Harika CHIP'i Yaratmak
Hepimizin bildiği gibi, bilgisayarın kalbi -ve tabii beyni- chipleridir. Chipler bu özel ve önemli konumları nedeni ile, pek çok kötü şakaya konu olmuşlardır.
Bir chip dışarıdan sevimli görünse de, pek heyecan verici değildir. Bu koyu renkli, dikdörtgen kutunun her iki yanında yaklaşık 40 metal bacak sıralanır. En basit tanımı ile bu bacaklar, chipin içindeki silikon tabakanın dışarısı ile olan bağlantılarıdır. Bu silikon tabaka, yaklaşık 5 mm² alanında ve 1 mm kalınlığındadır. Bu küçük boyutlarına rağmen bu tabakaya, 50.000'den fazla eleman sığdırılabilmektedir.
Öyle bir bilgisayar hayal edin ki, bu bilgisayarı oluşturan elemanları -örneğin transistörleri- ucuz bir radyonun içinde bile bulma olanağınız olsun. Gerçekten de bu fikir, bilgisayarın tarih-öncesinde -yaklaşık 25 yıl öncesi- bilgisayarların nasıl imal edildiklerinin ve neden o hantal donanımları ile bir odayı rahatça doldurduklarının en açık yanıtıdır. Bu arada şunu belirtmekte fayda var. O büyük donanımların çoğunu teller ve kaplamalar oluşturuyordu. Transistörlerin bu elektronik ve mekanik yığına olan katkısı çok küçüktü. Zaten transistörlerin hiçbir zaman büyük olmaları gerekmemiştir. Çünkü bunlar sadece bilgisayarların kullandığı sistemin 1 ve 0 durumlarını, elektrik dilinde temsil eden açık ve kapalı sinyallerini oluşturmak için, birer anahtar olarak kullanılmışlardır. Sıra, chipinizin tarifine geldi. Önce chip için gerekli olan tüm elemanları, silikon dilim üzerinde önemsiz pürüzler sayılabilecek kadar küçük boyutlara indirin. Sonra bu elemanları bir dilim silikon üzerine sürüp fırına atın ve erimeye bırakın. Fırından çıkardığınız anda, artık elinizde tüm elemanları yerlerine yerleşmiş olan bir dilim silikon olacak: Daha doğrusu bir chip. Doğal olarak günümüzün modern chiplerini üreten teknikler, bu basit tariften oldukça farklıdırlar. Fakat tüm farklılıklara rağmen, bu gelişkin chipler de tamamen, birçok mikroskobik parça içeren bir silikon tabakası fikri üzerine tasarımlanırlar. Bu nedenle chipler ve radyolarda kullanılan transistörler, aslında farklı tatlara sahip silikon sandviçlerdir. Bir chipin yapımına, temel olarak alınan bir silikon dilimle başlanır. Daha sonra bu dilime, birbiri arkasına yeni silikon tabakalar eklenir. Bu tabakalara farklı tatlar vermek için, içlerine çok az miktarlarda diğer bazı elementlerden de katılır. En sonunda tüm bu farklı tabakalar, özel teknikler kullanılarak hep birlikte eritilirler. Artık sandviçiniz, pardon, chipiniz hazırdır.
Özel transistörler, bu chip sandviçten bazı veya tüm dilimlerin çıkarılması ile elde edilirler. Bir transistör, temel dilimin üzerinde yükselen bir silikon adaya benzer. Mikroskobik bağlantı köprüleri bu adaların aralarında kurulurlar. Bu köprüler, elektronik devrelerdeki transistörleri birbirlerine bağlamak için kullanılırlar. Bu adaları birleştirirken kullanılan yol, elde edilecek olan chipin tipini belirler. Bu basit teknoloji, tüm chipler için geçerlidir. Bu adaları daha küçültmek için kullanılan teknikler geliştikçe, chipler de daha kuvvetli hale gelmektedirler. Bir diğer dizayn problemi ise, tüm bu adaların bir chip üzerine -bir köprü diğerini kesmeden- nasıl yerleştirileceğidir. Bu işi 50.000 eleman ile başarmak güçlü bir bilgisayar, gelişmiş bir grafik programı ve bol zaman gerektirir. Genellikle mesai saatinin bitiminde, chipin dizaynı büyük bir kâğıt üzerine, en ince detayına kadar geçirilmiş olur. Bu çizim daha sonra fotoğrafik yöntemlerle, bir chipin boyutlarına indirgenir. Artık bu çizimi, daha önceden bir silikon sandviçinin yüzeyine yerleştirilmiş bir fotoğrafik filmin üzerine oturtarak, transistör haline gelen adacıkları oluşturmak mümkündür. Chipler iki ana gruba ayrılırlar: İşlemciler ve bellekler. İşlemci, bilgisayarın koşturup duran şefidir. Hesap işlemlerinin tümünü işlemci yapar, aynı zamanda her şeyi kontrol altında tutar. İşlemci -normal olarak- bir ana hesap makinesine ve çeşitli depo alanlarına sahiptir. Bu depo alanları veriyi, işleninceye kadar olduğu gibi saklarlar, ayrıca hesaplamaların sonuçlarını da oldukları gibi not ederler. Yani sonucun sıfır veya negatif olması fark etmez, her iki durumda da sonuç kayıt olarak tutulur. Bunun yanında, bir sonraki verinin veya komutun nereden geleceğini gösteren kayıtlar da bu depo alanlarda saklanırlar. Basit bir ifade ile bellek chipleri, çok fazla sayıdaki transistör dizileridirler. Bunlardan her biri diğerlerinden ayrı olarak adreslenebilir ve bir adet 0 veya 1 depolayabilir. Bu nedenle, örneğin 16 K'lık bir belleğe sahip bir chip, her biri diğerlerinden ayrı olarak seçilebilen, daha sonra da okunan veya değiştirilebilen, 16.000'den fazla farklı cihaza sahip demektir. Fakat bu geniş kullanım alanı ve esnekliği, büyük bir sorunu da beraberinde getirir. Bu, chipin içindeki bağlantı problemidir. Açıkçası tüm hatları gerekli yerlere düzgün olarak ulaştırıp, araları kontrol altında tutmak işin en zor yanıdır. RAM ve işlemci chiplerle ilgili bir diğer sorun da sıcaklıktır. Chip devamlı kendisini besleyen elektrik yükünün altında çalışır. Sıfır'ı bir veya bir'i sıfır yapmak için kullanılan enerji, sonuçta sıcaklık olarak ortaya çıkar. Bu dönüşüm tüm bilgisayar tarihi boyunca chipin boyutları hakkında bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. Öyle ki teorik olarak, kullanıldıkları anda kendi kendilerini eritebilecek küçüklükte chipler yapmak mümkündür. ROM chipler sıcaklık probleminden bu kadar çok etkilenmezler. Çünkü üzerlerinde devamlı bir elektrik yükü taşımazlar. Bunun nedeni, değiştirilemez oluşlarıdır. Böylece bu yalnız-okunur bellekleri aktif tutmak için, üzerlerinde elektrik akımı dolaştırmaya gerek kalmaz.
ROM'ların tek farklı tipi vardır ve maalesef bu tip yeni bilgisayarlarda yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bu; PROM, başka bir deyişle programlanabilir yalnız-okunur bellektir. Bu belleklerde bazı elemanların değerlerini silebilir ve yerine istediğiniz değerleri yazabilirsiniz. Doğal olarak bu işlem yeni bir chip dizayn etmekten çok daha kolay ve hızlıdır. Bu nedenle üreticiler bu tip chipler kullanan bilgisayarların üretimine yönelmişlerdir. Sinclair QL gibi.
Son olarak genel amaçlı bir chip olan ULA'dan söz edeceğim. Uzuncası Uncommitted Logic Array (İşlenmemiş Mantık Dizisi) olan bu chip, aynı PROM gibi, bilgisayar üretimcisine kesin bir serbestlik verir. Bu serbestlik üretimciye chipi, chipin -dolayısı ile kendisinin- gereksinimleri için yeniden programlama olanağını verir. Bunun yanında ULA PROM'un tersine, para tasarrufunda ve kullanımı alanında tatminkâr bir yolu temsil eder. Bu yol, geleceğe uzanan kuşağın müjdecisidir. Günümüzün en gelişmiş chiplerinden bazıları, hem bellekleri, hem de işlemcileri olan çok amaçlı kompleks cihazlardır. Başka bir deyişle tamamen birer bilgisayar konumundadırlar.
EDEN iç gazete dağıtıp dağıtmadığınızı bilmiyorum. Eğer dağıtmadıysanız bu oyunu oynadıktan sonra buna çok memnun kalacaksınız. Elite firmasının uzun zamandır beklenen bu oyunu nihayet ülkemize de geldi.
İşiniz bir Amerikan orta sınıf mahallesinde abonelerinize gazete dağıtmak. Yol, son zamanlarda moda olan korku filmlerindeki yollara benziyor. Böyle bir yerde gazete dağıtmaya kararlı iseniz oyuna başlayabilirsiniz. Oyuna oldukça çirkin bir pazartesi günü başlıyorsunuz. Tehlikeli bölgelerden uzak durup abonelerinizin posta kutularına bırakmanız gerekiyor. Oyunun başında kendinizi ekranın altında bisikletinizin pedalına basarken buluyorsunuz. Bisikletinizi kontrol etmeniz oldukça kolay. Karmaşık Joystick hareketleri gerekmiyor. Hızlanmak için joystick'i ileri, yavaşlamak için joystick'i geri çekmeniz yeterli. Gazeteleri bırakmak için “ateş” tuşuna basmanız gerekiyor. Gerisi sizin yeteneğinize ve zamanlamanıza kalmış bir şey. Aboneleriniz sarı boyalı evlerde yaşıyorlar ve üstünde 'SUN' (Daily Sun) yazan posta kutuları var. Bir bırakmanız yeterli. Gazeteyi bisikletten inmeniz gerekmiyor. Evlerin önünden geçerken tuşuna basmanız yeterli. Ama isabet ettirmeniz gerekmiyor, kaçırsanız da yeterli.
İsabet ettiremezseniz camları indiriyorsunuz. Bu da aboneliğinizin iptaline yol açıyor. Dağıtım yaptığınız evlerin tüm camlarını kırarsanız ya da kuş banyolarına atarsanız bonus puan da alabiliyorsunuz. Çevredeki mezar taşları muhtemelen diğer gazeteci çocukların. Çünkü işiniz oldukça tehlikeli. Peşinize bekçi köpekleri düşüyor, önünüze yuvarlanan tekerlekler çıkıyor, uzaktan kumandalı oyuncaklar, tornetler, arabalar yolunuzu kesiyor. Bütün bunların yanısıra kanalizasyon kapaklarının üstünden de geçmemeniz gerekiyor. Bunlar yetmiyorsa yolda dolaşan çılgın bisikletliler var. En kötüsü, Cumartesi günü ölümün en son evden çıkması. Doğrudan size hamle yapacak üstelik. Bütün bunlar için bir sakinleştiriciye ve ses geçirmeyen bir odaya ihtiyacınız olabilir.
DAILY REPORT
MY CUSTOMERS
Ama dağıtımcı patronunuz eğitim pistinde yaptığınız çalışmayla yetinmeyip özel antrenmanlar da hazırlamakta. Engeller üzerinde pazarlık edin ve hedefleri vurarak bonus puan alın. Eğer hafta sonuna kadar başarılı bir çalışma yürütürseniz, hafta sonu içinde tebriklerimizle yazan bir gazete alacaksınız. Bu, bütün abonelerinizi koruduğunuz ve işinizi kaybetmediğiniz anlamını taşıyor. Eğer abonelerinizi kaybettiyseniz, gazetede kovuldunuz yazacak. Buna şükredip o akşam yatın. O
Fighi Simülatör İl
yunumuzun en İlginç özelliklerinden birisi birçok bilgisayara adapte edilmiş olmasıdır. Bu simülasyonda kullanılacak uçağın kumanda edebileceğimiz 47 fonksiyonu var. Bunlar bize uçağı penceresinden üç boyutlu ve renkli bir görüş sunuyorlar. PIPER PA-28-41841 ARCHER Ul tipi tek motorlu bir uçak kullanılan Model 148 mph. Bu uçağın seçilme sebebi kullanılma kolaylığı ve buna rağmen uçağın kullanıcısına verdiği büyük performanstır. Oyun, uçuş simülasyon kısmından ayrı olarak, bir de 1917'lerde geçen bir savaş oyunu içeriyor. Bu oyunda uçak bomba, makineli tüfek ve radarla donatılıyor. Kendinizi bilgisayar tarafından yönetilmekte olan düşman uçaklarına karşı savunacaksınIZ. Gösterimde bütün Amerika Birleşik Devletleri ve burada yeralmakta olan bellibaşlı 80'- den fazla havaalanı yeralmaktadır. Uçuş faktörlerine gerçek zaman, bulutlar, gün ışığında, şafak sökerken veya gece uçuşu eklenmiştir. İsterseniz kolay modda, fazla başınızı uçabilirsiniz. Kendinize güveniyorsanız gerçek uçak Modunda uçabilirsiniz. fakat burada uçabilmek için gerçek anlamda pilot olmak gerekmektedir. Bu tür seçenekleri seçebilmek için 'E” tuşuna basarak parametre ayarlama yerine girebilirsiniz. Uçağımızın içine gelince ekde ise uçakta bulunan aletlerin görüntüsü. Alt kısmı iki ana kısma ayırabiliriz. İlk kısım uça-
SURLOCİC SIHULATOR BY BRUCE ARYHİCR PRODUCED BY SÜBRLOCİC
DISPLAY ARE YOU
A. COLOR TV OR HOKUTOR B&B. BLACK AKD HHİTE TU OR
CTYPE A ÜR Bb)
ran başlıca iki bölüme ayrılmış durumdadır. Üst bölümde dışarının görüntüsü, alt bölüm-
HE -L O A)
ğın solunda yeralan 6 göstergeden oluşmaktadır. Bunlardan en sol üstteki uçağın hızını gösterir. Bunun altında uçağın yatay konumu, yanda ise uçağın yönünü gösteren pusula yeralır. Pusulanın üstünde uçağın dikey durumunu bildiren gösterge, bunun yanında uçağın yüksekliğini gösteren altimetre yeralmaktadır. Altimetrenin altında uçağın dikey hızı (yükselme veya alçalma) gösterilmektedir. İlk kısmı oluşturan göstergelerin sağındaki iki gösterge, radar kullanılarak uçulduğunda hava alanını İzlemeye yarar. Ekranın solundaki bölümde çeşitli aletler yeralmaktadırlar. Üstünde COM yazan cihaz haberleşme radyosudur. Üzerinde DME yazan cihaz ise uçağın deniz mili cinsinden uzaklığını göstermektedir. TI-ME göstergesi ile 24 saat üzerinden gerçek zamanlı saat gösterilmektedir. LGTS ile uçaktaki ışıkların açık/kapalı durumu gösterilmektedir. FUEL ile uçağın iki yakıt tankının durumu gösterilmektedir. REM ile moforun devir sayısı, bunun tam altında da kabın ısıtıcısının açık/kapalı durumu gösterilmektedir. Simülasyonda kullanılacak tuşlar:
Kumanda kolu aşağı Kumanda kolu yukarı Kumanda kolu sola Kumando kolu ortada Tam gaz Gaz kesme Gaz verme boşluk çubuğu frenler ctr1 | Kabın ısısını açma kapama ctr1 Fsağ yakıt tankı ctr1 Fsol yakıt tankı on - |
Görüntü seçmek için ilk u tuşa basınız. Önden görünüş Soldan görünüş Sağdan görünüş Arkadan görünüş Aşağının görünüşü Ön soldan görünüş On sağdan görünüş Arka soldan görünüş Arka sağdan görünüş Radar görüntüsü 4'e bastıktan sonra radar görüntüsünü küçültür. ( 4'e bastıktan sonra radar görüntüsünü büyültür.
L açma ctr1 B Altimetre ayarlama ctr1 DPusula ayarlama E Parametre menüsünü çağırma P Oyunu dondurma / başlatma
BAHADIR İŞLER
İPLER |