Teknik Sohbet

Commodore Amiga sayı 6, Haziran 1992 · sayfa 12, 13, 14, 15

Teknik Sohbet Bigayar

dergileri or olin.

NİB (rnegabyte), MİPS per - yedeki işlem sayısı) gibi lere alişmişken LAN (local ar&a nEetwork- bölgesel ağı), WORN! (write önce read many kez yazılabilir Çok kez okunabilir) ve kirnbilir daha neler hepsini nasıl öğreneceksiniz? Neyse ki bunlarin hepsini öğrenmeniz şart değildir. Yeini bir birim alirken bunların hayarayıd yaramayacaklarını bilmeniz yeterlidir. Bu kadar Wir zivinin arasında zaman geçirdikten sonra neyin taşınabilir hard disk, optik sü- TÜCÜ, yazıcı ve scanner gibi donanım parçaları için de kullanılmaktadır. SCSI birimlerinin iki büyük özelliğinden ilki çok hizli olmabağlanacak olan birimden bağımsız olmasıdır. Yani sizin sisteminiz bağlanacak olan donanımın her özelliğini bilyesinde bilgisayar ve yan bi- Tim Tahatlıkla haberleşebilir. özelliğini bilmek zorunda değildir. sayesinde bilgive yan birim rahatlıkla hahberleşebillir. SCSI kartı, bilgisayarla yan birim arasındaki kartı toplam yedi birimini kontrol edebilir. AMIĞGA sistemi, hard diskler için SCSI birimini kullanır. Yani gerekli yazılımla donanimlarını AMIGA'nın SCSI biriimi ile kontrol etmek mümküh- ©ü elektranik) birimleri dade de sürücüler minimum Oranda donanımla bilgisayo- Ta bağlanabilmektedir. An İDE birimleriyle hara hızı aynı seviye- Soru: Hara disk hizini ne belirler? cü nımı ve arabirim yazılımıdır. Sürücünün hizi bir dosyanın okunması için geçen ortalama süre olarak tanımlanabilir. Birkaç yıl öncesine kadar belli bir miktar bilginin okunması için 60-80 milisaniye (ms) ge- Ancak yeni modellerde bu süre 20 ms'ye kadar düşmüştür. Genel olarak, aynı bölgeye sikiştirilmiş iki ortamdan, büyük kapasiteli olanı daha hizli çalışacaktır. Yani disklerden 200 MB'lık olanı S0 olanından daha hizli çalışacaktır. Sürücü hizinda sürücü dona- Çok önemliyse de, rim donanımı ve yazılımı da büyük Farklı timlere bağlandcın bu sürücü biriyle daha hizli çalışabilir. Bunların yarattığı hiz farkını önceden bilmek imkansızdır. Bu yüzden en basit yol hiz rini yapmaktır. Ancak bu hiz kullanımda, yüzde 10 - yüzde kı Hard diskinizin bir süre son- Ta yavaşladığının farkına varabilirsiniz. Bunun nedeni disk da tüm dosyalar diskin aynı bir kısımı başına, bir kismi sonunda yazılmak zodosyallanin okunması uzun süyabilmek için oraya buraya gidip gelmek zorundadır. Bu sorunun üstesinden gelmek için hard diskler için yazılmış utility programlarını Back-Tools) kullanabilirsiniz. Ya da hard diskin tümünü floppy disklere yedekleyip, hard diski formatladıktan sonra dosyaları disklerden geri yerleştirebilirsiniz. Soru: Chip RAM ve fast RAM arasındaki fark nedir? Cevap: Belleği, CPU'nun (central processing unit - merkezi işlem birimi), komutları (programları) ve bilgileri geçici olarak sakladığı bir kayıt ortamına benzetebiliriz. Bilgisayarın çoğunda bir tek işlem birimi vardır (processor) ve bunun kullanacağı bellek de tek türdür. Ancak AMIGA'da grafik gösterme, disk iletişimini sağlama ve müzik çalma gibi işler için yardımcı işlem birimleri (coprocessor) adı verilen başka birimler de vardır. Bu birimler CPU'dan ayrı çalışırlar ve onun yükünü hafifletirler. Yardımcı birimler de çeşitli bilgileri okumak için bu geçici bellek bölgesine erişirler. Grafik ve ses chip'lerinin erişebildiği bu RAM bölgelerine chip RAM denir. Bu bölgenin büyüklüğü bilgisayarınızda takılı olan Agnus chip'ine bağlı olarak 512 K, 1 MB veya 2 MB olabilir. Bunlardan başka, takılacak olan RAM chip'lerine sadece CPU erişebilir. Bu yüzden 4 MB belleğiniz bile olsa bir çizim programı yetersiz bellek olduğunu bildiren bir hata mesajı verebilir. Çünkü grafik chip'i ek belleğe erişememektedir. Birçok üzerinde sadece chip RAM takılı olarak satılır. Bu yüzden merkezi işlem birimi de geçici kayıt yeri olarak sadece bu bölgeyi kullanabilir. Genelde merkezi işlem birimi ve yardımcı birimler belleği dönüşümlü olarak kullanırlar. Yani biri başka bir İş yaparken diğeri bu bölgeyi kullanır. Bu durumda eğer grafik chip'leri büyük grafiksel işlem-

800

8222

(EVE TET cac

MEHMETULTEL

(<3) (Ori) ớớö.

ler yapıyorsa, merkezi işlem birirninin erişimi yavaşlar. Chip RAM'den başka bilgisayarıinıza ekleyeceğiniz bellek birimlerine sadece merkezi işlem birimi erişebilir. Yardımcı birimler buraya erişip işlemleri yavaşlatmadığı için bu tür belleklere İngilizce'de hızlı anlamına gelen Fast RAM adı verilir. Böylece merkezi işlem birimi ve yedek işlemciler belleği paylaşmak zorunda kalmazlar ve işlemler hızlanmış olur. Soru: Agnus, Fat Agnus, Fatter Agnus ve Super Agnus arasındaki farklar nelerdir? Cevap: Her şey bir yana Agnus chipi diğer cihp'lerinin ne kadar chip RAM'e erişebileceğini belirler. A1000'lerde dikdörtgen bir Agnus chip'i vardır ve bu sadece 512K'lık bir belleğe sahiptir. İlk A500 ve A2000'lerde ise Agnus kare şeklindeki Fat Agnus ile değiştirildi. Ancak bu da 512K erişime sahipti.

Daha sonraki modellerde Fatter Agnus kullanıldı. 4 MB chip belleğine erişim sağlayabilen bu chip de kare şeklindeydi ve Fat Agnus kadar yer kaplı-- yordu. Fatter Agnus'un en yeni şekli geliştirilmiş chip seti (enhanced chip set - ECS) ile kullanılan bir modeldir ve bu yüzden ECS Agnus olarak anılır. Bu chip de sadece 4 MB chip RAM kullanabilmesine rağmen ECS Denise chip'inin geliştirilmiş grafik modlarını destekleyebilmektedir. En yeni sistemlerde ise 2 MB erişime sahip olan bir Agnus kullanılmıştır. İşleri daha da karıştıran bir nokta da bu iki Agnus'un da birbirinden farklı olmasıdır. Ayrıca her iki model de direkt olarak A500 veya A2000 ile kullanılamazlar çünkü bu sistemlerin devre şeması yeni modellerden farklıdır ve 2. MB'lik chip RAM'ı kaldırmazlar.

Teknik Sohbet YILUYL

Soru: 32-bit RAM nedir ve 16bit RAM'den farkı nedir? Cevap: 16-bit ve 32-bit RAM terimleri bir seferde bellek ve işlemci arasında yapılacak tek bir İşlem sırasında taşınacak bilginin büyüklüğünü tanımlar. Yani bu terimlerin ehip'lerin kendileriyle bir ilişkileri yoktur. Genelde 16-bit için de 32-bit için de aynı RAM ehip'leri kullanılabilir. Bilgi transferinin sınırını işlemcinin ve bus denen, İşlemciler ile hafıza chip'leri arasındaki taşıyıcı kanalların fiziksel özellikleri belirler. A500, A4000 ve A2000'deki kanallar bir. seferde sadece 16 bit taşıyabildikleri için bu sayı sınırı belirler. A3000'de ise 32 biti bir seferde okuyabilen ve gönderilen bir işlemci bulunmaktadır. Bu yüzden A3000 için 32-bit denmektedir. A2000'in standart işlemcisi 16-bit işleyebilse de gelişmiş işlemciler için giriş portlarına sahiptir. 16-bitlik A2000'e 32-bitlik bir kart takınca ne olur? Fiziksel olarak sadece 16-bit-okunabildiği için 32-bitlik işlemler için iki kez bilgi aktarılması yapılır. 32-bit kanallarından tam olarak yararlanmanın en uygun yolu normal haberleşme sistemi es geçip İşlemciyi direkt olarak hafızaya bağlamaktır. Bu yöntem hafızaya erişmek için en hızlı yoldur. 32bit'lik hafıza kullanıldıktan sonra işlemci kendi 16-bit'lik hafızasına (örneğin chip RAM'a) erişebilir. Ancak bunun hızı diğerlerinden daha düşük olacaktır. Soru: MMU nedir ve nasıl kullanılır? Cevap: MMU (memory management unit - hafıza düzenleme birimi) 68020, 68030 ve 68040 gibi gelişmiş işlemcilerle kullanılır. 68020 için yardımcı İşlemci olarak bulunan MMU, Birçok 68030 ve 68040'- ın içinde yeralmaktadır. MMU birkaç işleve sahiptir: hafızanın istenen bölgelerine erişimi engeller, başka bir program korunmaya alınmış bir hafıza bölgesini üzerinde okuma veya yazma yapmak isterse ana programı haberdar eder, hafıza adres bloklarını değiştirir. Hafıza korunması çok önemlidir. Özellikle multi-task olarak çalışan bir ortamda ipini koparan bir programın diğer programların kullandığı bölgelere girmesi istenmez. Ne yazık ki AMISADOS henüz bu korunma özelliklerini kullanmamaktadır. AMISA'da sadece UNİX işletim sistemi programları korumak için MMU'yu kullanır. Belirli hafıza bölgelerini gözlemek programcıya, kendi programının ne zaman başka bölgelere saptığını göstermek için iyi bir yoldur. Bazı yazılım programları MMU'yu bu amaçla kullanmaktadır. Hafıza adreslerini değiştirmek genel olarak hızlandırılmış bir A2000 ile Kickstart'a 32bit erişim sağlamak için kullanılır. 32-bit hızlandırıcı kullanılsa bile, Kickstart rutinlerini çokça kullanan programlarda erişim yavaşlayabilir. SetCPU gibi programlar veya ki CPU komutuyla Kickstart programı 32-bit'lik hafızaya alınabilir ve MMU yardımıyla da işlemci kandırılabilir. Böylece CPU, 32-bit'lik Kickstart'ın eskisiyle aynı adreste başladığını sanacak ve erişim hızlanacaktır. Şu anda MMU'nun ana kullanım alanı Kickstart'- ın 32-bit'lik hafızaya alınmasıdır. Soru: FPU nedir? Cevap: FPU (floating point unit - ondalıklı sayı işlemcisi) 68020 veya 68030 gibi geliştirilmiş bir işlemci ile kullanılabilecek bir matematik işlemcisidir.Bu amaçla kullanılan en yaygın chip'ler 68881 ve 68882'dir. 68040'ın içinde bazı FPU fonksiyonları bulunmaktadır. Birkçok CPU sayılarla yapılan işlemleri tam sayı olarak yürütür. Bunun anlamı ise kullanılan sayıların -2.147.483,648 ile *2.147.483.647 arasında olduğudur. Bu yelpaze yeterince geniştir. Ancak bazı programlar yüksek oranda kesinliğe ihtiyaç duyarlar. Gereken kesinliğin elde edilebilmesi İçin ondallıklı sayıların kullanılmasına gerek vardır. Bu işlemler çok karmaşık olduğu için bu tür programlar genelde yavaştırlar. Ancak bir FPU yardımıyla tüm matematik İşlemleri hızlandırılabilir.

Az sayıda AMIGA programı - CAD, üç boyutlu tasarım ve hesap tablosu programları - matematik işlemciye gerek duyar. Matematik işlemcisi yardımıyla İmagine, Sculpt- Animate gibi programlar çok hızlanırlar ama masaüstü yayıncılık programları, kelime işlemciler veya çizim programlarında herhangi bir hızlanma gözlenmez. Eğer hızlandırıcı kartınız varsa ve üç boyutu Çizim programlarıyla uğraşacaksanız FPU'ya ihtiyacınız vardır. Soru; Multi-sync monitör nedir? Cevap: Televizyon ekranlarında olduğu gibi bilgisayar monitörlerinde de bir ışın ekranı soldan sağa ve yukarıdan aşağı doğru tarar. Bu ışının ekranı tararken bir yandan diğerine gidiş hızına, yatay tarama hızı denir. AMIGA'nın görüntüleri yaklaşık 15.75 KHZ'lik bir tarama ile sağlanır. Birçok monitör ekranı saniyede 50 kez tarar. Bu tarama hızıyla ekrana, bir saniye içindeki 50 tarama ile en fazla 256 satırlık grafikler çizilebilir. AMI-GA 512 satırlık interlace gösterime geçince, ekranın her seferinde yarısı taranabildiği için, görüntü titrer. Saniyenin 50'de birinde daha yüksek sayıda satır taraması yapılması için tarama hızının daha yüksek olması gerekir. Yatay tarama hızını iki katına çıkararak aynı süre içinde İki kat satır taramak mümkündür. IBM PC uyumlu sistemlerin kullandığı VGA gösterim sistemi de bu yönteme dayanır. Aynı şekilde odlı kart ve A3000'lerin gösterim sistemleri de titremesiz gösterim sağlar. Birçok monitör tek hızda yani 15.75 veya 31.5 KHz'de ça- Ancak IBM sistemleri CGA gösteriminden VGA gösterimine geçerlerken NEC şirketi, gelen farklı tarama hızlarına ayak uydurabilen bir monitör üretti. Farklı senkronizasyonlarda gösterim sağlayabildiği için bu sisteme dendi. Tabi ki bu tür monitörler her İki sabit taramalı monitörlerden de pahalldır. Diğerleri 15.75 veya 31.5 KHz'de sabit olarak çalışmalarına rağmen mulfti-sync monitörler gelen sinyale göre kendilerini ayarlar, Bugün satılmakta olan multisync monitörler 30-50 KHz arasında çalışırlar. Bu yüzden AMICA'cılar ya sürekli olarak geliştirilmiş tiremeyen gösterimle çalışmakta (tabi bir multisync monitörle) veya AMIGA'- nın normal gösterim modlarını kullanmaktadırlar. Soru: PostScript yazıcı nedir? Cevap: PostScript, Adobe tarafından geliştirilen bir programlama dilidir ve özellikle masaüstü yayıncılık pProgramlarında yazıcı İle haberleşmede kullanılır. PostScript dış ortamlara yönelik bir dil olduğu için yazıcılara, bir eğri boyunca yazı yazmak gibi karmaşık işlemler hakkındaki bilgileri kolaylıkla iletilebilir. PostSeript'in en önemli özelliklerinden biri font denen yazı karakterleri üzerindedir. Bu sistem sayesinde binlerce değişik türde hazırlanan fontlar kenarlarında kesikler olmaksızın düzgünce basılabilir. Post- Seript'in bir başka özelliği ise yazıcıdan bağımsız olmasıdır. Yazıcı ister laser printer, dokuz iğneli veya dizgi makinesi olsun PostScript sayesinde mümkün olan en yüksek detayla çalışacaktır. Laser yazıcılar genellikle ikiye ayrılır: PostScript içerenler veya Hewlett-Packard Laser- Jet komut seti. Lisans sebebiyle birincisi diğerinden çok daha pahalıdır. PostSeript'e sahip bir yazıcı alıp almamak kullanılan yazılıma bağlıdır. desteklemeyen bir programa sahipken Post- Seript'li bir yazıcıya kucak dolusu para dökmek pek akıllıca olmaz. Eğer masaüstü yazıcılik programınız kullanabiliyor, ancak böyle bir yazıcı size pahalı geliyorsa gidilecek: başka yollar vardır. Örneğin Compugraphic fontlara sahip bir program normal yazıcılar da bile çok verimlidir. PostSeript'li bir yazıcı almak İçin önce iyi bir masaüstü yayıncılık programına, geniş bir font yelpazesine ve profesyonel bir dizgi ortamına ihtiyacınız vardır.

BİLGİSAYARINIZIN GELECEĞİNİ RISKE ATMAYIN!.. NAMIGA

Teknik Sohbet

4 3k 36 4