Sayfa 48

Burak KİPER Bilgisayar programlarını yazmak için kullanılan dillere PROGRAMLAMA DİLLERİ denir. Hepimizin bildiği gibi birçok programlama dili bulunmaktadır. Bunları kabaca üç ana dala ayırmak mümkündür: Makine dili, assembly ve yüksek düzeyli diller. Yüksek düzeyli diller genellikle her programcı tarafından kullanılır. Yüksek düzeyli dillerin bu derece popüler olmasının sebebi makine dilinden veya assembly'den çok daha kolay bir kullanımı olmasıdır. Başka bir neden de yüksek düzeyli dillerin taşınabilir olmasıdır, yani herhangi bir makinede yaptığınız programı, çok ufak değişikliklerle başka makinelerde de çalıştırabilirsiniz. Buna karşın bir makine dili veya assembly ile yazılmış programı sadece bir bilgisayarda çalıştırabilirsiniz. Bazı yaygın yüksek düzeyli diller, BASIC, FORTRAN, COBOL ve PASCAL'dır. Her dilin kendisini belirleyen özellikleri vardır. Bilgisayardan bilgisayara, bu özelliklerin dışında bazı özellikler de bu gibi dillere eklenmiş olabilir. Mesela grafik özelliklerini katmak için o dilin standardında olmayan komutlar eklenebilir. Yüksek düzeyli dillerin bize sağladığı en büyük özelliklerden birisi de, kendi kullanmakta olduğumuz lisana benzer terimleri kullanabilmemizdir. Kullanacağımız bilgileri koyacağımız adresleri, onları tanımlayabileceğimiz isimler altında saklayabiliriz. Bundan başka çeşitli aritmetik işlemleri alışık olduğumuz şekillerde tanımlayabiliriz. Mesela birçok yüksek düzeyli dilde Z := X + Y komutu "X ile Y'yi ekle ve sonucu Z'de sakla" anlamına gelmektedir. PASCAL, 1971 yılında İsviçre, Zürih'te Profesör Nicklaus Wirth tarafından geliştirilmiştir. Şu sıralarda programlama öğretmek için yaygın bir şekilde kullanılan bir programlama dilidir. Popüler olmasının sebebi yapısını öğrenmenin kolay olmasındandır.

Bundan başka PASCAL size modüler programlar yazma imkânı verir. Bu tip programları okuma, anlama ve çalışma sırasını düzenlemek daha kolaydır. Yazımızın bu bölümünün geri kalan kısmında PASCAL komutlarının verileri okuma, basit hesaplamalar yapma ve elde edilen neticeleri gönderme ile ilgili komutlarını anlatacağız.

Örnek Program

PASCAL çalışmamıza başlamadan çok kısa bir program inceleyeceğiz. Bu programın detaylarını anlamak için uğraşmayın, bunu daha sonra açıklayacağız.

MEHMET ULSEL.

005 000000000 Vİ ye Ex O

PROGRAM inchsant (input,cutput);

CONST santinch — 2.54; VAR inch,sant : real; BEGIN

riteln (“Inch cinsinden bir uzunluk girin'); writeln “,sant,'e eşittir.'); END.

Inch cinsinden bir uzunluk girin.

30.0

Bu 7.620000E 4-01”e eşittir.

Bu program inch cinsinden verilen bir uzunluğu santimetre cinsine çevirmektedir. Inch cinsinden olan uzunluk INCH değişkeninde saklanmaktadır. Bunu yapan komut SANT := SANTINCH * INCH komutu inch cinsinden uzunluğu 2.54 ile çarparak santimetre cinsine çevirmektedir.

Standard Belirteçler ve Ayrılmış Kelimeler (Standard Identifiers and Reserved Words)

Değişik tipte elemanlar içerir: Ayrılmış kelimeler, standard belirteçler (reserved words), özel semboller ve veriler için isimler. Ayrılmış kelimelerin PASCAL'da özel bir anlamı vardır ve bunlar başka amaçlar için kullanılmazlar. Verilen örnek programdaki ayrılmış kelimeler şunlardır:

PROGRAM, CONST, VAR, BEGIN, END.

Programdaki standard belirteçler ise şunlardır:

READLN, WRITELN, REAL, INPUT, OUTPUT.

':=', '*', ':=' gibi işaretler de özel sembollerdir.

Belirteçleri Bildirme

(Declaring Identifiers)

PASCAL'a programımızda hangi değişkenleri kullanacağımızı belirtmemiz lazımdır. Bunu yapmak için bildirme komutlarından yararlanacağız. Bunlardan ilki CONST bildirme komutudur.

CONST santinch — 2.54;

SANTINCH değişkenini 2.54 sabit sayısına eşitler. Böylece 2.54 sabitinin adı olarak santinch'ı kullanabiliriz. CONST komutu ile bildirilen değişkenlere sabit ("constants") deriz. Programımızda hiçbir zaman değişmeyerek hep aynı değerini koruyacak olan değişkenleri CONST komutu ile bildirmemiz doğru olacaktır. Bir kere bir değişkeni CONST komutu ile bildirdiğinizde o değişkenin değerini program içinde değiştirmeye çalışmanız bir hata mesajı ile sonuçlanacaktır.