Sayfa 44

Bu sayımızda, bir ev bilgisayarının bilimsel alanda ne ölçüde kullanılabileceğini göstermek bakımından oldukça iyi bir örnek olan UNISTAT programını tanıtıyoruz. UNISTAT, istatistik ve çoklu regresyon programları paketini oluşturmakta. İlerki sayılarda tanıtacağımız kardeşi UNIMAX ise doğrusal programlama ve matris işlemlerini içermektedir. Eğer bu konular ilginizi çekiyorsa, gelin birlikte bu programları inceleyelim. 1. UNISTAT Bu paket dört ayrı programdan oluşmaktadır: 1. Çoklu regresyon (Multivariate Regression) 2. İstatistiksel Testler. 3. Varyans analizi (ANOVA) 4. Betimsel İstatistikler (Descriptive Statistics)

2

4 T 6 e . NA

Bu program çoklu regresyon denklemlerinin katsayı tahminlerini en küçük kareler yöntemiyle gerçekleştirmektedir.

Tahmin edilecek denklemi şöyle yazalım:

Burada (y) bağımlı değişkeni, Xi bağımsız değişkenleri ve ai tahmin edilecek katsayıları ifade etmektedir. (1— 1.....,m yani denklemde m adet bağımsız değişken, m adet katsayı ve a sabiti bulunmaktadır.) UNISTAT programlarında tüm değişkenler (bağımlı değişken dahil) bir genelleme amacıyla kolonlar (sütun) olarak adlandırılmıştır. Satır elemanları ise tahmin denklemlerinin özelliklerine göre zaman veriler (Örn. yıl) veya çapraz kesit verilerini içerecektir. Zaman verileriyle çalıştığımızı varsayalım. Veri tablosunda yukarıdan aşağıya (kolon) baktığımızda, bir değişkenin değişik yıllarda aldığı değerleri; soldan sağa satır olarak baktığımızda da belli bir yılda değişkenlerin aldığı değerleri görürüz. UNISTAT paketinin diğer programlarında olduğu gibi, regresyon programlarında da veriler klavyeden girilebilir veya daha önceden girilmiş olan veriler teypten veya diskten de yüklenebilir. Ayrıca programın içinde 12 x5'lik bir örnek veri grubu bulunmaktadır. Programı ilk kez kullananlar tüm programı gözden geçirmelidir. Yeni verilerin klavyeden girilmesi durumunda kullanıcı(K) tuşuna basarak, önce denklem verilerinin kolon ve satır sayılarını belirleyecektir. Burada kolon sayısının bağımlı ve bağımsız değişkenlerin toplam sayısı(m) olduğunu hatırlatalım. Bağımlı ve bağımsız değişken ayrımı başta yapılmamaktadır, çünkü girilen kolonlardan herhangi birini daha sonra bağımlı değişken olarak belirlemek mümkündür. Veri girişinden sonra tüm veriler matris biçiminde ekranda görülebilir. Bu aşamada kursor tuşları yardımıyla ekran dişında kalan verileri de gözden geçirmek mümkün olduğu gibi, yanlış girilmiş değerler anında düzeltilebilmektedir. Ayrıca yazıcıyla verilerin dökümü de alınabilmektedir. Yazdırma seçeneği (P) tuşuna basılarak seçilmekte, yazıcının satır genişliği (bir satırda yazabileceği maksimum karakter sayısı -ki 802 ve 803 model yazıcılarda bu 80'dir- sorulduktan sonra döküm yapılmaktadır. Program, kâğıt enini dikkate alarak yazı formatı-