YEPYENİ BİR DİSKET 1581 SÜRÜCÜ
Retro bilgisayarDemo/Utilities
YEPYENİ BİR DİSK
Çeviren: ENGİN ERYILDIZ
Commodore tarafından 8 bitlik ev bilgisayarları için üretilen en son yenilik olan 1581 3.5 inç disket sürücü, derli toplu bir yapıya sahip olan, sessiz ve hızlı çalışan ve çok yönlü kullanıma uygun olan bir cihaz. Standart veya hızlı seri çıkışa bağlanabilen 1581, başlangıçta C-128 için tasarlanmış. Ancak 1581, C-64, Plus-4, C-16 ve hatta VIC-20'lerde bile kullanılabilmekte. İlk prototiplerde, bu son modellerin yavaş seri çıkışlarıyla birtakım sorunlar çıkmasına karşılık, bu sorunların artık giderildiği gözlenmektedir. Diğer sürücülerde cihazın içinde bulunan güç kaynağı, 1581'lerde ayrı bir ünite halindedir ve bu da 1581'in 1541'e oranla çok daha az ısınmasını sağlamaktadır.
1581, fiziksel olarak 1541'e oranla çok daha küçük bir yapıya sahiptir. Oldukça iri ve hantal görünümlü 1541 ve 1571'lerden sonra piyasaya sürülen ve bir C-128'in tuş takımının arkasındaki çıkıntıya rahatlıkla sığabilen 1581'de göze çarpan ve 1541 veya 1571 kullanıcılarının karıştırabilecekleri tek fark, açma-kapama anahtarının yeridir. 3.5 inçlik disket sürücülerde arka sağ köşede bulunan anahtar, 1581'de arka sol köşededir. 3.5 inçlik bir disket, çift taraflı 5.25 inçlik bir diskete oranla iki misli fazla veri depolayabilmektedir. Bilindiği gibi, 3.5 inçlik disketlerin sert plastik yapısı, bunların kolay bir şekilde taşınmalarını, herhangi bir kutuya ihtiyaç duyulmaksızın nakledilebilmelerini, postayla gönderilebilmelerini, vs. mümkün kılmaktadır.
1581 son derece sessiz çalışabilen bir cihaz. Okuyucu kafanın komşu izlere geçerken çıkardığı hafif bir çıtırtı veya uzaktaki bir ize yerleşirken duyulan hafif bir cızırtı dışında, cihazın çalışmakta olup olmadığını anlamak son derece zor. 1581'in içinde ana devreye çok iletkenli bir kablo ve nispeten daha ufak bir ikili kablo ile bağlanmış bulunan ve iyi bir şekilde korunmuş olan bir CHINON 80 iz sürücü mekanizması mevcuttur. Şimdi de 1581'in teknik özelliklerine kısaca bir göz atalım. Sadece 1400 gram ağırlığında olan 1581, 23 cm derinliği, 14 cm genişliği ve 6.3 cm yüksekliği ile 1571'in küçültülmüş bir modeli görünümündedir. DOS komutlarının kendi süpersetine sahip olan 1581, bunları 1541 veya 1571'den daha iyi destekler. 6502A mikroişlemciye sahip olan 1581'in 8kB'lık bir RAM'ı vardır ve bu, 1541 veya 1571'in dört katıdır. 1581'de ayrıca, bir I/O arabirim entegresi, 32kB'lık bir adet 23256 ROM ve bir adet WD 1772 disk kontrolörü mevcuttur. 1541'in C-64 veya Plus/4 ile kullanıldığında kullanıcıyı neredeyse bezdirecek kadar yavaş olan veri transfer hızı, 1581'de aynı bilgisayarlarla kullanıldığında saniyede 500 karakterlik (500 cps) bir hıza erişilebilir. Bu, 1541'in %60 fazlasıdır. C-128'in gelişmiş komutları ile kullanıldığında ise, 1571'in %60 fazlası olan 8500 cps'lık bir hıza erişilir. Bununla ilgili olarak yapılan testlerin sonuçları aşağıdaki tabloda açık şekilde görülmektedir:
1581 DOS
Disk Sürücü Test Sonuçları
ET SÜRÜCÜ
1581'in disk işletim sistemi, diğer bütün CBM disket sürücülerinin bilinen tüm standart DOS komutlarını Tablo 1 kullanmaktadır. C-128 kullanıcıları için “burst” modu da desteklenmektedir. 1581 “burst” komut seti, bazı ufak değişiklikler dışında 1571'dekilerle aynıdır:
İşlem Disk Sürücü/Bilgisayar
1541/C-64 1571/C-128 1581/C-128 1581/C-64 “u0>bl” komutu, seri bus'ın ya-
Disk formatlama 80 40 100 100 Vaş moda geçmesini sağlar. Kısa yükleme 4.5 1.5 0.4 3.5 komutu, seri bus'ın hızlı Uzun yükleme 93 6.4 15 moda geçmesini sağlar. Uzun ZAP yükleme â 30 (Bu iki komut, 1571'deki “u0>m0” Kısa BURST yükleme 0.4 0. ve mod komutlarının ye- Uzun BURST yükleme 10.4 5.3 rine kullanılırlar.) be Fa yı “u0 >v0” yazımdan sonra kontrode lama 3 718 57 6.8 lü aktif hale geçirir. (verify on) (O dosya yazma “u0>v1” yazımdan sonra kontro- SEO dosya okuma 8.1 4.6 3.8 ür kapatir, orf) REL dosya yazma 155 109 57.3 89.5 4 chr$( )bellek adresi) REL dosya okuma 80 77 32.3 37.5 * chr$(sayfa sayısı); ve “u0>mw” chr$ ( ) bellek adre-
1) Süreler saniye boyutundadır ve CLA #$ 2 TOD saati zamanlayıcı olarak kullanılmıştır.
2) Uzun program 146, kısa program ise 5 blok uzunluğundadır.
3) ZAPLOAD 64, C-64 ve 1581 için bir hızlı yükleme programıdır ve 1581'in demo disketinde mevcuttur. Yüklenmesi 6 saniye sürmektedir.
si)*chr$ (sayfa sayısı) komutları “burst” modu ile (256 baytlık sayfalarda) çok yönlü seri bloklarının geçişini sağlayan okuma ve yazma komutlarıdır.
Ayrıca geliştirilmiş bir blok okuma ve blok yazma komut seti de 1581'e ilave edilen yenilikler arasında. “b - R” (b- (shift)r) ve “b-W” (b - (shift)w) komutları , DOS'taki “ua:” ve “ub:” komutlarının benzerleridir. Ancak DOS, iz ve sektör numaralarının sınırların içine düşüp düşmediğini kontrol etmez. 1581 geliştirilmiş bir directory örnek karşılaştırması özelliğine de sahiptir. Örnek karşılaştırma karakteri örnek dizisi içinde herhangi bir yerde olabilir. Örneğin: “*bas” komutu, sonu “bas” ile biten bütün dosyaları bulacaktır. *?a*b” komutu, dosya isminin uzunluğuna bağlı olmaksızın “a” ile başlayıp, ““b” ile biten bütün dosyaları bulacaktır. Bu özellik, dosyaları tiplerine göre ayıranlar için büyük kolaylıklar getirmektedir (“bas”, “ml”, “txt”, “asm”, “obj”, vb.). Bir disketteki assembler kaynak kodlu dosyaları aramak için aşağıdaki gibi bir komut yeterli olmaktadır: directory “*.asm”
FİZİKSEL VE MANTIKSAL DİSKLER
1581 diski, fiziksel olarak, sektör başına 512 bayt, iz başına 10 sektör, çift taraflı ve her yüzde 80 iz olacak şekilde tasarlanmıştır. 1581'de disketin yüzleri, MS-DOS ve ATARI ST disketlerinin aynı yüzlerine göre ters olarak sıralanmışlardır (yani yüz O, yüz 1'e, yüz 1 ise yüz 0'a karşı gelmektedir.). İzler, standart MEM numaralama şemasına göre, 0'dan 79'a kadar, sektörler ise her yüzde 1'den 10'a kadar numaralandırılmışlardır. 512 baytlık fiziksel sektör büyüklüğü, kullanıcıya disk kullanımını arttırabilme amacıyla, iz başına ilave bir 512 bayt sıkıştırılmasına olanak vermektedir. WD 1772 disk kontrol çipi, normal kayıt yoğunluğunda iz başına sadece 18x256 baytlık (veya 9x512 baytlık) sektörleri işleyebilmektedir. 1581, Commodore'un diğer 8 bitlik disket sürücülerinden farklı olarak ““4 for 5 GCR” kodlama şeması yerine, endüstri standartı
Daha yüksek kapasiteli disketler kullanan ve daha yüksek bir çalışma hızına sahip olan 1581 disket sürücü ile artık
Commodore kullanıcıları disket kullanım alanında rahat bir nefes alacaklardır.
olan IBM Sistem 34 MFM kayıt formatını kullanmaktadır. Bu sayede MS-DOS ve ATARI ST'de kullanılan 3.5 inçlik disketleri okuma ve bu disketlere kayıt yapabilme olanağı doğmaktadır. Belki bundan da önemlisi, 1581 disketlerini bu diğer makinelerde okumak ve bunların üzerine yazmak ta mümkün hale gelmektedir. Tabif ki bunun için uygun bir çevirici programın gerektiği açıktır, zira yukarıda değinilen disketlerin herbirinin mantıksal formatları tamamen değişik birer yapıya sahiptirler.
Kök (veya ana) directory 40. mantıksal izdedir (fiziksel iz 39). Directory başlığı, mantıksal sektör O'dadır. 1'den 40'a kadar olan mantıksal izler için BAM, mantıksal sektör V'dedir. 41'den 80'e kadar olan mantıksal izler içim BAM, mantıksal sektör 2'dedir. Directory, mantıksal sektör 3'te başlamakta ve izin geri kalan kısmını kullanmaktadır. Bu arada belirtilmesi gereken bir nokta da, 1581'des directory ve BAM'ın farklı yerlerde olmalarından dolayı, directory izine doğrudan erişen herhangi bir 1541/1571 yazılımının, 1581 ile gerekli değişiklikler yapılmadan çalışamayacağıdır.
UYUMLULUK
Yukarıda da değinildiği gibi, directory izine doğrudan blok okuma veya yazma ile erişmeye çalışan bir program, bu izi bulamayacak ve dolayısıyla gerekli değişiklikler yapılmadan 1581 ile çalışmayacaktır. Buna C-64 GEOS ta dahildir. Dolayısıyla 3.5 inç formatında yaygın şekilde yazılımlar çıkana kadar 1581 şimdilik sadece veri depolamakta kullanılabilecek gibi gözükmektedir. Hızlı yükleyiciler, hızlı kopya programları ve 1541 tabanlı kopya koruma şemaları, eski 5.25 inçlik disket sürücülerin DOS'una bağımlı olduklarından 1581 ile çalışmayacaklardır. Ancak diğer kopya korumasız programlar, 1581 ile gayet iyi bir şekilde çalışmaktadırlar. Sonuç olarak , 1581 piyasaya girmekte gecikmiş, ancak buna karşılık iyi düşünülmüş bir ürün olarak göze çarpmaktadır. Özellikle formatlanmamış halde 1 Megabayt, formatlı olarak 737 Kb'lık büyük disk kapasitesi, bugüne kadar 1541'lerde kullanılan disketlerin 170 kB'lık bellek kapasitesiyle yetinmek zorunda olan C-64 kullanıcılarına rahat bir nefes aldıracak düzeydedir.