Sayfa 38

Bir Öykümüz Var

Şuradaki kâğıtlara bak. Görüp göreceğim en garip zımbırtı. Şaşırtıcı bir çalışmanın ürünü. Yararı su götürür, orası öyle. Ticari bir değeri yok. Yine de oğlanın yeteneğinin yeni bir kanıtı. “Bu bir iç dökme sayılabilir sanırım Bay Bohlen. Neden öteden beri neden hep... neden hep kaygılı göründüğün açıklaması bu.” “Canın istiyorsa, çekinmeden açılabilirsin bana Knipe. Sana yardıma hazırım.” Genç adam ellerini sıkı sıkı kenetledi kucağında, arasıra dirseklerini oğuşturuyordu. Birdenbire çok üşümüştü sanki. “Bakın Bay Bohlen, dürüstçe konuşmak gerekirse, buradaki işimi pek sevdiğim, önemsediğim söylenemez. Başarılı olduğumu biliyorum falan ama pek gönlüm yok bu işte. Asıl yapmak istediğim bu değil.” Bay Bohlen'ın kaşları yay gibi çatıldı birden. Dondu kaldı. “Bakın efendim, yaşamım boyunca yazar olmak istedim ben.” “Yazar mı!” “Evet Bay Bohlen. Belki inanmayacaksınız ama bütün boş zamanlarımı öykü yazmaya adadım. Son on yılda yüzlerce, sözcüğün tam anlamıyla yüzlerce öykü yazdım. Kesin bir sayı vermek gerekirse tam beş yüz altmış altı tane. Haftada bir öykü aşağı yukarı.” “Ne diyorsun sen oğlum? Neden yaptın ki bunu?” “Tek bildiğim, yazmak içimden geliyor “Nasıl içinden geliyor?” “Yaratma güdüsü Bay Bohlen.” Başını her kaldırışında Bay Bohlen'in dudaklarını görüyordu. Gittikçe daha inceliyor, daha pembeleşiyordu bu dudaklar. “Ne yapıyorsun bu öyküleri?” “Sorun da bu ya efendim. Kimse öykülerini satın almak istemiyor. Bir öyküyü bitirir bitirmez her yere yolluyorum. Bir dergi almazsa, öbürüne. Ama bir sonuç çıkmıyor Bay Bohlen, hepsi geri gönderiyorlar. Çok sinir bozucu bir durum.” Bay Bohlen gevşemişti. “Duygularını anlayabiliyorum oğlum.” Sesi cıvık bir duygusallıktaydı. “Hepimizin başından geçer böyle şeyler. Ama artık eline kesin bir kanıt geçtiğine göre -uzmanların ağızlarından yazdığı öykülerin nasıl desem, pek başarılı olmadıklarını kesinlikle öğrendiğine göre, vazgeçme zamanı gelmiş demektir. Unut bunları oğlum. Sil kafandan.” “Olamaz Bay Bohlen! Hayır! Doğru değil! Öykülerimin iyi olduğunu biliyorum. Hele şu dergilerde çıkan bazı öykülerle karşılaştırsanız şaşarsınız -inanın Bay Bohlen!- dergilerde her hafta yayımlanan şu iç kapayıcı, döküntü öykülerle karşılaştırdığımda çılgına dönüyorum!” “Bir dakika oğlum, bir dakika...” “Siz hiç dergi okur musunuz Bay Bohlen?” “Özür dilerim Knipe ama bütün bunların senin tasarladığın makineyle ne ilgisi var?” “Ne ilgisi yok ki Bay Bohlen? Size anlatmak istediğim şu, bütün dergileri taradım ben, anlaşıldığı kadarıyla, her biri kendi eğilimine göre ayrı bir öykü türü benimsemiş. Yazarlar da -başarılı yazarlar demek istiyorum- bunu biliyor, ona göre yazıyorlar.” “Bir dakika. Ağırdan alsana oğlum, sinirlenme. Bunları konuşarak bir yere varabileceğimizi sanmıyorum.” “Lütfen Bay Bohlen, sonuna kadar dinleyin. Çok, çok önemli bu.” Durup soluklandı. Artık iyice zıvanadan çıktığı belliydi, konuşurken ellerini kollarını savurup duruyordu. O uzun, dişlek, iki yanından kepçe kulaklar fırlayan surat heyecanla parlıyordu, ağzında biriken salya yüzünden yapış yapış çıkıyordu kullandığı sözcükler. “Gördüğünüz gibi, makinemdeki “olay-örgüsü belleği” bölmesiyle “sözcük bölmesi” arasına yerleştirilecek ayarlanabilir bir koordinatör aracılığıyla istediğim tür öyküyü üretebilirim, hem de yalnızca düğmeye “Anlıyorum Knipe, anlıyorum da. Gerçekten ilginç ama neye yarayacak?” “Yalnızca şuna Bay Bohlen. Sınırlı bir pazar var. Gerektiğinde elimizin altında bu pazara sürülecek malzeme bulunmalı. Bir iş alanı bu, o kadar. Sizin bakış açınızdan bakıyorum olaya şimdi ticari bir girişim olarak.” “Güzel oğlum, ticari bir öneri olamaz bu, asla. Böyle bir makineyi, bir tek makineyi yapmak kaça patlar, sen de bilirsin benim kadar.” “Biliyorum efendim. Saygısızlık etmiş olmayayım ama siz dergilerin yazarlara bu tür öyküler için ne ödediğini bilmiyorsunuz “Ne ödüyorlar?” “Tavanı iki bin beş yüz dolar. Ortalaması alındığında, bin dolar.” Bay Bohlen yerinden sıçradı. “Evet efendim, doğru söylüyorum.” “Olamaz Knipe! Gülünç!” “Hayır efendim, doğru.” “Yani sen, bana o dergilerin bir adama.... şöylesine bir öykü çiziktirmek için bunca parayı ödediklerini mi söylemek istiyorsun! Aklımı koru Tanrım, bakalım başımıza daha neler gelecek! Yazarların hepsi milyoner olsalar gerek!” “Doğru bildiniz Bay Bohlen! İşte makine burada devreye giriyor. Dinleyin de efendim, size biraz daha bilgi vereyim. Hepsini tek tek not ettim. Büyük dergiler her sayıda aşağı yukarı üç öyküye yer veriyorlar. Şimdi, en önemli on beş dergiyi ele alalım -en fazla telif ücreti ödeyen dergileri. Bunlardan birkaçı aylık, ama çoğu haftalık. Peki. Bu da her hafta diyelim ki elli dolayında uzunca öykü gereksinimi demektir. O da kırk bin dolar eder. Demek ki makinemizi kullanarak -çalıştırmaya başladığımızda yani- bu pazarı rahatça silip süpürebiliriz.” “Oğlum, çıldırmışsın sen!” Kendi edebiyat ajansımızı kuracağız, o ajans aracılığıyla yapacağız dağıtımı. “Hiç de değil efendim, gerçekten doğruyu söylüyorum. Yalnız sayfa sayısıyla bile onları kırar geçiririz. Bu makine, beş bin sözcüklük bir öyküyü tam otuz saniyede yazabiliyor, üstelik daktilo edilmiş ve yayına hazır biçimde. Yazarlar bu hızla nasıl baş ederler? Soruyorum size Bay Bohlen, nasıl?” Bu noktada, Adolphe Knipe, adamın yüzünde ufak bir değişiklik ayırdetti, gözlerindeki aşırı parlaklık, burun deliklerindeki kıpırtı, yüzün ansızın donuşu, kaskatı kesilişi. Çarçabuk ekledi. “Bugünlerde el-işi ürünlerin işi bitik. Seri imalatla rekabetleri söz konusu değil, özellikle bu ülkede -siz de biliyorsunuz. Halılar... iskemleler... pabuçlar... tuğlalar... çanak çömlek... aklınıza ne gelirse makineyle yapılıyor artık. Kalite düşük olabilir ama kimin umurunda? Önemli olan maliyet fiyatı. Öykülere gelince- tabii onlar da halılar ve iskemleler gibi işlenmiş eşya sayılıyor, malı nasıl işlediğiniz kimsenin umurunda değil, piyasaya zamanında sürülsün yeter. Biz onları toptan satacağız Bay Bohlen! Ülkedeki bütün yazarların ücretlerini kıracağız! Köşeyi döneceğiz!” Bay Bohlen iskemlesinde kıpırdanıp doğruldu. Şimdi öne eğilmişti, iki dirseğini masaya dayamıştı, yüzü aydınlıktı, küçük kahverengi gözleri karşısındakine dikilmişti. “Yine de olamaz gibi geliyor Knipe.” “Haftada kırk bin!” diye haykırdı Adolph Knipe. “Fiyatı yarıya düşürsek de, diyelim haftada yirmi bine, yılda yine de bir milyon Yumuşak bir sesle ekledi: “Bizim elektronik işlem makinesini yaparken yılda bir milyon geçmedi elimize, değil mi Bay Bohlen?” “Ciddi olalım şimdi Knipe. Sence bu öyküleri satın alırlar mı?”