Sayfa 79

Şöyle biraz gerilere, Adem ve Havva'nın yaratıldığı zamanlara doğru gidelim. İnsanoğlu dünyaya ilk ayak bastığında, herhalde yaşamaktan ve kendini korumaktan başka amacı yoktu. Ama temel ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra, dünyanın yaratılışında insana verilmiş olan yaratıcılık özelliği ortaya çıktı. Artık insanoğlu bir şeyler yaratmak ya da yeni yerler keşfetmek zorundaydı. Ve bunun da en mükemmelini yine başardı. Kış soğuğunda hissedilen üşüme duygusu, ateşi bulmasını sağladı. Kendini koruma ihtiyacı, silahı keşfettirdi ve bu böylece bugünlere kadar geldi. Her ihtiyaçtan sonra yeni bir icat ve o icadın ardından daha gelişmiş modeli ortaya çıktı. Bunun sonu, belki de dünyanın sonuyla gelecek. Belki diyorum, çünkü insanoğlu bu yaratıcı gücüyle dünyanın sonuna da çare bulmayı başaracak. CİVİLİZATİON, ana temasıyla insanoğlunun yaradılışından bu güne hatta biraz daha oynandığı takdirde bugünü bile aşan konuları kapsayan bir oyun. Ancak oyunda insanoğlunun ana amacı keşfetmek, esas tema. Tabii ki sadece keşfetmek ve geliştirmek yetmiyor, oyun size hızlı temposu içinde hata yapmaya pek şans tanımıyor. Evet, isterseniz oyunun açıklamasına yavaş yavaş geçelim. Oyuna ilk olarak karşımıza çıkan birkaç menüden seçip başlıyoruz: START A NEW GAME: Yeni bir oyuna başlama LOAD A SAVED GAME: Daha önce oynanmış bir oyunu yüklemek. Oyunun başlangıç introsu çok uzun sürdüğünden, oyunu ilk oynadığınızda baştan bir kayıt yaparsanız. Oyuna baştan başlayacağınız za-

SÜHA BAYRAKTAR man, bu seçenekten daha önce yeni başlanmış bir oyunu yükleyerek zaman kazanabilirsiniz. EARTH: Oyuna dünyadan başlıyorsunuz. Ve her şey Dünya tarihine göre ilerliyor. CUSTOMİZE WORLD: Daha çok dünyanın gelişmesine katkıda bulunuyorsunuz. Ve dünyanın ilk şartlarını siz belirleyerek, yani tüm şartları siz seçerek oyuna başlıyorsunuz. HALL OF FAME: Daha önce oyunu oynayanların yaptıkları puanları görebilirsiniz. Bu seçeneklerden sonra, karşınıza oyunun derecesini belirleyen lider cinsi seçme seçeneği çıkıyor. CHİIEFTAİN en kolayı, EMPEROR ise en zoru. Daha sonra, size oyunu kaç uygarlıkla oynamak istediğiniz soruluyor. Burada seçeceğiniz sayı, oyunda kaç uygarlık olacağını belirleyecek ve fazlasına izin verilmeyecektir. Daha sonra da, sizin hangi uygarlığı oynayacağınız sorulacaktır. Buradan oynamak istediğiniz kıtaya ve uygarlığa göre seçim yapıp adınızı yazdıktan sonra, oyuna gireceksiniz. İlk yapmanız gereken şey, kendinize bir şehir yeri bulmak ve sonra da buraya milis kuvvetler kurmaktır. İşte size oyundan önemli sayılabilecek birkaç strateji:

İLK AMAÇ: Çok çabuk olarak, en iyi bulduğunuz yere şehrin temellerini kurun. İlk şehrin yeri o kadar önemli değil. Önemli olan, zamanı iyi kullanıp kısa zamanda daha çok işler yapmak. Öncelikle alfabe, yani yazının geliştirimesi en önemli amaç. Diğer gelişmeleri yapmak, size sadece zaman kaybetti geliş i yavaşlatıp uygarlığınızın ömrünü kısaltır. Oyunda statejinizin ne olacağını belirleyin. Eğer ordular kurup düşmana saldırarak toprak elde edecekseniz, ilk temellleri ona göre atıp savaş aletleri icad etmeye girişin: Eğer barış içinde yaşamak istiyorsanız, o zaman korunma için gerekli icadları yapmaya girişin. İlk level bittiğinde, en az üç şehriniz olması gerekir. Bu nedenle elinizden geldiğince şehir yapın. Şehir kurarken ayrıntılar üzerinde fazla durmayın. Şehir ana hatları ile oturduğu anda, başka şehir kurmaya başlayın. Uygarlık geliştikçe savunma alanlarını ve mekanizmalarını da geliştirmeyi unutmayın. Elinizden geldiğince yollar yapmaya bakın. Sadece uygarlığın gelişmesi için değil, aynı zamanda elinizdeki kuvvetlerin hareket etmesi için de yollar önemli. Oyunda herşey orantılı olmalı. Oransız yapılaşma ve kuvvetler dengesindeki eşitsizlikler, sizi kısa zamanda başarısızlığaiter. İLK ŞEHİR: İlk aşamada iki milis kuvvet kurmalısınız ve onları sağlaştırmalısınız. Daha sonra iki milis kuvvet daha kurarak, bunları araş için kull l Tüm dil bunlar askeri üniteler kurulmadan, şehirler tam anlamıyla gelişmeden yapılmalı. Ancak, eğer şehri bir ada üzerine kurduysanız, bu kuvvetler birer tane olabilirler. Askeri kuvvetler için kışlalar yapın. Eğer gerçekten sağlam askeri kışlalar kurduysanız, o zaman askeri kuvvetleri geliştirebilir ve onları savaşa daha hazır kılabilirsiniz. Kışlalar kurulamadan kurulmuş bazı kuvvetleri, şehir dışına devriye olarak yollayabilirsiniz. Eğer şehirdeki insanlar çoğalırsa, dinsel ihtiyaçları için bir tapınak yapmak, onlara huzur verir. Eğer şehrinizin etrafı güçlü rakipler tarafından çevrildiyse, şehrin etrafına büyük duvarlar yapın. Duvar yapımı pahalıdır, ama herhangi bir saldırı sırasında çok vakit kazandırır. Şehirden uzaklaşmadan evvel, enaz iki tarımsal ve kaynaksal kare yapın. Böylece siz buradan ayrıldıktan sonra şehrin kendi kendini beslemesini ve yeterli şekilde gelirin şehire akmasını sağlarsınız. Eğer şehrin köklerini çok hızlı kurduysanız ve bundan korkuyorsanız, hiç çekinmeden başkenti başka şehre taşıyabilirsiniz. Eğer şehriniz baştan düzenli ve iyi gelişen bir haldeyse, o zaman bilim adamları görevlendirerek şehrin daha akılcı gelişmesini sağlayın ve nüfus üzerinde ilginizi yoğunlaştırın. Nüfus ne kadar fazla olursa, oyunda başarı o kadar fazla olur. 1 A.D.'de nüfusunuz en az bir milyon olmalıdır. Gelişme başladıktan hemen sonra ticaret alanları yapın. Ticarette başarı, şehrin gelişmesini hızlandırır. KARŞILAŞMA: Düşmanla ilk karşılaşmayı ve uzatılan dostluk elini her zaman kabul edin. Düşmanla kuruları iyi ilişkiler, size uygarlığın gelişmesi için zaman kazandırır ve kuvvetlerinizi daha iyi geliştirmenizi sağlar. Barış kurulduğunda, hemen milis kuvvetlerinizi gönderek düşman topraklarını göz altında tutmaya başlayın. Düşmanın ani bir saldırısı karşısında böylelikle önceden tedbir almış olursunuz. Sınır kuvvetlerinizi güçlü kuvvetlerden ve sürekli takviye edilen birliklerden oluşturun. Eğer sınır kuvvetleriniz milis ve diplomatik özellikli birliklerden oluşuyorsa, hemen birlikleri kuvvetlendirin. Aksi halde, zamansız gelen bir saldırı sizi zor durumda bırakabilir. Barış sağlandığı anda, düşman topraklarına birlikler ve kafileler göndermeye başlayın. Düşman topraklarında ne kadar fazla kafile olursa, düşmanın gelişmesini izlemeniz o kadar kolaylaşır. Eğer düşman ile denizde karşılaşırsanız, onu gittiği limana kadar izleyin. Eğer düşmanınızın limanları ve deniz kolonileri varsa, filolar gönderek buralar hakkında bilgiler alın. Önemli stratejik noktalarda kaleler kurun ve bu stratejik noktaların sınırlara yakın olmasına dikkat edin. İKİNCİ ŞEHİR: İlk şehrin yeri o kadar önemli değildi. Ancak ikinci şehrinizi mümkün olduğu kadar stratejik ve uygun noktaya yerleştirin. İkinci şehrinizin vatandaşlarını hemen kışlalar, ticaret ve tarım merkezleri kurmak için görevlendirin. İlk şehrinizden savunma güçleri göndererek şehrin yapımı sırasında şehri koruyun. İlk şehrinizden birlikler gönderek, şehir gelişme sıalanları diğerlerine göre daha verimli ve rasında iken düşman h izleyin. İlk şehrinizd e liman yoksa, bu yaptığınız ikinci şehirde mutlaka liman olmalıdır. Bu nedenle şehrin yerini iyi seçin. Mümkün olduğu kadar en kısa zaman ilk iki şehriniz arasında bir yol yapın. İlk şehrinizde düşman hangi tarafta ise o tarafın tam tersi tarafta ikinci şehrinizi kurun. İlk şehrinizd gelişmeye uygundur. Tereddüt etmeden buraya koloniler kurup işletin. Şehirlerden kafileler gönderek diğer yerleşim yerlerinde ticaret yapmalarını sağlayın. Kafilelerinizi mümkün olduğu kadar uzak ve büyük şehirlere gönderin. Bu size çok daha fazla gelir. geti klir. Göhirlardeki