Sayfa 22

ir cümle

yanlış bir yerde mi duruyor? Olsun varsın. Kaygılanmaya hiç gerek yok. Hemen düzeltilir.

gerektiği tarafınızdan belirlenmiş olur. Bir cümle yanlış bir yerde mi duruyor? Olsun varsın. Kaygılanmaya hiç gerek yok. Cümleyi ve cümlenin asıl durmak zorunda olduğu yeri işaretledikten sonra bir-iki tuşa da bastınız mı, bu cümlenin hemen ait olduğu yere geçmiş olduğunu göreceksiniz. Buna kaydırma işlemi denilmektedir. Bir metin parçasını kaydırmak yerine başka bir yere aktarmanız da mümkündür. Bu size, örneğin aynı türden pek çok satır içeren çizelgelerin hazırlanmasında epey zaman kazandırır. Sıklıkla kullanılan bir başka yöntem de “Arama ve İkame Etme” işlemine dayanır. Buna bir kez alışan kolay kolay vazgeçemez bundan. Bu yöntemle, uzun adlar ve karmaşık terimler birer simge ile kodlanırlar ve daha sonra istenilen kelimeler bu simgelerin yerlerini alırlar. Örneğin, “Yaz Festivali” sık sık kullandığınız bir kelime ise, bu kelime için her defa **” simgesini yazarsınız. Metni yazıp bitirdikten sonra test programına ***” simgesini aratabilir ve bu simgenin “Yaz Festivali” kelimesiyle ikame edilmesini sağlayabilirsiniz. O halde, kelimenin sadece bir kez doğru yazılması yeterli olmakta ve bunun dışında kalan her şey bilgisayar tarafından yerine getirilmektedir. Ama iyi bir metin işlemenin sunduğu imkânlar hiç de bunlarla sınırlı değildir. Mektuplarınızın her birinin üzerine “Gönderen” olarak adresinizi yazmak sizin de canınızı sıktı mı hiç? Ya da adres bölümü dikdörtgen bir boşluk bırakılacak tarzda hazırlanmış zarfa, alıcının adresinin tam nasıl oturtulacağını her defasında yeniden çözmeye mi çalışıyorsunuz hâlâ?. İşte bilgisayarınıza gönül rahatlığı içinde teslim edebileceğiniz görevlere ilişkin iki çarpıcı örnek. Bunun gerçekleşmesi pratikte şöyle olmaktadır: Bir mektup örneği, istenirse, grafik olarak çok da güzel bir antet ile, tek bir defa hazırlanır. Siz bir defa hazırlanan bu mektup örneğini metninize yükleyebilirsiniz artık. O zaman bilgisayar günün tarihini ve her alıcının adresini sizin belirlemiş olduğunuz kısımlara yerleştirir. Böyle kaç mektup (tabii her biri ayrı bir adrese) yollayabileceğinize gelince, pek önemli değildir bu. Zaman zaman parti davetleri mi veriyorsunuz, bunlara küçük birer kişisel not da ekleyebilirsiniz. Böylece, konuklarınızdan her biri, basit mektup nüshaları yerine özel olarak kendisi için yazılmış bir mektup almış olur. Bir metin sistemi bu imkânı yaratmaktadır. Kişisel bir hitap içeren sirkülerlerin alıcı üzerindeki etkisi artık pek çok firma tarafından anlaşılmıştır. Kuşkusuz siz de, size adınızla hitap eden ve posta ile kitlelere ulaştırılan yazılarla karşılaşmışsınızdır. Bunu sağlamak için bir adres veri yığını hazırlanmakta ve metin programına bunlardan hangilerini mektuba aktarmak zorunda olduğu bildirilmektedir. Böylelikle de, adres ve hitap dışında aynı mektup otomatik olarak basılmış olmaktadır. Bundan sonra yapılacak şey, yazıları zarfa yerleştirmek, pulları yapıştırmak ve mektupları posta kutusuna atmaktan ibarettir.

DOĞRU KULLANIM

Görüldüğü gibi, bir metin-işleme aracılığıyla bazı şeyler yapılabilmektedir. Bu arada şunu da eklemek gerekir ki, işaret etmiş olduğumuz bu imkânlar, yapılabilecek şeylerin sadece küçük bir bölümünü oluşturmaktadır. Ancak, bir metin-işlemenin sınırlarının da içtenlikle belirtilmesinde yarar vardır. Örneğin, kazanç vergisiyle ilgili bir formüleri bilgisayarla doldurma girişiminde bulunmak anlamsız bir iş olur. Bu formülerlerin formatlarının belirlenmesi öylesine ayrıntılı bir çalışmayı öngörmektedir ki, her alt bölümün yerli yerine oturtulabilmesi yüzlerce denemeden sonra ancak mümkün olabilmektedir. O nedenle bu konuda en iyi sonuç veren aygıt emektar daktilo makinemizdir hâlâ. Ama öte yandan, eğer pek çok sayıda formüler doldurma zorunluluğu varsa (örneğin, bir faturayla ya da bir banka havalesiyle ilgili olarak), bu formüleri bir defalık olmak üzere düzenleme zahmetine değecektir. Bir defa düzenlendi mi, artık bu konuda kafa yormanıza hiç gerek kalmaz, çünkü bilgisayar sizin tarafınızdan programlanmış şeyleri doğru olarak