Sayfa 35

BİT: Bir bit bilgisayarın içinde rastlayabileceğimiz en küçük bilgi birimidir. İki durumu olabilir, bunlar '0' ve '1' durumlarıdır. Elektriksel olarak ise şase seviyesi ve +5V seviyesi olarak gerçekleşirler. Fakat bu kadarcık bilgi genelde kendi başına pek bir işe yaramaz. O yüzdendir ki çağdaş bilgisayarlar en az 8 bit üzerinden çalışacak biçimde yapılırlar. Bu demektir ki aletler artık bitle değil Byte'la çalışırlar (8 bit'lik bir bilgi grubu bir Byte olarak anılır). Bir Byte'ın içeriği ise 256 değişik durum alabilir. Hafıza olarak bir tek byte pek bir şey ifade etmez. Birkaç bin byte bir araya geldiğinde hatırı sayılır bir hafıza bölgesi meydana getirebilirler. Hafıza ölçüsü olarak kullanılan başka bir birim de KByte'tır (Kilo-Byte). Bir KByte 1024 Byte'tan oluşmuştur. Bu tanımlara göre COMMODORE 64'ümüzün hafıza kapasitesi 64 KByte, yani 65536 Byte, yani 524288 Bit'tir.

CIA (1,2) (— Complex Interface Adapter — Giriş/Çıkış arabirimi) Eğer bilgisayarımız dış dünyayla bilgi alışverişi yapmasaydı, beş para etmez bir döküntüden başka bir şey ifade etmeyecekti. CIA gibi veya benzeri ara birimler bu görevi üstlenen elemanlardır. Mesela aletimizin tuş takımı CIA denilen arabirim yardımıyla bilgisayarın ana devresine birleşmektedir. Bundan başka disk sürücümüz, kaset teybimiz, joystick'imiz ve User-Port'umuz hep bu üniteler vasıtasıyla bağlantı kurabilmişlerdir. Bütün bilgiler bilgisayara girip çıkmadan önce bu elemanlara uğrayıp değişik şekillere çevrilirler. Bu elemanlar ana işlem ünitesinin (!) adres bölgesinde belli bir yer kaplarlar ve ana işlem ünitesi bu bölgelere bir şey yazdığında bu bilgi elektriksel sinyaller olarak bilgisayar devresinin dışına çıkarlar; aynı şekilde dışarıdaki elektriksel sinyaller ana işlem ünitesi tarafından bu adreslerin okunması vasıtasıyla algılanır. Başta da söylediğimiz gibi bu elemanlar olmasaydı bilgisayarımız kör ve sağır kalacaktı.

ÇEVRESEL BİRİMLER: Bkz. peripherie.

DATA BUS'u (Bilgi kanalı): Data bus'u, ana işlem ünitesinin adres bus'u yardımıyla seçtiği Byte'ın okunmasını veya yazılmasını mümkün kılar. Bilginin akış yönünü belirleyen sinyal ise R/W hattı tarafından taşınır. Dikkat ettiğiniz gibi data bus'u bir Byte'lık bilgiyi paralel olarak (!) taşımak için 8 kanallı bir hat olmak zorundadır.

DATA MEDIUM (Bilgi saklama aracı): Bilindiği gibi bilgisayarı kapattığımızda hafızası tümüyle silinmektedir. Programlarımızın kalıcı olmasını sağlamak için bu bilgileri aktaracağımız bir araca ihtiyacımız olacaktır. En ilkel örneğiyle bu işi delikli kartlar yapmaktadır. Fakat günümüzde bu çok eski teknoloji terkedilmiştir. Biz genelde bu iş için manyetik ortamın en önemli sinyalleri yer almaktadır. Böylece aletinizin içini açmadan, içindeki birçok işlemin akışını değiştirmek mümkün olmaktadır. Bu port'un kullanımına en basit örnek olarak kartuşları verebiliriz.

HARDWARE: Bilgisayar sistemini oluşturan tüm parçacıklar. Tümleşik devreler, transistörler, rezistanslar, diyotlar, kapasitörler, switch'ler, teller, plaket v.s. Kısacası aletimizin maddi olarak algılanabilen tüm elemanları. Bu elemanların hepsi sabit olarak oluşturulmuş durumdadır ve değiştirilemez.

Hep duyarız: Hardware... eprom... interrupt... data bus... Bunların aslında Commodore 64'ün çalışmasını anlatan önemli kavramlar olduğunu biliyor muyuz acaba?

tik kayıt araçlarını (disket ve kaset gibi).

EPROM: (Erasable Programmable Read Only Memory): EPROM'lar da bir tür kalıcı kayıt araçlarıdır. Tümleşik devre olarak imal edilmişlerdir. Bu yüzden görev olarak ROM'larla eşdeğerdir. Fakat yapı olarak ROM'lara göre önemli bir üstünlükleri vardır; o da silinebilir olmalarıdır. EPROM'ların silinme işlemi kuvvetli ultraviyole ışını altında 10-30 dakika bekletmek suretiyle olur. Böylece normal çalışma ortamı altında hiçbir tehlike arz etmezler. EPROM'ların tekrar tekrar silinip programlanabilme özelliği onları bilhassa araştırma geliştirme işlemlerinin vazgeçilmez unsurları haline getiriyor. Şayet aletinizde işletim sistemini veya karakter setini değiştirmek istiyorsanız en rahat EPROM'larla bu işin üstesinden gelebilirsiniz.

EXPANSION-PORT (13): COMMODORE 64'ün en önemli özelliklerinden biri expansion-port'u bulunmasıdır. Bu port'ta bilgisayar siste-

INTERRUPT: Bilgisayarın düzenli olarak çalışması için gerekli olan bir işlem. COMMODORE 64 saniyede 60 kere bu işlemi yapmak zorundadır. Yapılan işlem şudur: O sırada yapılan işlem kesilir ve işlemin o anki durumu ile bilgiler bir yere saklanır; ve interrupt altprogramı yürütülür. Bu altprogram aletimizin işletim sistem ROM'unda bulunmaktadır. Interrupt sırasında bazı önemli fonksiyonlar yerine getirilir. Bunlar klavye ve joystick'lerin sinyallerinin değerlendirilmesi, sistem saatinin 1/60 saniye ilerletilmesi gibi işlemlerdir. Bu işlemler bittikten sonra kesilmiş olan program kaldığı yerden devam ettirilir. Interrupt işlemi periyodik olarak yürüyen bir işlem olduğu için daha değişik amaçlarla da kullanılabilir. Mesela, başka programlar çalışırken arka planda 3 kanaldan hareketli bir müzik parçasının çalınması gibi. Tabii bu ve bunun gibi işlemleri gerçekleştirmek sanıldığı kadar kolay bir iş değildir. Böyle programları yazabilmek normal programlamadan ayrılıp apayrı bir programlama tekniği olarak anılmaktadır (programlama tekniği).