Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 57
Eş Anlamlı Sözcüklerin
Batağından Kurtulmak
Ya aletleri özel göstermek için aptalca bir çaba bu, ya da gerçekten diğer terimlerin uygun olmadığına inanıyorlar; her nedense imalatçılar aslında aynı şeyi anlatmak isterken farklı farklı sözcükler ve kısaltmalar kullanmaya pek meraklılar, bazen de farklı şeyler için aynı terimi kullanıyorlar. Aşağıda bazı yaygın (ve yaygın olmayan) eş anlamlı terimleri sıraladık. Her ne kadar mühendisler ve patent büroları size bunlardan bazıları arasında teknik farklılıklar olduğunu söyleyeceklerse de, ortalama programcı bu farklılıkların pek bir anlamı olmadığını belirtecektir.
"b Valla
: BE RA AY
kesme frekansının hemen altında bir rezonant tepe oluşturan kontrola rezonans, vurgu, rejenerasyon, geri besleme ve Q adları verilmektedir. Genellikle ses işitsel çıktıda tek bir müzik çizgisi üreten synthesizer'daki tek, bağımsız sinyal yoludur. Böylece 6-sesli synthesizer'da altı-notalı akortlar çalabilir, ama 76 notalı akortlar çalamazsınız (çünkü yedinci notayı seslendirecek ses yoktur). Ancak “ses” terimi “bu aletin her kartuşu 32 ses taşır“da olduğu gibi program ön değeri ya da ton rengine de tekabül edebiliyor. Bunun anlamı kartuşun 32-notalı akort çalmanızı sağlayacağı değildir; kartuş sizin 32 değişik alet sesini elde etmenizi sağlamaktadır. DKO (Dijital Kontrollü Osilatör), müzisyeni ilgilendirdiği kadarıyla, VKO (Voltaj Kontrollü Osilatör) ile aynı şeydir. Osilatörün birçok panelde de OSC diye kısaltılmış olduğunu göreceksiniz. Yamaha'nın DX serisi synthesizer'larında operatör terimi, hepsi de yazılımda yaşayan osilatör/zarf/genlik birimi için kullanılır, ancak bu aletleri kullanan müzisyenler “DX osilatörü” anlamında kullanmak eğilimindedirler. Bir işitsel osilatörü bir diğeriyle modüle etmek, Sequential'ın polimod dediği şeyin bir yönüdür; Roland çapraz-modülasyon terimini yeğlerken, Oberheim lineer FM demeye başlamıştır. ENV GEN (ZARF JEN-Zarf Jeneratörü), kontur jeneratörü, geçiş jeneratörü ve ADSR'yle aynı anlamdadır. (Bütün zarf jeneratörleri ADSR değildir ama
Klavye katmanlama ve klavye çiftleme aynı şeydir. Bu, kendi ton rengine sahip iki sesin her bir klavye tuşuna verildiği bir fonksiyondur. Öte yandan unison, solo ve mono gibi terimler çok çeşitli anlamlara gelebilir; bu nedenle dikkatli olun. Baskı duyarlılığı, son-dokunuş ve güç duyarlılığı ile temelde aynı şeydir. Son-dokunuşu bırakma hızıyla karıştırmayın. Bazı ev organlarında son-dokunuş sürekli değişken bir fonksiyon olmak yerine, aç/kapa fonksiyonu olarak çalışır; pek aynı şey değil, değil mi? Hız duyarlılığı, dokunma duyarlılığı ve güç duyarlılığı bazen aynı fonksiyona atıfta bulunurlar. Öte yandan güç genellikle baskı ile aynı anlama gelir. Bir zarf jeneratöründe, klavye izleme, klavye izi sürme ile aynı şeydir. Bir zarfı tersyüz etmek, polaritesini değiştirmekle aynı şeydir. Bir avuç dolusu daha: Yama, program, önkurma, ses, ses rengi hatta ton bile program parametrelerinin bilgisayara kaydedilmiş dizisine atıfta bulunmak için kullanılabilir. Bu sözcüklerden bazılarının başka anlamları da (bütün ADSR'ler zarf jeneratörüdür.) LPF (DGF, düşük geçişli filtre) genellikle VCF (VKF, voltaj kontrollü filtre) ile aynı zamanda kullanılmaktadır, oysa düşük geçişli filtrelerden farklı türdeki filtreler de bazen voltaj kontrollü olabilir. LFO hızı, LFO frekansı ve LFO oranı aynı şeydir. Bu terimler LFO'nun ne kadar hızlı osile ettiğini belirtirler. LFO derinliği ve LFO miktarı başka bir şeyi belirtir.
program bilgisinin daha yüksek bir düzeyi için kullanırlar.
Kayma portamento ile aynı şeydir, ama glissando ile her zaman aynı değildir. Klavyeli aletlerde glissando kromatik gamı izleyen tarayıcı bir perde hareketidir; öte yandan synthesizer portamentosu bir perdeden diğerine sürekli bir kayıştır.
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 56
Temel Synthesizer
Sesi
Synthesizer sesini oluşturan bileşenlerin temel gruplaşması, Minimoog zamanından beri pek değişmemiştir. Bunu sayfa 24'te gösterdik. Bunun tüm yönlerini ve uygulamalarını anlatacak olsa sayfalarımız yetmez. Daha fazla ayrıntı isterseniz Dominic Milano'nun Keyboard'un son blirkaç yılki sayılarında yer alan Basic Synthesis bölümüne, Bob Moog'un Keyboard'da 1976'dan 1980'e kadar yer alan On Synthesizers makalelerine ya da sayfa 73'teki Okuma Listesi'ne başvurabilirsiniz. Bu sesi ses üretmek için nasıl kullanabileceğinize ilişkin bazı özel örnekler sayfa 25'te başlayan eklerde verilmiştir. Osilatör ham sesi üreten şeydir. Her synthesizer sesinde bundan en az bir tane bulunur; birçok alette iki tane vardır. Osilatörün kontrol edilebilen parametreleri dalgabiçimi ve perdedir. Buna artı olarak her osilatör, iki ya da üç başka bileşen tarafından modüle edilebilir (kontrol edilebilir) - vibrato ve titreşimleri üreten LFO, alışılmamış ton nitelikleriyle parlak vızıltı sesi çıkartan dier osilatör ve muhtemelen perdede büyük tarayıcı farklılıklar üreten zarf jeneratörü. Osilatörlerin sesi bir düşük geçiş filtresi (DCF) üzerinden geçer. Bu sesten bazı yüksek üsttonları alarak onu daha sessiz kılar. Filtre, ADSR adı da verilen bir zarf jeneratörü tarafından dinamik olarak kontrol edilir. Bu bileşimde, sesin parlaklığı nota sırasında değiştirilebilir. Tipik olarak filtre de DFO tarafından, bazı aletlerde ise ikinci osilatör tarafından da modüle edilebilir. Sinyal yolundaki üçüncü öğe, VKA (Voltaj kontrollü ampflikatör)'dur; bu notanın ses yüksekliğini kontrol eder.
Birçok panelde “VKA” yazan bir şey yoktur; çünkü bunu kullanabilmenizin tek yolu zarf yerleştirmelerini değiştirmektir. VKA genellikle kendi ADSR'si tarafından kontrol edilir, ancak bazı daha ucuz aletlerde tek bir zarf sağlanmıştır ve bunu VKF, VKA ya da her ikisinden birden geçirecek şekilde ayarlayan bir şalter kullanılmaktadır. Ara sıra, DFO, VKA'yı modüle etmek için kullanılıp tremolo üretir. Tüm synthesizerların zarf jeneratörleri vardır. Bunlar her notanın süresince değişen bir kontur (şekil) üretirler. Bu şeklin ses üzerindeki etkisi, zarfın ne kontrol ettiğine bağlı olarak değişecektir. Perde zarfı, sesin her klavye basıldığında perdesinin inip düşmesine yol açar. Filtre zarfı, perde sabit kallırken parlaklığın değişmesine yol açacaktır. Zarf jeneratörleri çeşit çeşit olabilir, ama en yaygını ADSR'dir. Bu harfler saldır-sön-koru-bırak (attack-decay-sustain-release) yani zarfın dört bölümüne tekabül ederler. Bazı zarfların sekiz ya da on kadar bölümü vardır.
Son Düşünceler
Synthesizer dünyasını İlk kez keşfederken, tüm bu teknik jargon aklınızı karıştırabilir. Bunun üstesinden gelmenin en İyi yolu fazla endişe etmemektir. Önünüze bir alet koyup oynamaya girişin. Hata yapmaktan çekinme-
TY
| yin. (Hatalarınızı şarkı diye çalacak birkaç grup tanıyoruz.) Derginin bu sayısını el altında bulundurun ve anlamadığınız bir şeye çattığınızda, sayfalarını karıştırın; belki bunun içindekiler bir anlam ifade edecektir. Eğer hölâ daha bir şey anlamıyorsanız, cesaretiniz kırılmasın. Synthesizer alanı o kadar hızlı değişiyor ki, uzmanlar bile her ay yeni bir şeyler öğrenmek durumunda kalıyorlar. İster inanın İster inanmayın, kimse için bir anlam ifade etmeyen yazılım fonksiyonları var. Bu nedenle bol bol kendinize benzer arkadaşınız mevcut. Keyfinize bakın.