Sayfa 26

du. Böylece bilgisayar mimarları da- ha dolaysız bir çözüm geliştirdiler. Donanım çözümü, bir kilit koyan özel bir komuttan yararlanır. Bu tek ko- mut, Dijkstra'nın GİRİŞ protokolün- de sinyal olarak kullanılan değişken- leri inceleyen döngüyle ayni işi görür. LOCK X komutu, bellek adresi X'i iki tabanlı bir değişken olarak ele alır. Eğer X —0 bulursa aynı bellek çevri- minde X'e 1 değerini vererek işleme geçer. X—1 bulursa, komutu daha sonraki bir bellek çevriminde yeniden uygulamaya çalışır. ÇIKIŞ komutu ise sıradan bir CLEAR X'dir. Ancak bu çözümün çok sayıda işlemci üzerinde yaygınlaştırılmasında engel olan sınır- lılıkları vardır. Birçok işlemcinin ay- nı anda programlarının kod kısmını devreye sokmaya çalışıyorsa, bunlar- dan biri dışında hepsi, X — 0'i okuya- na dek “LOCK” komutunu yeniden sınayan bir döngü içine hapsolur. (Seçme devresi, X —-0 olduktan son- ra belleğe yalnızca birinin ulaşmasına fırsat verir.) Sorun, bu döngünün çev- riminin bir bellek erişimi gerektirme-

sinden kaynaklanmaktadır. Bu ise, başka bir işlemcinin aynı bellek ala- nında saklanmış diğer değişkenlere ulaşmasını engeller. Bu da kilit kont- rol döngüsünün görevini yerine getir- meye çalışan her işlemciye karışacağı anlamına gelir. Sistemdeki işlemcile- rin sayısı arttıkça kilit kontroller ar- tar ve sonuçta hiçbir işlemci görevini yerine getiremez olur. Çok işlemcili modern bilgisayar sis- temlerinde aşırı kilit kontrol sorunu- na karşı iki çözüm uygulanmaktadır. 1985'te Dijkstra'nın öne sürdüğü ilk çözüm kilidin yerini semafor adı ve- rilen bir sıralamanın almasıdır. Sema- for kullandığı sırada GİRİŞ protoko- lüne yönelen bir işlemci geçici olarak durdurulur ve adı sıralamaya konur. ÇIKIŞ protokolü, eğer varsa, sıralan- mış işlemcilerden birini serbest bıra- kır. İkinci çözümde, her işlemcinin gizli bölme adı verilen ve ana bellek- teki değerlerin kopyalarını içeren ken- di belleği vardır. Böylece LOCK X ko- mutu gizli bölmesine kilit değişkeni kopya eder ve başka hiçbir işlem-

ciye müdahale etmeden kontrol dön- güsünü sürdürür. CLEAR komutu mesajını ilettiğinde, bu mesajı bekleyen işlemci belleklerinden yalnız- ca biri tarafından alınır. Her iki çö- züm de bağlantı çekişmesini aza indi- rip belleğin makul sayıda işlemci ta- rafından paylaşılmasını sağlar. Aslında kaynakların kendisini kilit- lemek, kaynağa ulaşmaya çalışan ko- du kilitlemekten daha verimlidir. Bu iki işlemcinin kodlarının, farklı kay- nakları kullandıkları sürece, çalışma- ya devam etmesini mümkün kılar. Banka örneğinde, transfer alt-prog- ramında bir kilit kullanmak yerine, A ve B hesapları için ayrı ayri kilitlerin kullanılması daha elverişli olur. Seç- me sorununda yazılıma ilişkin çözüm- lerinin de sonunda, sonraki bellek devrinde hangi işlemcinin belleğe ula- şacağına karar veren donanım seçici- lerine dayanır. Bu nedenle, yazılım seçmesinin güvenirliği seçicinin güve- nirliği ile sınırlıdır.