BAŞABAŞ NOKTASI PROGRAMI*

*(COMMODORE 64 BİLGİSAYARI İÇİN

Bu program marjinal ve brüt kârları hesaplar, verilere göre BAŞABAŞ NOKTALARI'nın bulunmalarını sağlar. Örnek olarak aşağıda verilen değerler ele alınmıştır:

Veri değerleri: | Miktar: Satış tutarı | 460.000 Değişken masraflar | 268.000 Sabit masraflar | 82.700 Birim fiyat | 50

Değişken masraflar: İmalat ve/ya da satış (tahsilat) tutarlarıdır. Bunlar malzeme satın alma, ambalaj, iskonto vb.'dir.

Sabit masraflar: İmalat miktarına bakılmaksızın harcanan paradır. Bunlar işçilik, reklam, değer kayıbı (amortisman) vb. masraflardır.

Yukarıda açıklananların hesaplanması için aşağıdaki bağıntılar verilmiştir:

Brüt kâr = Satış miktarı - (Değişken masraflar + Sabit masraflar) ... (1)

Marjinal kâr = Satış tutarı - Değişken masraflar ... (2)

Başabaş noktası (tutar) = Sabit masraflar / (1 - Değişken masraflar / Satış tutarı) ... (3)

Marjinal kâr oranı = 1 - Değişken masraflar / Satış tutarı ... (4)

Başabaş noktası (miktarı) = Değişken masraflar / (Birim fiyatı x marjinal kâr oranı) ... (5)

Bu değerler Hesapla ya da Bilgisayar programı ile elde edilebilir.

Marjinal kâr oranı çok yararlı bir işlem endeksidir. Bu oran büyüdükçe sabit masrafların tesiri azalır ve başabaş noktası tutarı düşer.

NOT: Başabaş noktası için Milliyet Gazetesi'nin yayınlamış olduğu ve Akbank tarafından hazırlanmış olan GENEL EKONOMİ ANSİKLOPEDİSİ'nin birinci cildinden aşağıdaki açıklama yararlı olacaktır:

Başabaş noktası:

Firmanın ne kâr ne de zarar ettiği üretim seviyesini belirtmek üzere kullanılan bir terimdir.

Firma, üretime başlamadan önce, yani SIFIR üretim seviyesinde SABİT MALİYETLERİN TOPLAMI kadar zarar etmektedir. Üretim başlayıp genişledikçe önceleri DEĞİŞİR MALİYETLER dahi karşılanamadığı için zarar yükselir. Maksimum bir zarar noktasına varıldıktan sonra, değişir maliyetler ve hatta kısmen sabit maliyetler karşılanmaya başlar ve zarar azalmaya yüz tutar. Nihayet SIFIRA iner. BAŞABAŞ NOKTASI adı verilen bu üretim seviyesinden sonra faaliyete devam edildikçe, belli bir noktaya kadar toplam hasılat toplam maliyetin üstünde seyreder ve firma KÂR elde eder.

İngilizcesi: Break-even point. Fransızcası: Point mort, seuil de rentabilite. Almancası: Nutzschwelle

Yapılacak işler: Commodore 64'de Şekil-1'de ya da Şekil-2'de verilen programlardan biri yüklenir. Bu programların ikisi de aynı işi görür.

Program Commodore 64'de yüklendikten sonra RUN yapılırsa aşağıdaki sorular sorulur. Örnekte verilen değerlere göre cevaplar yazılır.

BAŞABAŞ NOKTASI

SATIŞ TUTARI.................. ? 460.000 RETURN DEĞİŞKEN MASRAFLAR..... ? 268.000 RETURN

SABİT MASRAFLAR.............. ? 82.700 RETURN BİRİM FİYAT.............. ? 50 RETURN

Bundan sonra Şekil-1 ya da Şekil-2'deki cevaplar ekranda görülür.

Bu cevapların ekranda görülmesinden sonra:

YAZICI ÇIKIŞI (E/H ? E RETURN

Printer otomatik olarak çalışır ve Şekil-1 ya da Şekil-2'deki program listelerinin altında görülen tablolar (sonuç tabloları) Print olur.

Hesapla kontrol: (1), (2), (3), (4) ve (5) sayılı formüllerde ele alınan sayısal değerler yerlerine konur ve gerekli işlemler yapılırsa Bilgisayarda elde edilen ve Şekil-1 ya da Şekil-2'deki tablolardaki değerler elde edilir.