini meydana getirmeye yarayan ucuz bir aygıtını da ele aldık. Teste tabi tuttuğumuz bu aygıtları Resim 1'de toplu olarak görüyorsunuz. (Synthesizer'a ilişkin) bütün bu aygıtlar 700 ila 2000 Mark olmak üzere düşük fiyat kategorisine giriyorlar.
p KÜÇÜK AMA OLAĞANÜSTÜ BİR AYGIT HT-700
Teste tabi tuttuğumuz klavyelerin en küçüğü Casio'- nun HT-700 modeli. Boyutlarına rağmen bu aygıt kendi alanında gerçek bir virtüöz. İçine iki hopatlör yerleştirilmiş olan güzel bir forma sahip mahfazasının altında halisinden 8-sesli polifonik bir synthesizer barındırmakta (resim 2). Yani bu demektir ki, sekiz tona kadar aynı anda çalınabilmekte. HT-700'ün klavye mekanizması ise narin bir yapıya sahip. Çalma için, sadece dört oktavlık bir ton genişliğine izin veren 49 adet mini tuş yeterli olmak zorunda. Dış görünüşlerine karşılık bunlar sağlam bir etki uyandırıyor ve daha yüksek beklentilere de ayak uydurabiliyor. Devre açıldıktan hemen sonra çalınabilmesi için HT- 700'ün sağlam bir tarzda depolanmış 20 adet tını özelliği bulunuyor. Bu tını özellikleri basit bir piyanodan ütopik Fantasy-Sound'a varıncaya dek yeterli olmak zorunda. Dış görünüşlerine karşılık bunlar sağlam bir etki uyandırıyor ve daha yüksek beklentilere de ayak uydurabiliyor. Devre açıldıktan hemen sonra çalınabilmesi için HT- 700'ün sağlam bir tarzda depolanmış 20 adet tını özelliği bulunuyor. Bu tını özellikleri basit bir piyanodan ütopik Fantasy-Sound'a varıncaya dek yeterli oluyor. Bunlar PCM- ya da Pulse Code modülasyon yöntemi aracılığıyla üretiliyor. Tını üretiminin bu türü saptanmış dalga formlarının değiştirilmesi ve şeklinin bozulması ile ça-
WU m â
HT-700 DDD-
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 9
lışıyor. Bunun sonucunda kulağa hoş gelen ve tok sesler ortaya çıkıyor. Olağanüstü bir tarzda programlanmış bu seslerle yetinmeyen bir kişi, geniş kapsamlı bir biçimlendirme (editing) modu içinde istediği gibi yeni tınılar üretebilir ya da varolan tınıları değiştirebilir. Küçük bir LCD-display'i ve bir giriş tekerleği bu konuda yardımcı oluyor. Yeni üretilen tını sonuçta 20 adet iç tını-belleğinden birinde kütüklenebiliyor. Buna ek olarak, aksesuar tarzında satın alınabilen bir RAM-kartı üzerinde başka 20 Sound da depolanabiliyor. HT-700, tını bireşimi (sentez) yapmasının yanı sıra ritmlere de hakim olabiliyor. Alette toplam 20 vuru eşliği bulunuyor. Burada Rock, Pop ya da Disko müziğini yetkin bir biçimde ritmlerle desteklemek için gerekli her şey insanın elinin altında. Buna ek olarak, tını tonlarında da olduğu gibi basit bir şekilde kendine özgü ritmlerin yaratılması da mümkün. Bu ritmlerin sayısı 20'ye kadar ulaşabiliyor. Bir RAM-kartına sahip olunduğu takdirde, başka 20 taslağın da depolanması mümkün olmakta. Antrenmanlı bir musikişinas şimdi eğlendirici ve mevcut ritmlerle birlikte ilginç bir müzik parçası ortaya çı- HT-700 ayrıca, bütün akor dizilerini sabit tutmak için bir de akor-belleği işlevi sunuyor. Bir ses alma aygıtına benzer şekilde, ilkin arzu edilen akor dizisi kaydedilebiliyor ve bunun ardından da bu dizi istenilen sıklıkta yinelenebiliyor. Böylece bütün müzik parçalarının, aygıtın devre dışı bırakılmasından sonra bile korunacak tarzda depolanması mümkün oluyor. Tabii ki, HT-700 tam olarak MIDI-uyumlu. Böylelikle bu aleti başka bir klavye üzerinden de çalabilmek de mümkün. Bu da, mutlaka mini-klavyede çalma zorunluluğunu ortadan kaldırıyor. Bu arada melodiye, ritme, basa ve akor eşliğine kendine özgü MIDI-kanalları bağlanabiliyor; öyle ki, her kısmi işlevin ayrı olarak bir synthesizer ya da bir bilgisayar tarafından yönlendirilmesi mümkün olabiliyor. Bu çokyönlülüğüne rağmen HT-700 ancak dört kilo gelen ağırlığı dolayısıyla çok hafif bir aygıt. Böylelikle rahatça taşınabiliyor. HT-700'ün şehir şebekesinden bağımsız olarak geleneksel kuru pillerle çalıştırılması, istendiği zaman da bir adaptörle prize bağlanması mümkün olmakta. Hattâ özel bir adaptör ile klavye bir otomobil bataryasına da bağlanabiliyor. HT-700'ün fiyatı Federal Almanya'da (temel versiyonda ve RAM-kartı ile adaptör olmaksızın) 720 Mark'tır. Bu nedenle de özellikle hobi olarak müzik yapanlar ve yeni başlayanlar için çok uygun bir aygıt.
p PROFESYONEL: PSR-80
Rakibi HT-700'den farklı olarak PSR-80 (resim 3) toplam 61 adet tuşu ile büyük bir klavye mekanizması sunuyor. Ton kapasitesi böylelikle altı oktavın üstüne ulaşıyor ve geleneksel bir klavye standartına karşılık geliyor. İki adet tümleşik (entegre) hoparlör, HT-700'ünküler parlak olmasalar da, ses çıkışını sağlamakta. Tını kalitesi yeterli olmadığı takdirde, dışta bulunan bir yükselticiye bağlantı yapılması mümkün olabiliyor. Bunun yanısıra kulaklık için bir de yuva öngörülmüş durumda. PSR-80, 8 sesli polifonik bir synthesizer içeriyor. Bu synthesizer Yamaha için alışılagelen frekans-modülasyon (FM)-bireşimi (sentez) ile çalışmakta. Burada değişik sinus titreşimlerinin içiçe girmesiyle bütün FM- 9 synthesizer'larına özgü olan tipik sound'lar ortaya çıkıyor. Bunlar çoğunlukla kuru ve sert olmakla birlikte, ütopik synthesizer-sound'lar için son derece elverişli sesler. PSR-80, kornolar, yaylı sazlar, gitarlar ve kozmik tınılar gibi 16 adet sabit FM-orkestra sesi sunmakta. Ama ne yazık ki, burada kendine özgü seslerin programlanması ve depolanması mümkün olmamakta. Bununla birlikte mevcut sound'ların keskinlikleri ve vuruları kademeli olarak değiştirilebilmekte. Böylelikle bir ton bir defasında tok, bir defasında boğuk olarak kulağa gelmekte, ya vurmalı ya da yumuşak olarak açılmakta. Üstelik rezonans iki basamakta ayarlanabilmekte. Seçmeli olarak harekete geçirilebilen iki efekt aracılığıyla bir sound'- un sonuçta stereo ya da iki sesli duyulması sağlanabilmekte. Sadece bu tür varyasyon sayesinde sayısı 400'e ulaşan değişik tını formları ortaya çıkmakta. Kişi kendi orkestrasını biraraya getirdiği zaman, müzik parçasının hangi ritme sahip olacağına karar vermek zorunda. Çünkü PSR-80 tıpkı HT-700 gibi tümleşik bir ritm-bilgisayarına sahip. Burada her türden toplam 16 adet olağanüstü ritm kullanıma hazır bulunmakta. Eşlik için tuş alanı bölünebiliyor (Keyboard-Splitting). Alttaki tuş alanında bu durumda melodiye uygun bir bas sesi eşlik edebiliyor. Ama burada da klavye az antrenmanlı icracılara yardımcı olmakta. HT-700'de olduğu gibi PSR-80'de, müzisyene ilginç bas geçişleri ve akor dizileri ile otomatik olarak eşlik edebiliyor. Hatta basit ya da karmaşık eşlik arasında bir seçim imkânı da var. Bu şekilde, yalnızca birkaç el hareketi ve az bir bilgiyle olağanüstü orkestra parçalarının gerçekleştirilmesi mümkün olabiliyor. Ayrıca PSR-80 her defasında ritm başına iki vurma çalgı solosu sunabiliyor. Bu sololar eşlik ile de bütünleştirilebiliyor. Dinlemeye değer bir giriş (Intro) ve büyüleyici bir son (Ending) şarkıya sonuç olarak mükemmel bir başlangıç ve bitim noktası vermiş oluyor. Buna ek olarak PSR-80, 2500'e kadar akor değişikliğini alabilen bir akor-belleğine sahip. Böylece bütün müzik parçalarının gerçek-zamanda çalınması ve her zaman tekrarlanması mümkün olabiliyor. Synthesizer'ları profesyonel bilişim-ağında birleştirebilmek için klavyede doğal olarak MIDI-bağlantı yuvaları bulunuyor. Bunlar yoluyla çok değişik veriler gönderilebiliyor ya da alınabiliyor. Böylelikle PSR-80'in başka synthesizer'lar tarafından da yönlendirilmesi mümkün olabiliyor. Ama MIDLişlevlerinin ayarlanması biraz muğlak olmakta; çünkü hiçbir ışık göstergesi mevcut değil. PSR-80 geleneksel pillerle ve uygun bir adaptör olduğu takdirde bir priz ya da otomobil bataryası üzerinden de işletile biliyor. PSR-80'in Federal Almanya'- da fiyatı (özel aksesuarsız) 1596 Mark'tır.