AMIGA Terimleri Sözlüğü

AMIGA Terimleri S 7 | HEH e EN

Bu yazımızda, AMIGA ile ilgili terimler üzerinde duracağız. Eminim çoğunuz bu terimlerin birçoğunu yakından tanıyordur, fakat her geçen gün aramıza yeni AMIGA kullanıcıları katıldığından ve bilgisayar dünyasına henüz girmiş olduklarından, bilgisayar terimleri oldukça anlamsız gelecektir. Belki de bunların birçoğu pek işinize yaramayabilir. Önemli değil, fazla bilgiden rahatsız olacağınızı sanmam. Ayrıca bunlar her zaman bu sayfalarda sizi bekleyecekler. Gerek olduğunda elinizin altında olması sanırım hoşunuza gider.

Artık meraklarınızı giderebilir ve aradığınızı bulabilirsiniz.

Ana başlıklar altında toplanmıştır ve genel bilgisayar terimlerinin yanı sıra sadece AMIGA'ya özel bilgiler de içermektedir. Bu nedenle bunların her bilgisayarda geçerli olamayabileceğini aklınızdan çıkarmayın.

Donanım

68000: Motorola firması tarafından hazırlanan ve AMIGA'da (bunun yanında Atari ST ve Macintosh'larda) kullanılan merkezi işlemci birimi. BUS: Bilgisayar işletim sisteminin çeşitli bölgeleri arasında data iletişimini sağlayan birim. AMIGA'da merkezi işlem birimiyle yardımcı işlemciler, disk sürücüler ve diğer yan birimleri birleştirir. A500 ve A1000 dışarıdan BUS genişleme yuvasına sahiptirler. CHIP RAM: AMIGA'da ilk 512K'ya verilen isim. Bazı modellerde 1MB chip ram olabilir. Bu bellek 68000 merkezi işlemcisi ve yan işlemcilerin anında ulaşabildiği bellektir. YARDIMCI İŞLEMCİ: Merkezi işlem birimine yardımcı olmak üzere tasarlanmış yan birimlerdir. Örnek olarak matematik yardımcı işlemcisi olan 68881 verilebilir. AMIGA'da standart üç yardımcı işlemci vardır: audio, grafik ve dış ortam kontrol yardımcı işlemcileri. Bunlar sayesinde ana işlemci üzerinden biraz yük alınır ve bilgisayarın hız kaybetmesi engellenir. KILOBYTE: 1024 (2^10) byte. Genellikle 1000 byte olarak tanımlanır. 256K = 256000 byte. MEGABYTE: Yaklaşık bir milyon byte (1024 x 1024). M ya da MB olarak gösterilir. MODEM (MOdulator/DEModulator): Bilgisayarın dijital sinyallerini analog telefon sinyaline çeviren ve tersini de yapabilen bir cihaz. İki bilgisayar arasında telefonla bağlantı sağlayabilmek için her iki tarafta birer tane modem bulunmalıdır. MOUSE PORT: Mouse'un, Joystick'in ve benzeri dış kontrol birimlerinin takıldığı giriş/çıkış portu. PARALEL PORT: AMIGA'nın arkasında, öncelikle yazıcı bağlamak için kullanılan 25 pinli porttur. Paralel adını, bir karakteri oluşturan sekiz biti eşzamanlı olarak göndermesinden alır. RAM (rastgele ulaşımlı bellek): Bir bilgisayarın işlemcisinde bulunan, herhangi bir parçası okunabilen veya tanımlanmamış bir yolla tekrar yazılabilen bellek. Bu bellek bölümünün hızı istenildiği yerine anında erişim sağlanabilmesinden gelir. Bu bellek bilgisayara yüklenen programların çalıştırılmasında ve bilgilerin tutulmasında kullanılır. ROM (sadece okunabilir bellek): Belleğin RAM gibi bir parçasıdır. Ancak sadece okunur, üzerine yazılmaz. Değişmesi gerekmeyen sistem rutinlerinin saklandığı bölgedir. RS232C: Eşuyumlu olmayan seri iletişimi sağlamak için kullanılan bir standart. AMIGA'yı bir seri yazıcıya veya RS232 uyumlu başka bir cihaza bağlamak için kullanılır. SERIAL PORT: AMIGA'nın arkasındaki 25 uçlu bağlantı. Eşuyumlu olmayan seri iletişimde kullanılır. Seri terimi ard arda sırayla gönderildiğini gösterir. Eş uyumlu olmama durumundaysa, sinyal belirli aralıklarda olmak zorunda değildir. Bu tip bağlantılar, çoğunlukla modem ve yazıcı hatalarında kullanılır.

Yazılım

AMIGADOS: AMIGA'nın disk işletim sistemi. Donanımı, otomatik olarak, standardın dışındaki bir konfigürasyona uyumlu hale getiren sistem. Ek donanım bağlandığı anda faaliyete geçerek işletim sistemini yeni duruma uyarlar. Bu özellik AMIGADOS v1.2 ve daha üstlerinde bulunmaktadır. Ek bellek üniteleri gibi birçok dış ortam bu sistemle uyumludur. BOOT: Bilgisayar ilk açıldığında yapılan işlem. Bilgisayar diğer programların nasıl çalıştırılacağını bulmak için ilk olarak bu işlemi yapmak zorundadır. CLI (komut satırı işlemcisi):

AMIGADOS komutlarının standart mouse/workbench yerine klavyeden girilmesini sağlayan ara yazılım.

DRAWERS: AMIGA Workbench'i üzerinde dosya ve programların depolanabileceği yerler. Açılınca içindekileri bir pencere içinde gösterirler.

EXEC: Önemli AMIGA sistem rutinlerini içeren yazılım. EXEC rutinleri multitasking, interrupt, giriş/çıkış gibi işlemleri kontrol eder. GADGET: Bir programı çalıştırırken mouse ile kontrol sağlayan küçük grafik parçaları. Pencere kaydırma, kapatma, boyu değiştirme, arkaya ve öne atma gibi işlevleri vardır. ICON: Bir bilgisayar parçasını veya yapılacak bir işlemi temsil eden grafik parçaları. Bilgisayar ve kullanıcı arasındaki iletişimde kullanılır. IFF (değiştirilebilir dosya formatı): Bir yazılım standartı. Birçok farklı program arasında grafik ve ses dosyalarının rahatça değiştirilerek kullanılmasını sağlar. IFF ile sayısal veriler, tarihler, resimler, metin ve sesler depolanabilir. INTUITION: AMIGA'nın iletişim sistemini kullanıcının hizmetine sunan grafik görüntüler sistemi. Ayrıca AMIGADOS ile çalışan tüm programların menüler, ikonlar vs. ile kullanıcıdan bilgi alınmasını sağlayan yazılım. KICKSTART: AMIGA işletim sisteminin ilk açılışta kullanılan parçası. Herhangi bir program yüklemeden önce bu programın yüklenmesi gerekir. A1000'de ayrı bir disket olarak yüklenir ve RAM-ROM adı verilen özel bir bölüme yazılır, diğer modellerde ise ROM'da hazır olarak bulunur. MENU (veya PULL-DOWN-MENU): Intuition arayazılımını kullanan programlarda çeşitli komutları vermek ve işlemleri gerçekleştirmek için tepe çubuktan açılan menüler ve içinden seçilebilen komutlar. MULTITASKING: Bilgisayarın aynı anda birden fazla programı yürütebilme yeteneği. Diğer mikro bilgisayarlarda normal donanımda bulunmayan bu özellik, AMIGA'nın en önemli üstünlüğüdür.

OS (işletim sistemi): Her bilgisayarın devamlı olarak çalıştığı program. Ekran, disk sürücü gibi yan birimlerin ve programların işletilmesini sağlar.

POINTER: Seçim yapmakta kullanılan, mouse'un hareketleriyle yönetilen küçük işaret. AMIGA standart olarak bir ok çizimi kullanır.

PROJECTS: Çeşitli programların yarattığı dosyalara AMIGA'nın verdiği isim. Örneğin Notepad'de yazılan yazılar ve DeluxePaint ile hazırlanan çizimler birer

REQUESTER: Bir programın istediği çeşitli bilgileri alma yolu. Program dikdörtgen bir kutucuğa gerekli verileri yazmanızı bekler ve işletime ancak bunlar verildikten sonra devam eder.

SCROLL BAR: Program için kullanılan pencerenin yanındaki ince uzun çubuk. Programın göremediğiniz kısımlarına erişimi sağlar. TITLE BAR: Intuition kullanan programlarda, mouse'un sağ tuşuna basılınca menüleri gösteren, tepe çubuğu. TOOLS: Workbench'te çalıştırılan bir programa AMIGA'nın verdiği isim. Notepad, Icon Editor ve Graphicart buna örneklerdir. WINDOW: Bağımsız çalışan bir program yerleştirebileceğiniz, genellikle büyüklüğü ve yeri değiştirilebilen, çerçeveli ekran bölümü. AMIGA'nın multitasking işletim sistemi sayesinde aynı anda bir çok pencere kullanılabilir. WORKBENCH: AMIGA'nın ikonlarla kontrol edilen arayazılımı. İşletim sisteminin bu parçasıyla dosyaları inceleyebilir, programları çalıştırabilir ve diğer fonksiyonlara erişebilirsiniz. Bunun için intuition grafik-arayazılımını kullanır.

Audio

AUDIO — COPROCESSOR CHIP: Takma adı PAULA olan bu çip AMIGA'nın sesle ilgili rutinlerinin birçoğunu kontrol eder. AMIGA'nın donanımındaki dört sesle ilgili işlemler ve giriş/çıkış işlemleri bu çip tarafından yönetilir. MIDI (müzik aletleri dijital arabirimi): Elektronik müzik aletlerini birbirine bağlamakta kullanılan standart arabirim. Synthesizer'lar ve ritm aletleri için kullanılır. PAULA da MIDI'yi desteklemektedir. Asıl donanımda bulunmamasına rağmen MIDI ayrıca temin edilerek yerleştirilebilir. SAMPLE: Dış ortamlardaki seslerin dijitalleştirilerek bilgisayarın hafızasına alınmış hali. Örneklenmiş her bir ses bir kanaldan çalınabilir. SAMPLER: Sesleri örneklemek için kullanılan cihazlar. SMUS: Müzik programlarında kullanılan örneklenmiş seslerin dışında yazılım yardımıyla AMIGA'nın kendisinin ürettiği seslerin kaydedildiği müzik dosyaları. Bunlar örneklenmiş seslerden çok daha az yer tutar. VOICE: Elektronik olarak üretilen bir ses. Vurmalı çalgılar da dahil olmak üzere her türlü müzik aletinin sesi olabilir. AMIGA'nın dört kanallı ses donanımı eşzamanlı olarak ikisi sağda ikisi solda stereo ses üretebilir.

Graphics/Video

ANIMATION COPROCESSOR CHIP: Takma adı AGNUS olan bu çip AMIGA'nın grafik fonksiyonlarını içerir. Blitter, Copper ve DMA'yı yönetir. BIT MAP: AMIGA'nın dikdörtgen bir noktacık dizgesi olarak kullandığı bellek bölümü. Bu bölüm AMIGA'nın ekran grafiklerinin temelini oluşturur. BLITTER: AGNUS'un hızlı grafik çizebilen ve poligon grafik parçalarını çok hızlı doldurabilen rutinler. BOB (blitter object): Ekranda istenilen büyüklükte yaratılıp blitter tarafından hareket ettirilebilen görüntü parçaları. Sprite'lar gibi büyüklükleri sınırlı değildir ancak arka görüntüden bağımsız olmadıkları için daha yavaş ve zor hareket ederler. COPPER: Grafik çipleri ile ekrandaki görüntü arasındaki uyumu sağlayan bölüm. FONT: Yazı yazmak için kullanılan tüm yazı karakterleri.

AMIGA'nın standart donanımında yedi tane font vardır. Ekranda ilk anda görülen font Topaz adını taşır. GENLOCK: Grafiklerinin bir video kaynağından gelen görüntülerle birleştirilmesini sağlayan cihaz. HAM (hold and modify): AMIGA'nın tüm 4096 rengini gösterebilen grafik modu. ILBM: İki boyutlu renkli noktacıklardan oluşan görüntü. IFF standartı içindeki formlardan biridir. Böylece ILBM formatındaki görüntüler değişik programlarda kullanılabilir. INTERLACING: AMIGA'nın en yüksek çözünürlük modu. Düşeyde toplam 400 satır içerir. Özel monitör kullanılmazsa ekranda titremeler görünür. AMIGA'nın standart görüntüsü düşeyde 200 satırdır. PIXEL: Ekran görüntüsünü oluşturan ışık noktacıkları. Ekran çözünürlüğü dikey ve yatay pixel sayılarıyla bildirilir, 320x200 gibi. RASTER IMAGE: Pixellerden oluşan bir görüntü. Bunun aksine vektör görüntü çizgilerden oluşur. AMIGA, monitöründe raster görüntü yaratır. RESOLUTION: Dikey ve yatay olarak tanımlanabilen pixel sayısı. AMIGA'da beş farklı çözünürlük vardır. RGB: Dijital ve analog renkli monitörleri tanımlamada kullanılan bir terim. Renkleri yeşil, mavi ve kırmızı bileşenlere ayırarak temsil eder. SPRITE: Arka görüntüden bağımsız olarak hareket ettirilebilen görüntü parçaları. VIDEO COPROCESSOR CHIP: Takma adı DENISE olan bu çip 68000 işlemcisine ekran kontrolünde yardımcı olur. Ekran görüntüsünü ve sprite'ları yönetir.