Sayfa 25

Daha sonra, devremizin small-signal modelini aşağıda gösterildiği biçimde çizeriz (şekil 1.2). Bu modelde ki R1 ve R2 dirençleri, base-emitter ekleminin forward bias altındaki dinamik direncinden (re) yararlanılarak bulunur.

R1=80*19.70=1576 Ohm

R2=100*14.53=2453 Ohm

Bundan sonra gerekli hesaplamaları gerçekleştirelim. İstenenleri aşağıdaki gibi bulabiliriz.

Bu problemi bilgisayar yardımıyla çözebilmemiz için devremizde bazı değişiklikler yapmamız gerekiyor. Dikkat edilirse, devremizdeki ilk transistorun small-signal modelindeki akım kontrollü akım kaynağına paralel bir direnç yok. Bu durum ise programımızın kullandığı algoritmaya aykırıdır. Yani, ilk programın açıklamalarında da belirtildiği gibi, devrelerin bu program yardımıyla çözülebilmeleri için, devrede bulunan her türlü kaynağa eğer voltaj kaynağı ise seri, akım kaynağı ise paralel olarak bir pasif devre elemanının bulunması zorunludur. Bu şartı sağlamak için, bağımlı akım kaynağını kendisi ile kapalı bir halka oluşturan devre elemanları üzerine aşağıda gösterildiği gibi (şekil 1.3) dağıtılır. Kendi eski yeri ise açık devre edilir. Ayrıca, devrenin analizi için Vin yerine bir değer vermemiz ve bir kaynak direnci kullanmamız zorunludur. Bu sadece hesaplamalar için gereklidir. Bundan sonra yapılacak olan, node'ları, branch'ları ve referans akım yönlerini belirledikten sonra devreyi bilgisayarımıza vermektir.

Bağımlı kaynakları belirtmek için "S" harfini kullanıyoruz. S'den sonra, çarpanı, kaynağın ne çeşit kaynak olduğunu belirten harfi ve son olarak da ilişkili olduğu branch numarasını veriyoruz. Burası önemli: bazen devredeki bağımlı kaynaklar node voltajlarına bağlı olabilir. Bu durumda biz, bağımlı kaynağı tanımlamak için bu node voltajını eşit bir branch voltajı bulmalıyız.

Aşağıda hangi harfin ne çeşit bir kaynağı tanımladığını bulacaksınız.

A: Voltaj Kontrollü voltaj kaynağı

B: Akım kontrollü voltaj kaynağı

C: Voltaj kontrollü akım kaynağı

D: Akım kontrollü akım kaynağı

Böylece editör ekranında aşağıdakine benzer bir veri düzeni oluşmalıdır.

Bu verileri COMPILE ettikten sonra RUN komutunu verin. Yaklaşık olarak iki dakika sonra istediğiniz bilgilere kavuşmuş olacaksınız. Dört numaralı node voltajını, bir numaralı node voltajına bölerek voltaj kazancını, aynı şekilde, sekiz numaralı branch akımını, dokuz numaralı branch akımına bölerek de akım kazancını bulabilirsiniz. Bulduğunuz sonuçlar, benim yukarıda bulduğum sonuçlar ile uyuşacaklardır. Bir sonraki programda görüşmek üzere...