Sayfa 25

runma Yolları

için ticari nitelikte çeşitli program çözümleri sunulmaktadır. Bunlardan çoğu muhtemelen enfekte edilmiş programların uzunluğunu depolanmış bir değerle karşılaştırmakla sınırlandırılmışlardır, diğerleri de bir total denetim yoluyla benzer biçimde çalışmaktadırlar. Bir veri kütüğünün total denetimi onun içermiş olduğu bütün verilerden yola çıkılarak hesaplanmaktadır ve kimliğin belirlenmesi olarak bu işlem tıpkı insanın parmak izi kadar güvenilir bir sonuç vermektedir.

Total denetim yoluyla sürdürülen incelemeden güdülen amaç, bir virüs salgınının, onun veri kütüğü üzerindeki etkisi temel alınarak, mümkün olduğunca çabuk saptanmasıdır. Gene de, Ralf Burger'in “Alteration Searcher”'i gibi iz sürücü programlar için şöyle bir durum geçerliliğini korumaktadır: Bu programlar virüslere karşı bir korunma sağlamamaktadırlar. Bunların etki tarzları daha çok bir alarm devresiyle kıyaslanabilir. Korunmayı kullanıcının kendisi güvence altına almak zorundadır. Çünkü teşhis edilen bir virüs sırf biliniyor olmasından ötürü ortadan kalkmaz. İz sürücü bir programın avantajı, virüs çok fazla zarara yol açmadan önce onun hızlı bir şekilde keşfedilmesinde yatmaktadır. O zaman, enfekte edilmiş kütükler zamanında yapılan yedekleme (Backup) sayesinde virüs saldırısından sonra yeniden restore edilebilmektedirler. Önlem olarak güvenlik kopyalarının hazır tutulması söz konusu olmaksızın bir iz sürücü programın devreye sokulmasının değeri yoktur.

Bir iz sürücü programın alarm çalması durumunda ise işe yarayacak tek şey şudur: İmdat frenine basmak.

9 İmdat Freni

Bilgisayarı devreden kesin (programı kesildiği yerden asla başlatmayın), mümkün olduğunca işletim sistemi yedeklemesi ile yeniden çalıştırın ve veri kütüklerinin yedeklenmesini yapın. Artık hiçbir program testi ya da onarım denemesi yapmayın. Hard diski ve bütün ilgili disketleri yeniden formatlayın, program yedeklemesini ve bunun ardından yeni veri yedeklemesini restore edin.

Bilgisayar Alt-Kültürünün Canavarları

Kırıcı (Hacker)

Bir klavyeyi kullanacak iki eli olan, yüksek telekomünikasyon hesapları yapan, veri bankalarıyla, büyük bilgisayarlarla ve dijital “Chaos” ile neredeyse “erotik” ilişkileri olan iki ayaklı yaratık.

Troya Atı

Asalak bir yaşam tarzına sahip olan çok dirençli, elektronik bir yaratık. Troya atı herhangi bir bilgisayar sisteminin kapısı önünde pusu kurar ve ayrıcalıklı bir kullanıcının sözde süper programı bilgisayar kalesine sokmasını ve işletmesini bekler. Ancak herkes uyuduğunda tehlikeli içerik kendini açığa vurur. Odysseus. Bir Troya atı kendi varoluşunu örneğin işletim sistemi rutini ya da virüs sürfeleri taşıyan bir bilgisayar oyunu olarak başlatır ve bunu çoğu kez işletim sistemi olarak sonuçlandırır.

Şerit Kurdu:

Elektronik canavarların en büyüğü bu yaratıktır: Çoğunlukla bir virüs olarak işe başlar, ileri bir gelişim evresinde ise tüm bir veriler birliği ağının büyüklüğüne ulaşabilir. Kendini programların içine yerleştirmek ve çeşitli programlar ile bir veri ağına bağlanmış bilgisayar sistemleri arasında bağlayıcı öğe olarak kendi varlığını vazgeçilmez kılmak suretiyle bu programları kemirir. Bir şerit kurdu uzaklaştırıldığı takdirde, başka şeylerin yanı sıra tüm bir sistemin çöküşüne de yol açar bu durum. İlk kez John Brunner'in 1983 tarihli “Şok Dalgaları Sürücüsü” kitabında betimlenmiş olan şerit kurdu, dakikalarla ifade edilebilecek bir hızla ya da yüksek düzeyde bir zaman geciktirimi yoluyla veri ağlarını müthiş bir büyüme katsayısı göstererek tümden bloke edebilmektedir. Şu sıralarda Kudüs'te etkin olan programda bir şerit kurdu söz konusu olsa gerektir.

Bakteri:

Bakteri, bir virüsün daha üst bir gelişim evresini, şerit kurdunun ve Troya atının ilk kademesini oluşturur. Rastgele bir biçimde çoğalmaz, ancak en uygun yayılma koşullarında bölünmeye uğrar ve işletim sistemine mümkün olduğunca çabuk bir bağlantıyı amaçlı olarak arar. Bakteri, işletim sistemine ek olarak bellekte nadiren keşfedilen bir yaşam sürdüren, göze çarpmayan bir sistem genişletilmesi tarzında ortaya çıkar genellikle. Troya atları ve “Glitsch”ler veri ağlarında bu yayılma yöntemlerinden yararlanmaktadırlar.

Glitsch (Cookie Virüsü)

Masallarda ve efsanelerde görülen cinin elektronik eşdeğeri. “Glitsch” bilgisayar girişini bloke eder ve çoğu kez örneğin belirli bir kelimenin (“X Mas”, “Cookie”) yazılması gibi simgesel bir geçiş “gümrüğü” talep eder. Gerek virüs, gerekse bakteri bir Glitsch için iletici olabilirler. Virüsleri hobi olarak programlayan Kırıcılar (Hacker), Glitsch'ler pek zarara yol açmadıklarından, bunlarla deneyler yapmaktan hoşlanmaktadırlar.

Odysseus:

Troya atının bulucusu olan antik kahraman. Terim andırışımlı (analog) olarak bilgisayar literatürüne girmiştir.

Virüs:

Virüs öncelikle kendi yayılma tarzıyla tanımlanır. Akla gelebilecek her ana programa girer ve çoğalmaya devam etmesini bu programın sağlamasına yol açar. Üremenin yanı sıra bir virüsün asıl görevi, yeterli miktarda enfekte edilmiş programlar aracılığıyla hayatta kalma yeteneğini güvenceye alır almaz bir program parçasını (örneğin bir Glitsch'in ya da şerit kurdunun sürfesini, ama aynı zamanda bir silme ve formatlama komutunu da) harekete geçirmektir. Belirli ya da rastlantıya bağlı bir sistem durumunun sonucu olarak, program parçası, enfekte edilmiş bütün programlarda aynı anda etkin olmaktadır.