Sayfa 26

nasıl ulaşacak? Şayet herhangi bir şekilde Commodore devresini görmüşseniz SID'in ufak bir ara kuvvetlendirici kat üzerinden AUDIO/VIDEO çıkışına bağlı olduğu dikkatinizi çekecektir. Benzeri bir ara kuvvetlendirici katı biz de ikinci ses kanalımız için monte etmeliyiz. Zaten şemada görülen transistör ve çevresindeki birkaç eleman sözünü ettiğimiz ara kuvvetlendirici katı oluşturmaktadır. Bu katın bilgisayar plaketi ile bağlantısı bir elektrolitik kondansatör üzerinden AUDIO IN sinyali için bulunan hattı kullanarak yapılıyor. Tabii böyle bir durumda bilgisayara ekstra ses girişi, bilinen AUDIO/VIDEO port'u üzerinden yapılamıyor, fakat normalde çok az kullanım alanı bulan bu girişi daha yüce bir amaç uğruna kurban etmekte bir sakınca görmedik. İşimiz henüz burada bitmiyor; bilgisayarın plaketi üzerinde bulunan kondansatörünü bir telle kısa devre edip lehimlerseniz, artık SID II'nin kuvvetlendirilmiş ses çıkışı doğrudan AUDIO/VIDEO port'unun 5 numaralı pin'ine ulaşacaktır. Bu arada çoğunuzun farketmiş olabileceği bir olay AUDIO/VIDEO port'unun giriş ve çıkışlarında eskisine göre bazı farklılıklar olacağı. AUDIO/VIDEO port'unun yeni şekli yazımızla birlikte verilmiştir. Şekil port'a dıştan bakıldığında görüldüğü gibi verilmiştir. Bağlantı kablosu olarak kesinlikle standart 5'li ara kablo kullanmayın!!! Çünkü böyle bir durumda müzik setinize ses bilgileri dışında görüntü ve renk bilgileri de taşımış olursunuz. Böyle bir durumda hangi aletin daha önce zarar göreceğini kesin olarak kestirmek güçse de, hiç hoş olmayan bir durum doğacağı aşikâr. Bu yüzden, orada yalnızca ses sinyallerini taşıyacak bir ara kablo yapmanız veya yaptırmanız gerekmektedir. Plaketimiz tek taraflı olduğu için çok büyük karışıklıklar içermiyor. Gerekli malzemelerin hepsinin adı bu yazının sonunda yer alan malzeme var. Plaketi kendisi yapacak olanlara kolaylık olması bakımından ters basılmış olarak verdik. Plaketi oluşturduktan sonra 0.8 mm'lik matkapla delikleri delin. Malzemeleri yerleştirirken dikkat etmeniz gereken bir husus da IC2'nin altındaki tel köprünün soketinden daha evvel lehimlenmesi gerektiği. A5 sinyali bizim devremize basit olarak ulaşamadığı için bu sinyali bilgisayar plaketinin üzerinde bulup bir tel yardımıyla devremize taşımalıyız. Bu sinyalin nerede bulunacağı resimde gösterilmiştir. Şayet bilgisayarınızda SID soketi değil ise işiniz biraz daha zorlaşacak demektir. SID'i yerinden sökmek için ince uçlu düşük güçte bir havyaya ve lehim pompasına ihtiyacınız olacak demektir. Bu aletleri kullanabilmek oldukça hassas eller ve beceri istiyor, yoksa bilgisayarınızın plaketini kavurup bütün aleti tanınmayacak hale sokmanız işten bile değil. Bütün bacakların lehimlerini temizledikten sonra (ki buna yüzde yüz emin olun yoksa bilgisayarın plaketini kırarsınız!!!) ince uçlu bir tornavidayı SID'in altına sokun ve kaldıraç usulü kanırtarak çipi sökün. Aslında bu işi tecrübeli ve bilgili birine yaptırmanızı tavsiye ederiz. Başka bir tavsiyemiz ise söktüğünüz yere takacağınız soketi kaliteli tipte seçmeniz. Yarın öbür gün başka bir uygulama için bilgisayarınızın plaketine el attığınızda bu soket size sorun olmasın. STEREO SID devresini bu sokete monte edebilmek için devremizden 28 tane (2x 14) uç çıkmaktadır. Bu uçlar devremizin lehim tarafından çıkacaktır. Piyasada bu amaca hizmet edebilecek çeşitli uçlar bulunabileceğinden kesin bir sınırlama koymuyoruz. Dikkat edeceğiniz hususlar uçların sokete girmeyecek kadar kalın olmaması ve ucuz soketlerin bu takma işlemi sırasında hemen deforme olup temassızlıklar yaratıp baş ağrılarına neden olmaları. Bu konularda ne kadar doğru seçim yapabilirseniz devrenizi o kadar çabuk ve rahat monte edip çalıştırabilirsiniz. Şimdi ilginç bir sorunumuz var: SID çipini nereden bulacağız? Bu sorunu en yakın TELETEKNİK bayisine danışın veya doğrudan TELE-TEKNİK'e gidin. Benim bildiğim, genelde yedek parça olarak stoklarında belli bir miktar bulundurdukları, fakat olur ya siz gittiğinizde stok geçici olarak tükenir. Gene de çok zorlanacağınızı tahmin etmiyorum. Bir de değişik SID'ler hakkında bilgi verelim. Tüm SID'ler aynı çalışmıyor; mesela eski üretim SID'lerde filtre yapısı daha farklı ve gürültü oranı daha yüksek; bu yüzden aynı müzik parçası değişik SID'ler tarafından (çok çok küçük de olsa) farklı çalınabilir. En son tiplerinde (6581 yazısının hemen arkasında R3 yazıyor) bütün sorunların giderilmiş olduğunu söyleyelim. STEREO SID'in fonksiyonlarını denetlemek için verdiğimiz test programını kullanabilirsiniz. Bu programı yazıp çalıştırdıktan sonra her iki kanaldan üç değişik akor çıkacaktır ve sizin space tuşuna basmanızı bekleyecektir. Burada verdiğimiz uygulama örneğiyle Commodore 64'ten nasıl bir Stereo Sesli Bilgisayar elde edebileceğinizi gösterdik. Geri kalanı ise sizin yaratıcılığınıza bırakıyoruz. Denenecek o kadar çok şey var ki. Deneyin ve hepsini bulmaya çalışın. Mesela çılgınca bir müziği tam stereo ayrımıyla programlayın ve bunu

'la programlayın ve bunu

2x200W'lık müzik setinde çalıp yaratıcılığınızın tüm zevkine varıp, HALL ve ECHO efektleri elde etmeye çalışın. Veya mesela bir sesi bir kanaldan başlatın ve öteki kanala doğru yollayın. Yaptığınız en güzel STEREO müzik parçalarını bize yollayın, merakla bekliyoruz. Dİ

MALZEME LİSTESİ

Yarı iletken: 2 6581 SID, IC2 1 74LS138N; IC3 1 BC

Kondansatörler: C1, C2 4 4 nF; 1 10 mikrofarad/25V (Elko); C4

Rezistanslar: R1 1 10 kOhm; R2 Diğer: 3 IC soketi (28 bacak için) 1 IC soketi (16 bacak için)

2 grup uzatma telleri (14'lü ve entegre devre ile aynı bacak aralıklı).