Sayfa 17

Tablo: Kontrast tavsiyeleri

Zemin — Ön plan (yazı) beyaz siyah; kırmızı; yeşil siyah yeşil; sarı; cyan sarı siyah; mavi; macenta/ cyan yeşil tavsiye edilmiyor; siyah kırmızı — tavsiye edilmiyor; siyah mavi sarı; resimler için cyan siyah rumdur. Bu durumda kontrast farkları en aza inmiş olur. Göz her defasında kendisini yeniden ayarlamak durumunda değildir, çünkü her uyarlama çabası gözü yorar.”

Bu tabloda enstitülerin çalışmaları sonucunda belirlenen en iyi kontrast tavsiyeleri veriliyor. Solda: En sık kullanılan yazı/zemin renklerinin görüntüleri.

Daha sonra bir örnek daha verdi: “Bazı kişiler son derece sorumlu bir mevkide görev yapabilirler ve on kadar ekranın önünde oturup her aksaklıkta derhal ve doğru biçimde müdahale etmek zorunda olabilirler. Örneğin nükleer reaktörlerin denetim odalarında çalışan görevliler bu tür personel arasında sayılabilir. Burada en iyi ekran kontrastının seçilmesinin, güvenlik tekniği açısından da büyük önemi vardır. Bu konuda araştırma yapan bilim adamları, daha sonra ev bilgisayarlarına ve kişisel bilgisayarlara da uygulanabilen bazı enteresan sonuçlara ulaştılar. Bu bulgulardan biri, kırmızı rengin, uyarı etkisinin yanısıra bir yarar daha sağladığıydı: Kırmızı renk uzak mesafeden de görülebiliyordu. Sarı ve yeşil, özellikle büyük dikkat isteyen çalışmalar uygun renkler, Nötr zemin özellikle pastel tonlarda olmalı, burada da mavi ve yeşil hareketsiz objeler için en uygun renkler. Böyle olunca göz en iyi farklılaştırmayı yapabilir, yani kontrastı algılayabilir. Bu nitelik özellikle teknik gereçlerin çizimi gibi karmaşık yapılarda büyük yarar sağlıyor. Bir rengin uyarıcı etkisi, zemine de bağlı. Bilim adamlarının tespitlerine göre aşağıdaki kombinasyonlar, yanlarında belirtilen kullanımlara uygun:

* Beyaz üzerine kırmızı: Doğrudan tehlike (psikolojik olarak: Deri üzerinde kan). * Siyah üzerinde sarı: Dikkat, muhtemel tehlike (Yabanarısı renkleri!) * Beyaz üzerinde yeşil: Tehlikesiz. Huzur durumu (Çimen rengi). * Beyaz üzerinde mavi: Genel bilgiler ve emirler. Yazının okunabilirliği de renk kontrastına bağlıdır. Bu yazımızın içinde, karşılık gelen tavsiyeleri de tablo olarak veriyoruz. Sürekli renkli monitörle çalışanlarınız, bunlar arasından istedikleri optik çevreyi programlayabilirler. Tabii ki renkler tek bilgi kaynağı değiller. Bilim adamları, renk bilgilerinin insanın zihinsel verimini pek de fazla etkilemediğini belirlediler. Buna karşılık renkler, kalitatif bilgiler açısından oldukça uygun. Örneğin, bir değerin “iyi” veya “kötü” olduğuna karar verilmesi (bak, ampul: yeşil — hareket etmek için “iyi”; kırmızı — hareket etmek için “kötü”; aynı şekilde sarı) ve öncekilerin belirlenmesi. Fakat önemli bilgilerin daima başka ekran imkânlarıyla da kombine edilmesi gerekir. Örneğin önemli bir uyarı çoğunlukla yanıp söner. Bu yöntemin kullanılmasında oldukça dikkatli olunması gerekir, çünkü eğer bütün ekran yanıp sönüyorsa, özel bilgiler orada kaynayacaktır, ayrıca sinir bozucu bir etki de yaratacaktır. Yani eğer bir yanıp sönme kullanıyorsanız, bu satırın kısa süre sonra yok olması ya da kullanıcı tarafından yok edilebilmesi gerekir. Ekrandaki renklerin nasıl üretildiğini ve bilgisayarda nasıl kodlandığını biliyor musunuz? Bilgisayarda üzerine yazı yazılan zemin ekrandır. Temel renkler olan kırmızı, mavi ve yeşilden üç karışım rengi elde edilir. Bunlara ilaveten bütün bu renklerin karışımı olan beyaz ile renklerin hiç bulunmaması olan siyah elde edilebilir. Televizyon gerecinde, yoğunluğun (renk doygunluğu) değiştirilmesiyle, birçok karışım rengi edilebilir. Bilgisayar ekranlarında ise normal olarak tek bir yoğunluk vardır. Renkler ikili sistemde, yani yalnızca birlerin ve sıfırların bulunduğu bir sistemde kodlanır. Mavi rengin kodu 001 (ondalık sistemde 1'e karşılık gelir), yeşilin kodu 010 (ondalık sistemde 2'ye karşılık gelir), kırmızının kodu ise 100'dür (ondalık sistemde 4'e karşılık gelir).