Sayfa 24

CP/M-80

Genel olarak işletim sistemlerinden söz ettik. Commodore 64'ün Kernal'ını anlattık. Şimdi sıra geldi işletim sistemleri dünyasının en ünlü iki isminden birine. Bu iki ünlü isim MS-DOS ve CP/M. MS-DOS IBM PC'nin ve onunla uyarlı olan makinelerin, dolayısıyla Commodore PC'nin de işletim sistemi. CP/M-80 ise Commodore 128'in gözbebeği. Biz, bu sohbetimizde yalnızca 128 kullanıcılarının değil, genel olarak bilgisayar dünyasını takip etmek isteyen herkesin merak ettiği CP/M'in bu versiyonunu anlatacağız. C-128 Commodore'un pek o kadar yeni sayılmasa da, en son ürünlerinden biri. En ilginç özelliklerinden biri de, farklı bir makine olmasına karşın C-64'ü de içermesi. C-64'ün en çok satan ev bilgisayarı olması ve kaynak bolluğu göz önünde bulundurularak, C-128 tasarlanırken, kendisine istendiği zaman aynen bir C-64 gibi çalışabilmesi ve dolayısıyla onun bütün programlarını kullanabilmesi olanağı da tanınmış. Ayrıca C-128'in kendine ait bir Basic ve monitör programı da var. Şimdi gelelim C-128'in en ilginç özelliği olan CP/M moduna:

CP/M Nedir?

“Control Program for Micro-Computer”, yani mikro-bilgisayarlar için kontrol programı, kelimelerinin baş harflerinden oluşmuş bir akronim.

Seyfettin ÇANKAYA

Mikro-bilgisayarların standart bir işletim sistemine kavuşması ve bu sayede yazılan programların çeşitli makinelerde çalışmasını sağlamak amacıyla tasarlanmış. Bu sayıda yer alan diğer işletim sistemi yazılarını okursanız, standartlaştırılmış bir işletim sisteminin önemini kavrarsınız. CP/M-80 işletim sistemi Digital Research Inc. tarafından geliştirilmiş, birçok marka tarafından uygulanmış, bu sayede de kapsamlı bir program kitaplığı edinmiştir. CP/M-80'deki 80, işletim sisteminin 8080 ya da Z-80 mikro-işlemcisi için tasarlandığına işaret ediyor. Peki C-128'deki mikro-işlemci hangisi? 8080'in de gelişmiş özelliklerine sahip bir Z-80. Gelecek yazılarda CP/M-80 kullanılarak Z-80'in assembler programlamasına ilişkin örnekler verilerek, Z-80 ayrıntılı olarak tanıtılacak.

CP/M-80 Neler Sağlar?

Bugün artık bir bilgisayar daha tasarlanmadan, programları hazır oluyor. Bu yüzden C-128 daha dünya yüzünü görmeden programları onu bekliyordu. Çünkü CP/M-80 işletim sistemiyle çalışan diğer makinelerin bütün

binlerce programları ya hiç sorun çıkarmadan ya da çok küçük bazı uyarlamalarla C-128'de çalışabilecek hale gelmektedir. Bu yüzden eğer bir C-128'iniz varsa, siz de Fortran, Cobol ve Basic (CP/M) programları yazabilirsiniz. Çünkü bütün bu dillerin CP/M-80'den çalışabilecek derleyicileri mevcut. (Ayrıntılı bilgi için Teleteknik'e başvurabilirsiniz.)

CP/M Nerede Çalışır?

CP/M'in herhangi bir bilgisayarda çalışabilmesi için, öncelikle bilgisayarın bellek haritasının uygun olması gerekir. Ayrıca disk işletim sistemi, monitör ve klavye de (yani, kısaca giriş/çıkış birimleri) de uygun olmalıdır. Burada önemli bir sorun disket kayıt formatlarının farklı işletim sistemlerinde farklı olmalarından kaynaklanmaktadır. CP/M modunda normal olarak MFM (Modified Frequency Modulation) kullanılır. Oysa gerek C-64 gerekse C-128'in (daha doğrusu gerek 1541 gerekse 1571 disket sürücüsünün) kullandığı işletim sistemi GCR (Group Code Recording) kullanır (bkz. kutu). Ancak C-128'le birlikte kullanılan 1571 disket sürücü C-128/M moduna geçtiğinde, MFM kullanmaya başlar. Ancak 1541 sadece GCR kullanabildiğinden, C-128'le 1541 kullanılıyorsa, CP/M modunda karışıklıklar çıkacaktır. CP/M modunun formatlama tarzları da farklıdır. Doğal olarak formatları uyuşmayan iki bilgisayar arasında disketle program transferi olamaz. Peki bu durumda ne yapılabilir? Dağ yürümezse abdal yürür, misali iki bilgisayar arasında doğrudan bir iletişim kurmak gerekir. Bunun için hemen hemen tüm CP/M bilgisayarlarında (ve C-128'de) bulunan RS-232 iletişim portu kullanılabilir. Bu yolla bir bellekten diğer belleğe bilgi iletimi doğrudan hatla sağlanmış olur. Önümüzdeki sayılarda CP/M-80 ve özellikle de Z-80 mikro-işlemcisi ile ilgili özellikleri tanıtmaya devam edeceğiz.